14:53 23 Oktyabr 2017
Efir
Zaderjannыe migrantы vo vremya reyda politsii

Demograflar: oʻzbekistonliklarning Rossiyaga kelishi kamaydi

Sputnik / Andrey Stenin
Analitika
Havola olish
1573 0 0

2017 yilning birinchi yarim yilligida Rossiyani tark etuvchi migrantlar keluvchilarga nisbatan koʻproqni tashkil etdi. Bu Rossiya qishloq xoʻjaligi va davlat xizmati akademiyasi (RANXiGS) oʻtkazgan monitoringda maʼlum boʻldi

TOSHKENT, 20 sen — Sputnik, Aleksey Stefanov. Demograflar Rossiyaga rasman keluvchi migrantlar oqimi 2017 yilning birinchi yarmida keyingi yetti yil ichida eng past koʻrsatkichga tushganini aniqlashdi. Keluvchilar soni kamaygan, ketuvchilar soni esa oʻsgan. Biroq qisqa muddatli migratsiya, ayniqsa Markaziy Osiyo fuqarolari orasida deyarli oʻzgarmagan.

2017 yilning birinchi yarim yilligida Rossiyani tark etuvchi migrantlar keluvchilarga nisbatan koʻproqni tashkil etdi. Bu Rossiya qishloq xoʻjaligi va davlat xizmati akademiyasi (RANXiGS) oʻtkazgan monitoringda maʼlum boʻldi. Ammo gap doimiy yashash uchun keluvchi migrantlar haqida bormoqda. Vaqtinchalik mehnat migrantlari borasida keskin oʻzgarishlar sodir boʻlmadi.

Doimiy yashovchilar

Inqirozga qadar ancha sezilarli boʻlgan Markaziy Osiyo mamlakatlaridan keluvchi migratsiya oqimi keyingi vaqtda kamaygan. Masalan, Oʻzbekistondan keluvchi anchagina katta migratsiya oqimi susaygan va tiklanmayapti, deydi monitoring mualliflaridan biri, RANXiGS ijtimoiy tahlil va taxmin instituti yetakchi ilmiy xodimi Nikita Mkrtchyan.

Uning fikriga koʻra, migrantlar oqimining pasayishiga birinchi navbatda inqiroz, rubl devalvatsiyasi va oylik maoshlarning kamayishi sabab boʻldi. Biroq ekspert migrantlar soni kamayishini oʻta zalvorli deb hisoblamaydi.

"Yilning birinchi yarmida migratsiya odatdagidan past ekanligini qayd etdik, biroq yil yakunlariga koʻra barchasi tiklanishi ham mumkin", — deydi u.

Ekspertning aytishicha, Ukraina fuqarolarining Rossiyaga koʻplab koʻchib kelishlari susayganidan soʻng statistika yana oʻz joyiga tushdi. Ittifoqdan keyingi davrda Rossiyaga migrantlar kelishi boʻyicha Ukraina asosiy oʻrinda boʻlmagan.

"90-yillarda va 2000-yillar boshlariga qadar asosan Qozogʻiston yetakchi boʻlgan, undan keyin yetakchilik Markaziy Osiyodagi boshqa mamlakatlar Oʻzbekiston, Tojikiston, Qirgʻizistonga oʻtdi", — tushuntiradi Mkrtchyan.

…va qisqa muddatli migrantlar

Toʻqqiz oy va undan ortiq muddatga keluvchi migrantlardan farqli ravishda qisqa muddatli migratsiyada vaziyat 2010 yildan buyon keskin oʻzgarmasdan kelmoqda, deb taʼkidlaydi RANXiGS ijtimoiy tahlil va taxmin instituti yetakchi ilmiy xodimi Yuliya Florinskaya.

"Rossiyaga shu yilning 1 avgust holatiga turistlar, qarindoshinikiga, xizmat safari bilan, mehnat migrantlari, noqonuniy mehnat migrantlari va boshqa maqsadlarda 10,2 mln kishi kelgan. Bu oʻtgan yilgidan sal ozroq. 2013, 2015 yillardagiga nisbatan ham kam. Turistlar soni esa oshgan", — deydi u.

Yuliya Florinskaya sobiq SSSR mamlakatlaridan migratsiya oqimining pasayishini mehnat bozori imkoniyatlarining qisqarishi bilan bogʻliq deb biladi.

Gʻarbliklar kelishining kamayishi esa sanktsiyalar bilan bogʻliq, koʻplab firmalar yopilib ketdi, koʻp xodimlar oʻz yurtlariga qaytib ketdi, ishbilarmonlik aloqalari uzilib qoldi.

"Inqiroz boshida Markaziy Osiyodan — Oʻzbekiston, Tojikistondan keluvchilar kamaydi. Hozir ilgarigi koʻrsatkichga qaytilmoqda, lekin hali inqirozdan ilgarigi darajaga yetib kelgani yoʻq. Ukrainadan keluvchi mehnat migrantlari soni ham keskin kamaydi. Hozirda ukrainaliklar va moldovaliklar yevropaga intilishmoqda", — deydi demograf.

Florinskayaning aytishicha, oldin ham ukrainalik migrantlarning teng yarmi Gʻarbga intilgan. Bugungi kunda bu koʻrsatkich faqat oshib bormoqda.

"Buni patentlar rasmiylashtirilishidan sezish mumkin. Rossiya hududida turli maqsadlar bilan jami boʻlib 2 mlnga yaqin ukrainaliklar mavjud, ularning atigi 9 foizigina patent rasmiylashtirgan. Tojikiston va Oʻzbekiston fuqarolarining esa uchdan ikki qismi patent rasmiylashtirgan", — deydi u.

Markaziy Osiyo davlatlari orasida faqat Qirgʻizistondan Rossiyaga keluvchilar oqimi kamaymayapti. Bunga esa imtiyozlar sababchi.

"Rossiyada qirgʻizlar soni oʻsmoqda va oʻsaveradi, chunki ular imtiyozlarga ega. 2015 yil avgustda Qirgʻiziston YEOIHga aʼzo boʻlgan va bu davlat fuqarolariga ishlashga ruxsatnoma olish shart emas. Oʻshandan buyon Rossiyada Qirgʻiziston fuqarolari soni tinmasdan oshib bormoqda. Rossiya IIV rahbarlari bu oqimni toʻxtatishga urinishmoqda, lekin hozircha bu samara bermayapti. Mehnat shartnomasi yoʻqligi uchun jarima solish taklif qilinmoqda. Oʻzbek yoki tojikda patent yoʻq boʻlsa, ular qonuniy ishlash imkoniyatiga ega emas. Qirgʻizga esa hech narsa deyolmaysan — migratsiya roʻyxatiga turdimi tamom. Aslida, Qirgʻiziston fuqarolari mehnat shartnomasi asosida ishlashlari va tegishli organlarga hujjatlarini taqdim etishlari kerak, bu esa ish beruvchilarning zimmasida, ular bunday qilishga shoshilishmayapti", — deydi Florinskaya.

Yana uchta davlat — Belarus, Qozogʻiston va Armaniston fuqarolari ham shunday imtiyozga ega, lekin monitoring natijalariga koʻra, ular Rossiyaga yoppasiga kelishmayapti.

Biri oʻrniga boshqasi

Rossiyaning Moskva va boshqa shaharlarida 2018 yilgi JCH uchun bir necha yildan beri stadionlar qurilishi davom etmoqda, lekin bu migratsiya boʻyicha statistikaga hech qanday taʼsir koʻrsatmagan. Florinskayaning soʻzlariga qaraganda, bu qurilishlardagi ishchilar yoki qisqa muddatli migrantlar sirasiga kiradi yoki statistika maʼlumotlarida umuman qayd etilishmagan.

"Yirik miqyosdagi bu qurilishlarda oʻzlarini yuqori malakali deb hisoblab taklif qilingan pulga ishlashni istamagan migrantlar oʻrniga kelgan boshqa yollanma ishchilar ishlashgan. Uyiga qaytib ketgan migrantlar oʻrnini malakasi kamroq migrantlar egallagan. Shuning uchun migrantlarning umumiy soni bir-ikki yil ilgarigidek qolgan", — tushuntiradi Yuliya Florinskaya.

Uning aytishicha, bu ishchilar mutlaqo boshqa toifaga kirishadi — ular aniq maqsad bilan qisqa muddatga kelishadi va Rossiyada yashash uchun qolishmaydi. Shu bois ular Rosstat koʻrsatkichlarida qayd etilishmaydi, ularning Rossiyaga tashriflari esa faqatgina migratsion maʼlumotlarda aks etadi.

Asosiy mavzular