18:19 23 Oktyabr 2017
Efir
Maktablardagi xavfsizlikni taʼminlash boʻyicha maxsus taktik oʻquv-mashgʻulotlar, arxiv surat

Qoʻriqlash xizmati bolalar xavfsizligini taʼminlashga shay, biroq...

© Sputnik/ Mixail Fomichev
Jamiyat
Havola olish
Dilshoda Rahmatova
110352

Maktablardagi tartib-intizomni navbatchi sinflar taʼminlaydigan vaqtlar olis-olislarda qolib ketdi. Hozirgi kunda xavfsizlik - dolzarb masalalarning biriga aylandi. Shu bois, oʻquv muassasalaridagi "Maktab qoʻriqlanadi" degan yozuv "moda" emas, balki zarurat tufayli paydo boʻlmoqda

TOSHKENT, 28 dek — Sputnik. Oʻzbekiston Respublikasi Qoʻriqlash birlashmasi maktablar xavfsizligini qay tariqa amalga oshiradi? Oʻzbekistondagi maktablarning hammasi ham "tashvish" tugmasi bilan taʼminlana oladimi? Xavfsizlik xizmati bahosi qancha? Sputnik Oʻzbekiston shu va boshqa savollarga aniqlik kiritishga harakat qildi.

Xavfsizlik

Har bir maktab — ushbu muassasa joylashgan hududning faxri. Agar u kuchli bilim bersa, chiroyli va zamonaviy jihozlar bilan jihozlangan boʻlsa — nur aʼlo nur. Ammo mana shunday maktabga ham nazorat talab etiladi, yaʼni uni qoʻriqlash zarur.

Maktab nega qoʻriqlanishi kerak, degan savolga javoblar koʻplab topiladi.

Birinchidan: maktablarda kirib-chiqishni nazorat qilish va maktab hududiga begona shaxslarni kiritmaslik uchun.

Ikkinchidan: maktabdagi moddiy tovar boyliklarining ishonchli qoʻrigʻini taʼminlash uchun

Uchinchidan: maktab xududida jamoat tartibini saqlash va turli bezoriliklarning oldini olish uchun…

Tasavvur qiling, maktab rahbariyatning, qolaversa, ota-onalar koʻnglining hotirjam boʻlishi birgina "tashvish" tugmasi oʻrnatilishiga bogʻliq.

Shkolnыe budni
Xavfsizlik - osoyishtalik garovi

Oʻzbekiston Respublikasi Qoʻriqlash birlashmasi oʻquv muassasalari, bogʻchalar, kasalxonalar xavfsizligini taʼminlashi mumkin va Birlashma bu sohada eng ilgʻor zamonaviy qoʻriqlash texnika va texnologiyalarni joriy etishga alohida eʼtibor qaratmoqda.

Statistika

"Oʻzbekistondagi barcha maktablar, litseylar va kollejlar 2017-yilda "tashvish" tugmalari bilan taʼminlanadi" deb taʼkidladi Respublika IIV huzuridagi Qoʻriqlash Bosh Birlashmasi rahbari Tohiriddin Najimov yaqinda Oʻzbekiston Milliy matbuot markazida oʻtkazilgan matbuot-anjumanida.

Maʼlumotlarga koʻra, respublikada 7 mingdan ortiq maktablarda videokuzatuvlar oʻrnatilgan. 2016-yilning 9 oyi holatiga koʻra, ushbu koʻrsatkich kasb-hunar kollejlarida 67%ni, litseylarda 83%ni, oliy oʻquv yurtlarida esa 100%ni tashkil qilgan.

Najimovning soʻzlariga koʻra, bugungi kunda Toshkent shahridagi 532 maktabdan 489tasida "tashvish" tugmalari oʻrnatilgan. 2017-yilda ushbu xizmat turi respublikaning barcha maktablarini qamrab olish rejalashtirilgan.

Ammo raqamlar hamisha ham amalga oshirilgan ishlar bilan mos tushmasligi rost. Nega deysizmi? Bu savolga quyida javob topasiz.

"Tashvish" tugmasi nega barcha maktablarga oʻrnatilmaydi?

Kinolarda koʻrgan boʻlsangiz kerak, bankka bosqinchilar (oʻgʻrilar) tomonidan hujum uyushtirilsa, bank xodimi sekingina yashirin joyda joylashgan kichkina tugmachani bosib qoʻyadi va koʻp vaqt oʻtmay hodisa joyiga politsiyachilar yetib kelishadi.

Ammo bunday tugmalar faqat banklargagina majburan oʻrnatiladi. Maktablarda esa bu — ixtiyoriy.

Respublika Qoʻriqlash Birlashmasidagi manbaning soʻzlariga koʻra, bugungi kunda Oʻzbekistonda mavjud texnologiyalar boʻyicha maktablar faqat statsionar telefoni boʻyicha qoʻriqlash xizmatidan foydalana oladi.

Respublikada shu kechayu-kunduzda joriy etilayotgn qoʻriqlash texnologiyalari simsiz aloqa orqali qoʻriqlash imkonini beradi. Shu bilan birga, afsuski, Oʻzbekistondagi maktablarni 100% "tashvish" tugmasi bilan qamrab olishning ham hozircha iloji yoʻq.

"Buning sababi statsionar telefoni yoʻq maktablarning mavjudligida. Bundan tashqari qoʻriqlash punktlarimiz 3-5 daqiqada yetib bora olmaydigan hududda joylashgan maktablar ham borligini inobatga olish kerak", — deydi suhbatdosh.

Manbaning soʻzlariga koʻra, Qoʻriqlash boshqarmasiga chekka hududlarda joylashgan maktablardan "tashvish" signallari havo orqali yuborilgan taqdirda ham, maktabga yetib borish uchun 1-2 soat vaqt talab etiladi. Mana shunday maktablar "tashvish" tugmasi bilan taʼminlana olmaydi.

"Majburiyatni olgandan keyin javob bera olmaydigan boʻlsak, qoʻriqlash guruhi bir soatdan keyin yetib boradigan boʻlsa, bunday holatda xavfsizlikni toʻliq taʼminlab berolmaymiz, demak tugmaning bunda keragi yoʻq", — deb taʼkidlaydi suhbatdosh.

Xavfsizlik choralari qay tarzda amalga oshiriladi?

Qoʻriqlash xizmati qay tarzda yoʻlga qoʻyiladi?

Bunda qoʻriqlash birlashmasi boʻlinmalari u yoki bu maktabga oʻz xizmatini taklif qiladi va maktab bu taklifni qabul qiladi; yoxud maktabning oʻzi qoʻriqlash xizmatiga xat bilan murojaat qiladi.

Mana shundan soʻng maxsus komissiya tashkil etiladi: bunda qoʻriqlash xizmati va maktabdan vakillar qatnashadilar. Komissiya tomonidan oʻquv muassasi binosi koʻrikdan oʻtkaziladi. Yaʼni maktabning texnik mustahkamlik holati oʻrganib chiqiladi: devorlar, derazalar, eshiklar… Qoʻriqlash talablari boʻyicha agar devorlar past boʻlsa, ularni baland qilish talab etiladi yoki deylik, derazalarga panjara oʻrnatish kerak boʻladi. Xullas, qoʻriqlashning texnik talablari bajarilgan boʻlishi kerak. Mana shu meʼyorlar bajarilgandan keyin jismoniy qoʻriqlashni tashkillashtirish boʻyicha shartnoma tuziladi.

Aytish joizki, 2016 yil holatiga koʻra, "tashvish" tugmasining bir soatlik narxi 1207 soʻmni tashkil qiladi.

Biron hodisa roʻy beradigan boʻlsa, tugma bosilishi bilan 3-5 daqiqa ichida qoʻriqlash xodimlari oʻsha hududga yetib borishadi.

Qoʻriqlash turlari haqida: xohlang militsiya, xohlang pult!

Qoʻriqlash turlari har xil boʻladi: militsiya qoʻrigʻi (xizmat narxi jihatdan eng qimmat); qorovul qoʻrigʻi bor (maktablar uchun oʻtgan yilda tariflar 15%ga arzonlashtirilgan); texnik qoʻriqlash (bino pultga ulab qoʻriqlanadi, bunday qoʻriqlash turi asosan pul saqlanadigan joylar, deylik, kassalarda keng qoʻllaniladi).

Qoʻriqlashning eng arzon turi — bu shahodatlanmagan qorovullar tomonidan amalga oshiriladigan qoʻriqlashdir. Bunda ish tartibi shartnomada kelishiladi. Yaʼni agar maktab rahbari maktab 24 soat davomida qoʻriqlanishi kerak, deb aytsa, demak, bino kunu-tun qoʻriqlanadi va hokazo.

Oʻzbekiston Respublikasi Qoʻriqlash Boshqarmasi xodimi soʻzlariga koʻra, shu kunda maktablarda texnik qoʻriqlash koʻproq foydalanilmoqda(!). Qorovul qoʻrigʻidan ham foydalanyotgan maktablar mavjud, militsiya qoʻrigʻidan esa(narxi tufayli) juda kam foydalanishadi.

Boshqa davlatlarda qanday?

Maktablar xavfsizligini taʼminlash — faqatgina Oʻzbekistonga taalluqli masala emas. Misol uchun, Isroilda bu oʻta dolzarb masala hisoblanadi. Nega deganda, davlat armiyasi terrorchilardan barcha fuqarolik obʼyektlarini himoya qilishga qodir boʻlmagani tufayli, oʻquvchilarning ota-onalari ushbu tashabbusni oʻz zimmasiga olishgan.

Isroil OAVlari bu turdagi yangi "jangovor tarkib"ni hazil tariqasida "ota-onalar kommandosi" deya nomlashga ham ulgurishdi.

Sotrudnik amerikanskoy politsii
© Fotolia/
Sotrudnik amerikanskoy politsii

AQShda esa maktab politsiyachilari instituti mavjud.

Buyuk Britaniya Taʼlim vazirligi maktab xavfsizligi tizimiga oʻqituvchilarni jalb qilgan. Yaʼni, britaniyalik murabbiylar oʻquvchi qoʻynida shubhali predmet borligini sezib qolsa, uni koʻrikdan oʻtkazish huquqiga ega.

Germaniyada esa ayni vaqtda "maktab sheriflari" instituti"ni tashkil qilish ustida ish olib borilmoqda.

Faqat, shu yerda bir holatni taʼqidlab oʻtish joiz, dunyodagi aksariyat davlatlar maktablarida roʻy berayotgan hodisalardan farqli oʻlaroq, shukrki, Oʻzbekiston maktablarida favqulodda holatlar yoʻq.

Soʻng soʻz oʻrnida

Aytish joizki, maktablar xavfsizligini taʼminlash Respublika Qoʻriqlash Birlashmasi vakolatiga kirmaydi. Birlashma oʻquvchilarning xavfsizligini oʻylagan holda oʻz xizmatlarini taklif qiladi va tashviqot oʻtkazadi. Maktab xavfsizligini taʼminlash esa oʻquv muassasi rahbarlari oʻylab koʻrishi kerak boʻlgan masaladir.

IIV huzuridagi Qoʻriqlash birlashmasi respublikadagi har bir maktab xavfsizligini taʼminlash uchun texnik imkoniyatlarga ega boʻlgani bilan bu holat maktablarning moliyaviy imkoniyatlari bilan mos tushmasa…

Ushbu vaziyatni ijobiy tomonga oʻzgartirish uchun nima qilmoq kerak?..

Afsuski, hozircha bu savolga javob yoʻq. Demak, masala ochiqligicha qoladi…

Teglar:
tashvish tugmasi, Qoʻriqlash, IIB

Asosiy mavzular