Analitika

Savdo NATOsiga oid maxfiy hujjatlar matbuotda chop etildi

© Sputnik / Shesternina Yelena / Fotobankka oʻtishYevropada TTIP ga qarshi namoyishlar
Yevropada TTIP ga qarshi namoyishlar - Sputnik Oʻzbekiston
TTIP - 21 asrda AQSH va Yevropa mamlakatlariga dunyoning boshqa mamlakatlariga savdo qoidalarini buyurish imkonini beradi – deb taʼkidlagan edi AQSH. Boshqalar boʻlsa unga - “Savdo NATOsi” deb nom bergan.

TOSHKENT, 2 may — Sputnik. Germaniyaning Süddeutsche Zeitung gazetasi Atlantika mamlakatlari savdo va investitsiyalar hamkorligi (TTIP) shatnomasiga doir bir qator  hujjatlarni eʼlon qildi. Ushbu maxfiy hujjatlar nashrga Greenpeace tashkiloti tomonidan taqdim etilgan, RIA Novosti xabari asosida.

Ularda aytilishiga koʻra, TTIP shartnomasi doirasida, AQSH Yevropa Ittifoqi mamalkatlariga jiddiy bosim oʻtkazmoqda. AQSH YEIning genetik modifikatsiya qilingan mahsulotlar va tarkibida gormonli moddalar boʻlgan goʻsht mahsulotlari tarqalish siyosatidan norozilik bildirmoqda.

Xususan, agar YEI AQShdan qishloq xoʻjalik mahsulotlari sotib olishdan bosh tortsa, Vashington Yevropada ishlab chiqarilgan avtomobillar importiga cheklov qoʻyishbilan poʻpisa qilmoqda.   

Vashington fikriga koʻra, yuqorida aytilgan mahsulotlar inson sogʻligʻiga zarali ekanligi ilmiy yoʻl bilan isbotlangan hollardagina, ularni taʼqiqlash mumkin, demoqda.

Ushbu hujjatlar chop etilishidan oldin AQSH bu borada Yevropaliklar fikriga hurmat bilan qarashi taʼkidlangan edi.

Umuman olganda, ushbu maxfiy hujjatlar TTIP shartnomasi tomonidan kutilgan barcha xavotirlar — asosli ekanligini isbotladi, deb yozadi nashr.  

Ekspertlar nuqtai nazaridan ushbu shartnomani imzolash Yevropa hududiga jiddiy ekologik zarar yetkizishi mumkin. Bu borada Süddeutsche Zeitung quyidagi misolni keltiradi: Yevropa ittifoqida kosmetika mahsulotlari ishlab chiqarganda 1382 turdagi kimyoviy moddalardan foydalanish taʼqiqlangan, AQShda boʻlsa – bor-yoʻgʻi 11 ta.

Yana bir misol, Yevropada yangi yaratilgan oziq ovqat mahsulotlari, to ularning mutlaq zararsizligi isbotlanmagunicha, sotish taʼqiqlanadi. AQShda boʻlsa, yaratilgan mahsulotlar, to ulardan biror kishi jabrlanmagunicha, yoki ularning zarari ilimiy usul bilan isbotlanmagunicha — sotuvga taʼqiqlanmaydi.  

Ushbu hujjatlarga koʻra, Yevropa jamiyati yaqin kelajakda oʻzini nima kutayotganidan xabardor boʻlishi mumkin. Shu bugunga qadar ushbu shartnoma nimalarni olib kelishi haqida, biz faqat taxmin qilishimiz mumkin edi, — deydi Greenpeace mutaxassisi Yurgen Knirsh. 

AQSH prezidenti Barak Obama - Sputnik Oʻzbekiston
Dunyoda
Obama: dunyo savdosi qoidalarini Amerika yozadi, Xitoy yoki boshqalar emas

TTIP — Transatlantic Trade and Investment Partnership — Atlantika mamlakatlari savdo va investitsiyalar hamkorligi shartnomasi, 2013 yildan beri AQSH Yevropa bilan imzolashga urinayotgan eng yirik loyihalardan biridir. Shuncha vaqt davomida uning asosiy shartlari va mohiyati barchadan sir saqlanib kelinayotgan edi.

“Ushbu shartnoma 21 asrda AQSH va Yevropa mamlakatlariga dunyoning boshqa mamlakatlariga savdo qoidalarini buyurish imkonini beradi” – deb taʼkidlagan edi AQSH.  

Boshqa mutaxasislar esa TTIPga — Savdo NATOsi” deb nom bergan edi. Yaʼni TTIP shartnomasiga koʻra, AQSH va Yevropa dunyo iqtisodining Xitoy, Rossiya, Braziliya, Hindiston kabi boshqa yirik ishtirokchilariga oʻz talablarini qoʻyish imkoniga ega boʻladi.

Shartnomaning yana bir "mohiyati" — bu yirik korportsiyalarga cheksiz imkoniyatlar va vakolatlar berilishi. Xususan, ular butun boshli mamlakatlarga oʻz talablarini qoʻyishi imkoniga ega boʻlar ekan. TTIPga koʻra, kelajakda "betaraf sudlar" tashkil qilinib, ularning qarori alohida mamlakatlar qonunchiligidan ustun boʻlar ekan.

Xuddi shunga oʻxshash vaziyat oʻtgan yili sodir boʻldi. Gollandiya arbitraj sudi, sobiq Rossiya oligarxi Xodorkovskiy talabiga binoan, Rossiyadan 50 milliard dollar undirish haqidagi qaror chiqardi. (Bu, hoynahoy, boʻlajak "betaraf sudlar"ning oʻquv-amaliy mashgʻuloti boʻlsa kerak.) Keyinroq, maʼlum boʻlishicha, Gollandiya arbitraj sudining bunday qaror qabul qilishga, umuman vakolati yoʻq ekan.

Yangiliklar lentasi
0
Avval yangilariAvval eskilari
loader
LIVE
Zagolovok otkrыvayemogo materiala