Madaniyat

Tarixni “bulgʻagan” rasm

© Sputnik / Vladimir Vdovin / Fotobankka oʻtishReproduktsiya kartinы xudojnika Ili Repina "Ivan Groznыy i sыn yego Ivan 16 noyabrya 1581 goda". Gosudarstvennaya Tretyakovskaya galereya.
Reproduktsiya kartinы xudojnika Ili Repina Ivan Groznыy i sыn yego Ivan 16 noyabrya 1581 goda. Gosudarstvennaya Tretyakovskaya galereya. - Sputnik Oʻzbekiston
Oʻtgan juma kuni Tretyakov galereyasida bir kishi Ilya Repinning “Ivan Groznыy va uning oʻgʻli Ivan” kartinasini yirtib tashlashga harakat qildi. Bu oddiy bezorilikmi yoki boshqa narsa?

TOSHKENT, 28 may – Sputnik. Oʻtgan juma kuni Tretyakov galereyasida muzeyga kelgan fuqaro temir ustun bilan rasmlardan birini yirtib tashlashga harakat qildi. Hujum natijasida rasm yuziga qoʻyilgan oyna sinib, rasm chizilgan matoning bir necha joyi yirtildi.

Nukus durdonalari koʻrgazmasi ochilishi - Sputnik Oʻzbekiston
Madaniyat
"Oʻrta Osiyo Tretyakovi" - Savitskiy kollektsiyasi Moskvada

Muzey vakillari aytishiga qaraganda rasmni qayta tiklash uchun bir necha yil kerak boʻlishi mumkin ekan. Yaxshiyam kartinaning eng muhim joylari – shohning yuzi va qoʻllariga zarar yetmagan.

Keyin maʼlum boʻlishida ushbu vandallikni amalga oshirgan kishi 37 yoshli Igor Podporin boʻlib chiqdi. U 90  yillarda Oʻzbekistondan Rossiyaga koʻchib oʻtgan va ayni damda Voronej viloyatida yashar ekan.

“Ivan Groznыy va uning oʻgʻli Ivan”

Mashhur rus rassomi Ilya Repin qalamiga mansub  ushbu rasmning ikkinchi nomi - “Ivan Groznыy oʻz oʻgʻlini oʻldirmoqda”. Unda Ivan Groznыy jahl ustida oʻgʻliga oʻtkir uchli temir tayoq uloqtirgani, keyin esa nima qilib qoʻyganini anglab, oʻgʻlini bagʻriga bosib turgani tasvirlangan. Jahldor podshoh shu damda nimalarni his qilayotganini uning yuzi qoʻllaridan anglab yetish mumkin.

Rossiyada 1581 yilda rus shohi Ivan Groznыyning oʻgʻli toʻsatdan vafot etadi. Shunda xalq orasida uni otasi jahl ustida  oʻldirib qoʻygan degan gap tarqaladi. Ivan Groznыyning jahldorligini bilgan odamlar bunga ishonishadi. 1963 yilda sovet olimlari Arxangel soborida koʻmilgan shahzoda Ivanning jasadini tekshirib koʻrishganda unda hech qanday jarohat izi topisha olmaydi, aksincha uning taʼnasida juda koʻp miqdorda simob topishadi va u zaharlanib oʻlgan degan xulosaga kelishadi.

Kompleks Chorsu v Shaxrisabze - Sputnik Oʻzbekiston
Madaniyat
Shahrisabzda yangi badiiy galereya ochiladi

Tarixiy sabablar

Shuni aytib oʻtish kerak-ki, Ilya Repin Ivan Groznыyni qoralamoqchi boʻlmagan. Aksincha, rassom uni bir lahzada jahldor shohdan oʻgʻlini yaxshi koʻruvchi otaga aylangan kishi qiyofasida mahorat bilan tasvirlagan.

Ikkinchidan rassom ushbu rasmni 1881 yilda, shahzoda Ivan oʻlimidan roppa-rosa 300 yil oʻtib sodir boʻlgan Aleksandr IIning oʻlimidan (terror oqibatida) keyin yozishga qaror qiladi. Bu bilan Repin, bir tomondan, jamiyat nigohini tarixning qaygʻuli oʻxshashligiga qaratmoqchi boʻladi, ikkinchi tomondan esa - jinoyatdan keyingi pushaymonga.

Oʻsha vaqtlarda (1881) Rossiyada hukumatga qarshi faoliyat olib borayotgan, turli yashirin uyushmalar paydo boʻlayotgan edi. Balkim rassom oʻzining ushbu asari  bilan ularga qarab “Ehtiyot boʻl odam oʻldirib qoʻyma keyin kech boʻladi” demoqchi boʻlgandir...

Sanʼat bilan tarixni aralashtirganlar

Ansambl Poi-Kalon. Gorod Buxara - Sputnik Oʻzbekiston
Turizm
Oʻzbekistonga kelganda, albatta boriladigan 10ta joy

Qonli sahna tasvirlangan “Ivan Groznыy va uning oʻgʻli Ivan” kartinasining taqdiri ham oson kechmagan. 1913 yilda Abram Balashov nomli kishi “Rus shohini tahqirlovchi” rasmga uch marta pichoq sanchgan. Oʻsha vaqtda hayot boʻlgan Ilya Repinning oʻzi rasmni qayta tiklagan.  

Besh yil oldin esa (2013) bir guruh vatanparvarlar prezidentga rasmiy maktub yoʻllab “Bu tarixda boʻlmagan voqea. Rus podshohi bunday qilmagan. Ushbu rasm Rossiya tarixini bulgʻamoqda” degan mavzuda xat yozib, uni taʼqiqlab qoʻyishni soʻraydi, lekin ularga rad javobi berishadi.  

Nima boʻlganda ham rasm bu – badiiy sanʼat asari. U rassomning uy-xayollari, hayotga boʻlgan shaxsiy nigohi asosida chizilgan. Uni tarixiy fakt deb tushunish notoʻgʻri boʻladi.

Yangiliklar lentasi
0
Avval yangilariAvval eskilari
loader
LIVE
Zagolovok otkrыvayemogo materiala