Analitika

SHHT va NATO: harbiy jihatdan kim kuchli

© Sputnik / Tabыldы KadыrbekovV Balыkchi ofitsialno startovali ucheniya stran SHOS "Mirnaya missiya"
V Balыkchi ofitsialno startovali ucheniya stran SHOS Mirnaya missiya - Sputnik Oʻzbekiston
RIA Novosti SHHTning harbiy salohiyati hamda uning NATO bilan bellasha olishi borasida maqola chop etdi.

Andrey Kots

TOSHKENT, 8 iyun — Sputnik. Sakkiz mamlakat, uch milliarddan ortiq aholi, Yevrosiyoning toʻrtdan uch qismi va qudratli mudofaa imkoniyatlari. Rossiya prezidenti Vladimir Putin Xitoy Mediakorporatsiyasiga bergan intervyusida Shanxay hamkorlik tashkiloti mamlakatlarining harbiy salohiyatini "beqiyos darajada kuchli" deb atadi. U bu qudrat kimlargadir qarshi yoʻnaltirilmaganligini, ammo nafaqat qitʼa, balki butun dunyoda koʻp tomonlama hamkorlik uchun kerakli sharoitlarni taʼminlashga qodir ekanligini taʼkidladi. RIA Novosti SHHTning harbiy salohiyati hamda uning NATO bilan bellasha olishi borasida maqola chop etdi.

Zasedaniye soveta glav gosudarstv - chlenov Shanxayskoy organizatsii sotrudnichestva (SHOS) v rasshirennom sostave - Sputnik Oʻzbekiston
Jamiyat
Hindiston va Pokiston SHHTga qabul qilindi

Geografik yaqinlik

Bugungi kunda Shanhay hamkorlik tashkiloti mamlakatlarining umumiy raqibga, ayniqsa NATOga qarshi harbiy kuchlarini birlashtirishi ehtimoli boʻlgan vaziyatni tasavvur qilish mushkul. Shubhasiz, SHHT Shimoliy atlantika alyansiga oʻxshagan harbiy blok emas. Ishtirokchi davlatlar umumiy mudofaa ehtiyojlari uchun "pul tashlashmaydi", qurol va harbiy texnikani yagona standartga moslashmaydi, biror aʼzo davlatga tashqaridan hujum boʻlsa tajovuzkorga qarshi urushga kirishmaydi.

Shu bilan birga, tashkilotni "tishi yoʻq" deb ham atab boʻlmaydi. Rossiya, Xitoy, Hindiston, Pokiston, Qozogʻiston, Oʻzbekiston, Tojikiston va Qirgʻiziston umumiy xavfsizlik, terrorizm, separatizm va narkotrafikka qarshi kurash masalalariga katta eʼtibor qaratib keladi.

© Press-slujba TSVO MO RFSovmestnыe rossiysko-uzbekskiye ucheniya na poligone "Forish"
Sovmestnыe rossiysko-uzbekskiye ucheniya na poligone Forish - Sputnik Oʻzbekiston
Sovmestnыe rossiysko-uzbekskiye ucheniya na poligone "Forish"

SHHT aʼzolari muntazam ravishda ikki va koʻp tomonlama mashgʻulotlar oʻtkazadi, qurolli toʻqnashuvlar va tinchlikparvarlik operatsiyalarida qatnashish boʻyicha tajriba almashadi, razvedka maʼlumotlari bilan boʻlishishadi. Barcha sakkiz davlatning harbiylari Rossiya Mudofaa vazirligi tomonidan tashkil etilgan "Armiya oʻyinlari"da 2015-2017 yillarda ishtirok etgan, bu yilgi musobaqalarda olti davlat jamoasi qatnashadi.

Yadroviy muvozanat

SHHT va NATO mamlakatlarining umumiy harbiy salohiyatini taqqoslash uchun Strategik tadqiqotlar xalqaro institutining (IISS) The Military Balance 2018 hisobotidagi maʼlumotlardan foydalanildi. Hisobot har yili yangilanadi va dunyoning aksariyat mamlakatlari qurolli kuchlari tarkibi, xususiyatlari va vazifalari toʻgʻrisida batafsil maʼlumot beradi.

© Sputnik / Tabыldы KadыrbekovV Balыkchi ofitsialno startovali ucheniya stran SHOS "Mirnaya missiya"
V Balыkchi ofitsialno startovali ucheniya stran SHOS Mirnaya missiya - Sputnik Oʻzbekiston
V Balыkchi ofitsialno startovali ucheniya stran SHOS "Mirnaya missiya"

Soʻnggi maʼlumotlarga koʻra, SHHT mamlakatlarining umumiy harbiy byudjeti 300-320 milliard dollarni tashkil etadi. Mudofaa xarajatlari boʻyicha XXR yetakchilik qiladi (Xitoyning rasmiy maʼlumotiga koʻra, 175 milliard dollar). Tashkilotga aʼzo mamlakatlar qurolli kuchlari safida bugungi kunda 5,1 million kishi xizmat qiladi. Eng katta armiyalar Xitoy (ikki milliondan ortiq harbiy), Hindiston (1,4 million) va Rossiyada (900 ming). Pokiston toʻrtinchi oʻrinda — 654 ming harbiy. Bu toʻrt davlat yadro qurollariga ham ega. Ularning hisobida turli quvvatdagi 7320 dona jangovar kallak mavjud. Bu ulkan qurol arsenalida Rossiyaning hissasi katta — 6800 dona jangovar kallak. Qozogʻiston, Oʻzbekiston, Tojikiston va Qirgʻizistonning harbiy imkoniyatlari kamtarona — jami 110 mingga yaqin askar va ofitserlar. Ammo bu davlatlar Markaziy Osiyoda yetakchi mavqega ega hamda ularning yordamisiz xalqaro terrorizm va narkotrafikka qarshi kurashishning imkoni yoʻq.

© Sputnik / Stringer / Fotobankka oʻtishV Polshe razmeщen batalon NATO
V Polshe razmeщen batalon NATO - Sputnik Oʻzbekiston
V Polshe razmeщen batalon NATO

NATOga aʼzo 29 davlatning umumiy harbiy byudjeti 946 milliard dollarga yaqin va tez orada trilliondan oshishi mumkin. Mudofaa xarajatlari borasida birinchilik AQSH tomonida — 610 milliard. Alyans mamlakatlari qurolli kuchlari soni — 3,3 million kishi. Yetakchilar — AQSH (1,3 million harbiy), Turkiya (500 ming) va Frantsiya (203 ming). Eng kam sonli armiyalar Latviya (5310 kishi), Chernogoriya (1950 kishi) va Lyuksemburgda (900 kishi). NATO aʼzosi boʻlgan Islandiyada qurolli kuchlar umuman yoʻq. Tuzilmada AQSH (6600 dona), Frantsiya (300 dona) va Buyuk Britaniya (215 dona) yadroviy qurolga ega — jami 7115 dona jangovar kallak.

Yadroviy imkoniyatlar boʻyicha SHHT va NATO oʻrtasida tenglik kuzatiladi. Shimoliy atlantika alyansi uch baravar koʻp mudofaa byudjeti bilan maqtanishi mumkin, ammo qurolli kuchlar soni boʻyicha Shanxay hamkorlik tashkilotidan jiddiy ravishda orqada turadi.

Yerda, suvda va havoda

Har qanday davlatning quruqlikdagi qoʻshinlarining asosiy zarba beruvchi kuchlari tanklardir. SHHT mamlakatlari bu borada har qanday raqibni yanchib tashlashi mumkin. Tashkilot jang maydoniga NATOning zaxiradagilari bilan qoʻshib hisoblagandagi 15 mingta tankiga qarshi Rossiya va Xitoy omborlaridagi mashinalarni ham qoʻshib hisoblaganda 26 mingta tankini olib chiqishi mumkin. NATOning 29 mamlakatidan sakkiztasida oʻz tank boʻlinmalari umuman yoʻq.

Artilleriya borasida ham SHHT yetakchi. Tashkilot mamlakatlari hisobida 33 ming dona turli gaubitsa, zambarak, minomyot va oʻtochar reaktiv tizimlar mavjud. Zaxira borasida esa koʻrsatkich yanada jiddiyroq: birgina Rossiyadagi omborlarda 22,5 ming dona artilleriya qurollari saqlanadi. NATO ham bu borada qolishmaydi. Alyans mamlakatlari armiyalarida 25 ming dona artilleriya qurollari bor. Hattoki Lyuksemburg ham olti dona minomyotga ega.

Gʻarb harbiy-dengiz imkoniyatlari boʻyicha Sharqdan shubhasiz ustunlik qiladi — asosan AQShning qudratli harbiy-dengiz kuchlari hisobiga. NATO mamlakatlari flotlarida 2291 dona kema va suvosti kemalari bor (taʼminot va sohil qoʻriqchi kemalari bilan birga). Raketa kreyserlari va aviatashuvchilar boʻyicha Shimoliy atlantika alyansi mutlaq ustunlik qiladi. SHHT mamlakatlari flotida bugungi kunda 1558 dona kema va suvosti kemalari bor. Eng katta suvosti floti AQSH (68 dona kema), Rossiya va Xitoyda (62 donadan).

Va nihoyat, NATO davlatlari yirik havo armadasiga ega. Alyans mamlakatlari HHK tarkibida 20,5 ming dona samolyot, vertolyot va konvertoplan bor (harbiy-transport, razvedka, dengiz, maxsus aviatsiya va oʻquv mashinalari bilan birga). 14 mingga yaqin uchuvchi qurilma AQSH harbiy-havo kuchlari hissasiga toʻgʻri keladi. SHHT esa, oʻz navbatida 11 mingga yaqin samolyot va vertolyotni havoga koʻtarishi mumkin, ularning yarmidan koʻpi Rossiya va Xitoyga tegishli.

© Ministerstvo oboronы RF / Fotobankka oʻtishMiG-31 VKS provel uchebnыy pusk giperzvukovoy raketы "Kinjal"
MiG-31 VKS provel uchebnыy pusk giperzvukovoy raketы Kinjal - Sputnik Oʻzbekiston
MiG-31 VKS provel uchebnыy pusk giperzvukovoy raketы "Kinjal"

Shu tarzda, Shanxay hamkorlik tashkiloti kelajakdagi koʻp qutbli tizimda NATO uchun muvozanatni saqlab turuvchi posangi boʻlishi mumkin edi. Bu ikki tashkilotning harbiy imkoniyatlari umuman olganda bir-biriga mutanosib. Albatta, hozirda SHHT vaqti kelib mudofaa blokiga aylanishi mumkinligini tasavvur qilish qiyin. Ammo bir necha oʻn yildan keyin dunyo qanday boʻlishini hech kim bilmaydi.

Yangiliklar lentasi
0
Avval yangilariAvval eskilari
loader
LIVE
Zagolovok otkrыvayemogo materiala