Dunyoda

Toliblar "Islom davlati"ga qarshi: terrorchilar bir-birini va Afgʻonistonni yoʻq qilmoqda

© AFP / Noorullah ShirzadaChlenы dvijeniya Taliban (zapreщeno v RF), Afganistan. Arxivnoye foto
Chlenы dvijeniya Taliban (zapreщeno v RF), Afganistan. Arxivnoye foto - Sputnik Oʻzbekiston
Afgʻonistonda fuqarolik toʻqnashuvining yangi oʻchogʻi paydo boʻldi: “Islom davlati” va “Tolibon” guruhlari bir-biri bilan jang qilmoqda.

Shu yil iyul oyida kuchayib ketgan jangovar harakatlarda yuzdan ortiq kishi halok boʻldi. Halok boʻlganlar ichida "Islom davlati" tarafida jang qilish uchun kelgan sobiq ittifoq davlatlari fuqarolari va ayollar bor. RIA Novosti xabariga asosan.

Afgʻonistonda kim xoʻjain

Janglar toʻrtta provintsiyada olib borilmoqda: Jauzjan, Kunar, Sari-Pul va Lagman. Toliblar son jihatidan ustunligi natijasida "Islom davlati" jangarilari tomon bostirishmoqda. Ular oʻz navbatida masjid va turli tadbirlarda terrorchilik amallar bilan javob berishmoqda. "Tolibon" tarafida 72 nafar kishi, "Islom davlati" tarafida esa 52 nafar kishi oʻldirildi.

Toʻqnashuvlar Suriya va Iroqda magʻlubiyatga uchragan "xalifalik" tarafdorlari Oʻrta sharqda oʻrnashib olish natijasida vaziyat keskinlashmoqda. Jihodchilar chegara tumanlarda oʻrnashib, noqonuniy qurol va narkotik moddalar oqimini nazoratga olishgan, bu bilan esa toliblarning odatiy daromadidan mahrum qilishmoqda.

Flag radikalnoy islamistskoy organizatsii Islamskoye gosudarstvo Iraka i Levanta - Sputnik Oʻzbekiston
Siyosat
"Islom davlati" Markaziy Osiyo davlatlariga qanday xavf soladi

Mafkuraviy qarama-qarshiliklar iqtisodiy raqobatni kuchaytirmoqda.  Islom davlati tarafdorlari toliblarni butparastlik xurofotida ayiblab, yoshlarni oʻz tarafiga ogʻdirishmoqda. Toliblar esa "ID"ni xudosizlikda ayblab, nizo va zoʻravonlikni tarqatuvchi yollanganlar sifatida qarashmoqda.  

Toliblar oʻnlab yillar davomida Afgʻonistonda radikal islomning yagona harakatini sifatida oʻzini namoyon qilishgandi. "ID" kelishi bilan vaziyat oʻzgardi. Islom amirligi kontseptsiyasi oʻrniga Suriya va Iroq hududidan kelganlar "global xalifalik"ni targʻib qilishmoqda.   

Terrorchi xizmatida boʻlgan shifokorlar

Gʻoyaviy kurash Afgʻoniston hududi bilan chegaralanmayapti. 1990 yillarda toliblar sobiq ittifoqidan kelgan koʻngillilar oqimini olishni boshladi. Ular ichida koʻproq Markaziy Osiyo, Checheniston, Dogʻistondan kelganlar boʻlgan, biroq Povoljyadan ham kelganlar bor. Hozirgi vaqtda koʻproq "ID"ni maʼqul deb topishadi. Xalifalik tarafdorlariga afgʻon-turkman chegarasida xorijiy yordam juda muhim. Ayniqsa tibbiyot sohasida.

Chlenы dvijeniya Taliban (zapreщeno v RF), Afganistan. Arxivnoye foto - Sputnik Oʻzbekiston
Dunyoda
Toliblar ISHIDning Oʻzbekiston va chechenistonlik uch nafar ayol aʼzosini qatl etdi

"Hech kimga sir emaski, toʻqnashuvlarda koʻpchilik jarohatlardan oʻlgan. Harbiy shifokorlarning oʻrni juda yuqori! Biroq, shifokorlar ularning gʻoyaviy qarashlarini qoʻllab-quvvatlashi toliblarga va IDchilarga zarur. Shunday "shimoliy kavkaz tibbiyotchilar" paydo boʻldi. Ular Rossiyada taʼlim olib, Afgʻonistonga koʻngilli sifasida ketishgan", - deb taʼkidladi "RIA Novosti"ga zamonaviy Afgʻonistonni oʻrganish markazi yetakchi eksperti Andrey Serenko.

Koʻngilli-shifokorlar orasida ayollar ham koʻp. Iyul oyida toliblar bilan janglarda chechenistonlik va oʻzbekistonlik ayol halok boʻldi. Bundan avval Suriyada "ID"da jangovar ayollar boʻlinmalari tashkil qilinganligi haqida xabar berilgandi.

Demokratiya bidʼat sifatida

Chegarada sodir boʻlayotgan vaziyat Rossiya xavfsizligiga tahdid solmoqda. Jihodchi guruhlarning Turkmaniston yoki Oʻzbekistonga kirib kelishi butun Markaziy Osiyo mintaqasida vaziyatni buzilishiga olib keladi. Hozircha ular ichki nizo bilan band, sobiq sovet respublikalari bilan ishi yoʻq. "Agar terrorchilar Markaziy Osiyoga hujum qilmoqchi boʻlganida, ular allaqachon buni amalga oshirgan boʻlardi", - deb taʼkidlashdi ekspertlar.

Terrorchilik amallarning  mantiqiy gʻoyasi asosiy zarbaning boshqa yoʻnalishini koʻrsatmoqda. Har ikkala harakat oktyabr oyida boʻladigan saylovlarni buzishga harakat qilmoqda: saylovchilarni qoʻrqitish siyosati olib borilmoqda, saylov uchastkalari portlatilmoqda, shuningdek savlov komissiya aʼzolari oʻldirilmoqda. ID uchun saylovni buzish – printsial maqsad – "xalifalik" tarafdorlari demokratiyani "koʻp xudolik"ning bir turi deb hisoblashadi. Xalq hokimiyatini qoʻllab-quvvatlash uchun oʻrta asrlar huquqi bilan qoʻl chopish jazosi beriladi.

Podpis dokumentov - Sputnik Oʻzbekiston
Siyosat
Oʻzbekiston va Tojikiston maxsus xizmatlari hamkorlik boʻyicha bitimni imzoladi

Ikki harakat ham oʻrta asrlar musulmon huquqi asosida davlat qurishga harakat qilishmoqda. U bu hududda oʻrnashib, islomiy huquqni tiklanishiga harakat qilib, oʻz tarafdorlarini taklif qilishmoqda, ularga koʻpchilik qoʻshilmoqda.

Ikkalasi ham yomon

Rasmiy Qobul vaqti vaqti  bilan toliblar bilan tinchlik boʻyicha kelishuvlarga erishmoqda. Ular ushbu harakat yetakchilari bilan doimiy aloqa qilib turishibti. Afgʻoniston prezidenti Ashraf Gʻani uch kunlik tinchlikka erishilgan kelishuvni katta muvafaqqiyat deya eʼtirof etdi: "Koʻpchilik buni hayot davomida kutishdi. Toliblar butun mamlakat boʻylab shaharlarimizga kirishdi va roʻza bayramini davlat xizmatchilari va fuqarolari bilan birgalikda nishonlashdi. Men toliblar talablarini qabul qildim va ularning rahbari Xaybatullo Axundzoda bilan muzokara qilishga tayyorman".

Rasmiy Qabul "Islom davlati" bilan murosa qilmayati. Biroq bu oʻz navbatida Afgʻoniston shimoliy va sharqida ularning kuchlarini koʻpayishiga toʻsqinlik qilmayapti. Birinchi navbatda ularga toliblar tomonidan qoʻshilgan kishilar hisobiga kuchaymoqda.

"Toliblar orqasidan "Al-Qoida" xalqaro terrorchilik uyushmasi turmoqda. "ID"ga qarshi hujum qilish uchun toliblar bilan murosaga kelish istagi – bu eng muvafaqqiyatli taktika emas", - deb taʼkidladi Andrey Serenko.

Yangiliklar lentasi
0
Avval yangilariAvval eskilari
loader
LIVE
Zagolovok otkrыvayemogo materiala