Siyosat

"Milliy tiklanish" yetakchisi ayollar roli, kamtarlik va lotin alifbosi haqida

© Sputnik / Dilshoda RaxmatovaAlisher Kadirov, predsedatel partii"Milliy tiklanish" i zamestitel spikera Zakonodatelnoy palatы
Alisher Kadirov, predsedatel partiiMilliy tiklanish i zamestitel spikera Zakonodatelnoy palatы - Sputnik Oʻzbekiston
Oʻzbekistonda 22 dekabr kuni Oliy Majlis Qonunchilik palatasiga va xalq deputatlari mahalliy kengashlariga saylovlar boʻlib oʻtadi.

Parlamentdagi 150ta oʻrin uchun mamlakatda roʻyxatdan oʻtgan: OʻXDP, OʻzLiDep, "Adolat", "Milliy tiklanish" va Ekologik partiyalaridan 750 nomzod oʻzaro kurash olib bormoqda. Sputnik barcha siyosiy partiyalar vakillari bilan muloqot qildi va qonunchilikka ular qanday oʻzgarishlarni kiritishni taklif etayotganini aniqladi.

Oʻzbekiston Milliy Tiklanish Demokratik Partiyasi Markaziy Kengashi raisi Alisher Qodirov Sputnik Oʻzbekiston agentligiga bergan intervyusida nega Oʻzbekistonda ayollar kamroq ishlashi kerakligi va chet eldagi mehnat migrantlari hayotini qay tarzda yaxshi tomonga oʻzgartirish mumkinligi haqida gapirdi.

- Saylovoldi dasturingizning asosiy tamoyillari nimalardan iborat?

- Oʻzbekiston Milliy tiklanish demokratik partiyasini bosh shiori - "Milliy tiklanishdan – milliy yuksalishga" zamirida insonni oʻzgartirish orqali jamiyatni oʻzgartirish gʻoyasi yotadi. Biz insonni oʻzgartirishning asosiy obʼyekti sifatida oila, maktabgacha tarbiya muassasalari hamda maktabni koʻryapmiz. Chunki oiladagi muhitning bugungi kundagi jamiyatni shakllanishida juda ham taʼsiri kuchli. Shu bois, ayolning bugungi oiladagi muhit, jamiyatdagi ijtimoiy faollashuvi jarayonlariga oʻzgartishlar kiritish kerak, deb hisoblaymiz. Bugungi kunda oiladagi farzandlar tarbiyasi jarayonlaridagi muammoli holat, ayollar orasidagi jinoyatchilikning oshishi bilan bogʻliq masalalar - oiladagi muhitning keskinlashuviga va oiladagi muhitni biz oʻylagan qadriyatlar chegaralaridan tashqariga chiqib ketayotganligi sababli, deb hisoblaymiz, demak ayolni bugungi kundagi turmush va mehnat sharoitlarini yaxshilash kerak. Maktabgacha tarbiya muassasalaridagi qadriyatlarimiz va umuminsoniy qadriyatlarga tayangan tarbiya tizimlarini qayta ishlash kerak va bugungi kun talablaridan kelib chiqib isloh qilish kerak.

Deputatlikka nomzodlar - Sputnik Oʻzbekiston
Infografika
Saylovda ishtirok etayotgan nomzodlar haqida nimalarni bilasiz?

Maktabgacha tarbiya muassasalariga qamrovni bosqichma-bosqich toʻliq erishish bilan birgalikda maktabgacha taʼlim muassasalarini davlat taʼminotiga oʻtkazish va albatta xususiy davlat sherikchiligiga eʼtibor berish, xususiy bogʻchalarning boʻlishiga ham bizning eʼtirozimiz yoʻq, lekin uning ichidagi mazmun-mohiyatini davlat muntazam nazorat qilishi kerak va bogʻchalarning davlat taʼminotida boʻlishini muhim ahamiyatga ega, deb hisoblaymiz.

Bundan tashqari, maktabdagi taʼlim kontseptsiyasini tubdan isloh qilish kerak. Maktabda tarbiya ustuvorligiga ega boʻlgan taʼlim tizimini taʼminlash kerak. Maktabdagi bugungi sharoit oʻqituvchini erkin ishlashi uchun yetarli emas: maktabda bugun oʻqituvchi oʻzini darsidan boshqa juda koʻp masalalar haqida bosh qotirishga majbur. U maktabning moddiy-texnik taʼminoti boʻyicha ham masʼul shaxsga aylanib qolgan, sinf rahbarliklari orqali oʻttiz-oʻttiz besh nafar bolaning "issiq-sovugʻiga" javob beradi. Undan tashqari yana ayrim ijtimoiy vazifalar boʻyicha oʻqituvchiga masʼullik yuklatilyapti. Bularning barchasi oʻqituvchiga kelajakni yaratishga, haqiqiy maʼnoda taʼlim berish vazifasini bajarishiga halaqit berayapti. Bundan tashqari maktabda bugun bolalarimizga tarbiya berish metodikasi mavjud emas. Maktablarda tarbiya darsliklarini joriy qilish hamda qadriyatlarimiz va umuminsoniy eʼtirof etilgan qadriyatlarga tayangan 1-11 sinf jarayonida davom etadigan bolalarning yosh kompetentsiyasiga doir boʻlgan tarbiya jarayonlarini shakllantiradigan tarbiya darsliklarini joriy qilish muhim. Eng asosiysi esa, oiladan boshlangan tarbiya jarayonlarini maktab ostonalarida davom ettirib, maktabni bitirib ketayotgan farzandlarimiz bugungi kun talablariga toʻla javob bera oladigan zamonaviy, erkin fikrlay oladigan, milliy qadriyatlarni va umuminsoniy eʼtirof etiladigan qadriyatlarni hurmat qiladigan ozod, erkin, oʻzini hamda jamiyatni hurmat qiladigan insonni tarbiyalash maqsadidir. Mana shularning barchasi insonni oʻzgartirish orqali jamiyatni oʻzgartirish gʻoyamizni tub mohiyatini tashkil qiladi.

- Sizning partiyangiz saylovlarda "Milliy tiklanishdan - milliy yuksalish sari", gʻoyasini ilgari suradi. Respublikada milliy oʻzlikni yoʻqotish singari muammo shunchalik dolzarbmi? Bu nimada oʻz aksini topadi? Sizlar bu muammoni qay tarzda yechmoqchisizlar?

- Bugun faqat bizda emas, butun dunyoda koʻrinyaptiki, inson oʻzini qadriyatini yoʻqotganligini anglashni boshladi. Jamiyatlar iqtisodiy rivojlanishga erishdi, iqtisodiy farovonlikka erishdi, lekin inson huzur-halovatini topishga erisha olmadi. Bu nafaqat uchinchi dunyo davlatlari, rivojlanayotgan mamlakatlar, balki rivojlangan mamlakatlarda ham koʻrinayotgan masala. Aynan shu nuqtai-nazardan biz Oʻzbekistonda ham aynan shunga oʻxshash masalalar bor, deb hisoblaymiz.

Jenщina golosuyet na izbiratelnom uchastke - Sputnik Oʻzbekiston
Jamiyat
Saylov byulleteni qanday koʻrinishga ega boʻladi – Adliya vazirligi

Bugun biz qadriyatlarimizni oʻsha keng quloch yozayotgan va taʼsir doirasi borgan sari kengayib borayotgan ommaviy madaniyatni salbiy taʼsirlaridan himoya qilishimiz kerak, deb hisoblaymiz. Biz millat sifatida bundan bir necha oʻn yillar oldin, hatto mana shu yuz yil atrofidagi davrda eshiklariga qulf osmagan bir millatmiz. Biz shunday bir millatmiz-ki, oʻgʻridan qoʻrqmaganmiz. Nimaga? Chunki odamlarimiz birovni haqqidan qoʻrqqan. Ammo bugungi kunda jamiyatimizga korruptsiya degan illat bemalol kirib kela olyapti. Bizni qadriyatlarimizda ayolni hurmat qilish, oilani hurmat qilish, farzand tarbiyasiga jiddiy eʼtibor kabi masalalar  - bu tabiiy jarayon boʻlgan. Lekin bugun jamiyatda oʻtkazgan soʻrovlarimiz shuni koʻrsatyaptiki - 67% ota-onalar tarbiyaning tub mohiyati nimadan iborat ekanligini anglay olmayapti. Bu biz uchun ogohlik qoʻngʻirogʻi boʻlishi kerak. Agar biz Oʻzbekistonni yaqin 100 yil ichida oʻz qadriyatlari va umuminsoniy qadriyatlarga tayangan holatda rivojlanish yoʻlini topishini istaydigan boʻlsak, biz taʼlim sohasiga tarbiyani kiritish va taʼlim-tarbiyani uzluksizligini taʼminlagan holda qadriyatlarimizga tayangan tarbiya tizimini joriy qilishimiz - masalani yechimi, deb hisoblaymiz va bunga talab bor.

Bugungi kunda bunga ehtiyoj mavjud ekanligini rad etib boʻlmaydi.

- Oʻzbekistonda ajrimlar sonini qisqartirish uchun partiyangiz ayol ish vaqtini qisqartirish va uning maoshini oshirish taklifini ilgari surmoqda...

- Toʻgʻri, sababi bugun biz oilada ikkita asosiy muammoni koʻrayapmiz. Birinchisi: yoshlarni orasida jinoyatchilik koʻpayib ketdi. Bu millatimizga xos emas. Ikkinchisi: ayollar orasidagi jinoyatchilik: turi va soni ortib boryapti. Bu ikkita masala biz uchun oiladagi muhitni keskinlashuvi bilan bogʻliq va bu keskinlashuvni asosiy sababchisi sifatida ayolni ijtimoiy faolligini keskin ortganligi, deb hisoblayapmiz.

Ayol bugun oiladan ertalab eri bilan birga chiqib ketadi va kechqurun u bilan birga kirib keladi. Ayol ham charchaydi, erkak ham charchaydi. Erkak kishi uyga dam olish uchun keladi, ayol kishi yana uyga xoʻjalik ishlari bilan shugʻullanish uchun keladi. Bundan tashqari ayolni zimmasida tarbiyani shakllantiruvchi ustuvor kuchli masʼuliyat bor. Otani oilada yakka holatdagi tarbiyachi sifatida tasavvur qilish qiyin. Lekin onasiz oilani tasavvur qilib boʻlmaydi. Aynan shuning uchun biz bugungi kunda, bu tezlashgan zamon, bu raqobat muhiti keskinlashayotgan bir sharoitda ayolga qulay mehnat sharoitini yaratib berish oiladagi muhitni oʻzgartiradi, deb hisoblaymiz. Agar biz bugun 18 yoshgacha farzandi boʻlgan ayollarga moslashuvchan ish tizimini taklif qiladigan boʻlsak, ayolni zimmasidagi keskinlik biroz yengillashadi. U erkak kishidan 2 soat oldinroq uyga kelish imkoniyatiga ega boʻlsa, maktabdan qaytgan bollarini nazorat qilish imkoniyatiga ega boʻlsa, ular bilan birgalikda dars qilish imkoniyatiga ega boʻlsa, va qoʻying-ki, oʻsha erkak kishi ishdan kelgandan keyin uyda asablari tinchigan, va biroz dam olishga ulgurgan ayolni koʻradigan boʻlsa, oiladagi muhit baribir oʻzgaradi. Aynan shu sababli biz bugun jamiyatdagi oilaviy ajrimlar, yoshlar orasidagi jinoyatchilik, ayollar orasidagi jinoyatchilikni barchasini sababini ayolga turmush va mehnat sharoitlarini qulay yaratilmaganligida koʻrmoqdamiz. Agar biz shu oqimni, shu muhitni oʻzgartiradigan boʻlsak, biz aytayapmizki, mana shu bizni oldimizdagi muammolarni yechimiga sezilarli taʼsir qilgan boʻlamiz.

- Oʻzbekiston ayollarining aksariyati maktabgacha taʼlim muassasalari, maktablarda faoliyat yuritadilar. Ularning ish soati qisqarishini qanday tasavvur qilayapsiz? Sizlar ilgari surayotgan taklif bugungi kunda juda koʻp tilga olinadigan "gender tenglik" tushunchasiga zid emasmi?

-  Ayolga qoʻshimcha vaqt berish – ayolning huquqini buzish emas. Ayolning tengligiga rahna emas. Biz ayolni oiladagi rad etib boʻlmas oʻrni haqida gaplashayapmiz. Ayolni oiladagi hal qiluvchi ahamiyatini hech kim rad etolmaydi. Ayolni erkak kishi bilan qancha teng qilishingizdan qatʼi nazar, u oiladagi ustunlik: yaʼni farzandni tarbiyasi, qolaversa oʻsha oilani erkaginiyam sharoitini tashkil qilish, roʻzgʻor tashvishlari kabi masalalarni ayolni zimmasidan hech kim olib qoʻyolmaydi. Ayol oilani tashkil qiluvchi va oilani huzur-halovatini taʼminlovchi eng muhim masʼul hisoblanadi. Hamon shunday ekan, biz aynan shu vazifalarni samarali amalga oshirish uchun unga qoʻshimcha imkoniyat yaratib berish haqidagi taklifimiz ayolni huquqini buzish emas, qaytaga ayolni bizni qadriyatimizdagi oʻrnini tiklash, deb hisoblaymiz. Qolaversa, gender tenglik deganda, masalan Gʻarb davlatlari ayol bilan erkakni tenglashtirishni oʻylashi mumkin, lekin biz shunday tushunchadamizki, bizni qadriyatlarimizda ayol bilan erkakni tenglashtirish shart emas, chunki bizda ayolni qadri erkaknikidan balandroq. Erkaklar ayollarni hech qachon ortiqcha yuk bilan yuklagisi kelmaydi. Hatto, mana muqaddas Islom dinida ham shu gap aytilganki, onasini rozi qilmagan odam Jannatga kira olmaydi. Yoki mana, Paygʻambarimiz Muhammad (s.a.v) tomonidan aytilgan bir Hadisi Sharif borki, uch marta onangni rozi qilgandan keyin otangni rozi qil, degan. Shu oʻrinlarda bizni qadriyatlarimizda ayolni jamiyatni, va umuman insoniyatni kelajagini shakllantiruvchi oʻrni bor. 

Jenщina golosuyet na izbiratelnom uchastke - Sputnik Oʻzbekiston
Siyosat
Oʻzbekistonda saylovlarda ovoz berish vaqti qisqartirildi

Bu rollarni biz rad etolmaymiz. Buni qandaydir ayollarni huquqlarini tenglashtirish oʻlchovlari bilan oʻlchash notoʻgʻri. Bu yerda ayolni muqaddas oʻrni haqida gap ketayapti. Aynan shu nuqtai-nazardan qaraladigan boʻlsa, gender tengligi haqidagi gaplar oʻrinli emas. Bogʻcha, maktablardagi sharoit masalasiga boʻyicha esa, bogʻchada, ayol uchun sharoit yaratib berganingizdan keyin, ona vaqtliroq ishdan chiqqandan keyin bolasini ham oʻz-oʻzidan vaqtliroq oladi. Bu birinchidan. Ikkinchidan, biz moslashuvchan tizim haqida gapirayapmiz. Har bir oilani oʻsha bogʻchadan bolasini olishi, bogʻchaga berishi – vaqt nuqtai nazaridan kelishish sharoitlariga ega boʻladi. Qolversa, mana Yaponiya tajribasida koʻramiz, hatto chaqaloqlarni bogʻchaga berish imkoniyatiga ega boʻlgan tizimlar yaratilgan. Bu sohada biz tarbiyachi mutaxassislarni shakllantirish haqidagi taklifimiz bor. Asosiy maqsadimiz bitta – ayolni bugungi kundagi yelkasidagi yukni yengillashtira olmasak, oiladagi muhitni oʻzgartira olmaymiz, tarbiya boʻyicha aytayotgan takliflarimizni roʻyobga chiqarishni taʼminlay olmaymiz. Buning hammasi ayol bilan bogʻliq boʻlganligi uchun uning tizimlari haqida bizlarning aniq takliflarimiz bor.

- Hozirda partiyalarga erkinlik, bepul efir vaqti berildi. Sizlar yangi imkoniyatlarni sezdingizmi?

- Oʻtgan safargi saylovlarda ham qatnashgan ishtirokchi sifatida ochiq aytishim mumkin, Oʻzbekiston tubdan yangilanyapti. Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev tomonidan boshlangan yangilanish siyosati parlament faoliyatida, umuman siyosiy partiyalar faoliyatida tub burilish uchun sharoit yaratib berdi - siyosiy burilish yuzaga keldi. Oʻzbekistondagi bugungi siyosiy raqobat tubdan oʻzgargan. Bugun partiyalar haqiqiy maʼnoda oʻzining gʻoyasi bilan Parlamentdagi yetakchi partiya boʻlish uchun kurashayapti. "Milliy tiklanish" partiyasi mana shu islohotlardan samarali foydalandi va partiya tubdan isloh boʻldi. Partiyani boshqaruvidan tortib, elektorati bilan ishlash, gʻoyalarni shakllantirish, dasturini roʻyobga chiqarishni tahliliy-tashkiliy tizimlari boʻyicha tubdan yangicha yondashuv amalga oshirildi. Partiya bugun ochiq raqobatda raqobatchi hisoblangan partiyalar bilan kurashmoqda. Bizni maqsadimiz parlamentda yetakchi partiya boʻlish va bosh vazir nomzodini kiritib, hukumatni "Milliy tiklanish" partiyasi gʻoyalarini roʻyobga chiqarish yoʻnalishida samarali faoliyat yuritishga erishish.

Bu uchun bugungi kunda Oʻzbekistonda toʻla muhit yaratilgan.

- Elektorat-chi, oʻzgarganmi? U bilan endi qanday ishlash lozim?

- "Milliy tiklanish" gʻoyasiga kim qarshi? Hamma partiya oʻzini qanaqadir shaklida milliy tiklanish gʻoyasini qoʻllab-quvvatlaydi. Oʻzbekistonda Oʻzbekiston yuksalishini xohlamagan odam boʻlishi mumkin emas. Aynan shu sababli oʻtgan chaqiriqlarda «Milliy tiklanish» partiyasini elektorati faqat ziyolilar degan fikrlar ilgari surilgan, lekin bu hozir ancha kengaydi. Qaysi maʼnodaki, qaysidir partiyalar oʻzini elektorati sifatida toʻliq oʻqituvchilarni koʻrsatgan, biz esa bugun taʼlim sohasidagi islohotlar bilan oʻqituvchilarni oʻzimizni saflarimizga toʻliq koʻp jalb qilishga erishdik. Bundan tashqari, tadbirkorlarni juda koʻpchiligi mana, nomzodlarimizni ichida ham tadbirkorlar bor, partiyamizni eng faol ishtirokchilari haqida gap ketayapti, tadbirkorlar juda katta qiziqish bildirayapti. Chunki biz bugungi kungacha taklif qilinmagan muqobil kreditlash tizimini taklif qilayapmiz. Bugungi partiyani ilgari surayotgan gʻoyalari jamiyatni turli qatlamlarida qiziqish uygʻotayotganligini yaqqol koʻrayapmiz. Shu sababli mana oxirgi uch oy ichida partiyamiz aʼzolari 50 mingga yaqin koʻpaydi. Lekin biz buni juda kam deb hisoblaymiz. Bugungi kunda 301 ming partiya aʼzosi bu "Milliy tiklanish" partiyasi ilgari surayotgan gʻoyalari va vazifa maqsadlariga mutanosib emas.

Biz oldimizdagi 5 yillik chaqiriqda "Milliy tiklanish" partiyasini aʼzolarini bir milliondan oshirishga maqsad qilganmiz. Ana oʻshanda biz gʻoyamiz bilan, elektoratimiz bilan Oʻzbekistonda yangilanish yoʻlida faol faoliyat yurita oladigan bir partiya sifatida shakllanishimiz mumkin.

- Sizning fikringizcha, Rossiyada mehnat muhojirlari hayotini yaxshilash uchun Oʻzbekiston nima qilishi kerak? Qanday aniq choralarni joriy etish lozim, sizning nazdingizda?

- Xorijda ishlayotgan vatandoshlarimiz bizning asosiy mavzularimizdan biri. Partiyani dasturida oʻsha xorijda ishlayotgan vatandoshlarimiz, nafaqat hozir ishlayotgan balki, bizni partiyamiz shunday deb hisoblaydiki, Oʻzbekiston yaqin 20-30 yilni ichida iqtisodiy rivojlanishi bilan yetishtirayotgan mehnat resurslarimizni mutanosibligiga erishamiz, deb hisoblamaymiz. Shu sababli, bizda yaqin yillar ichida baribir mehnat resurslarini eksport qilish ehtiyoji biz uchun dolzarb boʻlib qolaveradi. Hamon shunday ekan, biz ikkita masalani hal qilishimiz zarur. Bugun xorijga mehnat migratsiyasi uchun yoʻnaltiradigan qatlamni xorijda mehnat qilishi uchun sharoit yaratishni Oʻzbekistonni oʻzida tayyorlash. Shunday bir tizim qilish kerakki, biz oʻsha xorijiy davlatlarda borib ishlash uchun til bilishi, hatto oliy maʼlumotli boʻlmagan taqdirda ham, oʻzini haq-huquqlarini bilishi, sogʻlom boʻlishi uchun sharoit yaratish, va oʻsha eng muhim boʻlgan – oʻzini hurmat qila olish darajasida haq-huquqlarini anglaydigan bir resursni tayyorlash masalasini biz ichki masalalar sifatida koʻrayapmiz. Undan tashqari, bugun vazirlik-idoralar ushbu masalaga masʼul boʻlgan vazirlik idoralar, oʻzini oldida asosiy masala sifatida biz bu qatorga Parlamentni ham qoʻshamiz, asosiy masala sifatida bizga yaqin davlatlar va kerak boʻlsa uzoq davlatlardan Oʻzbekistonni mehnat resurslarini eksport qilishi uchun sharoit yaratishni oʻzini asosiy vazifalaridan biri deb hisoblashi kerak. Biz bugun parlamentni oʻzimizga qoʻshni boʻlgan davlatlar bilan, umuman Oʻzbekistonni oʻzini mehnat resurslarini ekport qilish imkoniga ega boʻlgan davlatlar bilan parlament darajasida, parlamentlararo hamkorlikni asosiy mavzularidan biri sifatida bizni oʻsha joyga borib ishlashi mumkin boʻlgan oʻsha davlatlarda ishlashi mumkin boʻlgan migrantlarimiz, mehnat resurslarimizni sharoitini muhokama qilish mavzu si qilishimiz kerak. Parlament bu masalada faolroq boʻlishi kerak.

Parlamentskiye vыborы v Uzbekistane proydut 22 dekabrya. - Sputnik Oʻzbekiston
Siyosat
Oʻzbekistonda saylovoldi tashviqotlariga start berildi

Shu paytgacha Parlamentni kun tartibidagi masala boʻlmagan bu, lekin biz "Milliy tiklanish" partiyasi sifatida Parlamentni kun tartibidan tushmaydigan bir masalaga aylantirishni tarafdorimiz.

- Bu sohada eng ogʻriqli masala qaysi?

- Migrantlar orasida eng ogʻriqli masala, misol uchun RFga ishlash uchun ketayotgan juda koʻpchilik resurslarni hech kim bilan kelishmasdan, oʻzini taxminlariga asoslanib ketib qolayotganligi – bu yerdagi shu masalaga masʼul boʻlgan idoralarni qoniqarsiz faoliyat olib borayotganligi bilan bogʻlaymiz. Masalan, qanday qilib hali aniq ish oʻrni boʻlmagan, hatto rus tilini bilmaydigan bir bizni vatandoshimizni RFga borib oʻzini xor qilishiga chidash mumkin? Kafolatlanmagan mehnati, yoki mehnat haqini olishi ham kafolatlanmagan, uning haq-huquqlariga judayam hurmatsizlik koʻrsatilayotgan bir sharoitda ularni yana shu joyga ketishini biz yoqlamaymiz. Lekin shu bilan birga ularni mehnat qilish va haqini olish haqini ham rad etmoqchi emasmiz. Biz bu yerda ularni aybdor qilayotganimiz yoʻq. Biz bu yerda mana shu sohaga masʼul boʻlgan idoralarni ishini qoniqarsiz, deb baholayapmiz. Shu sababli biz aynan shu ogʻriqli nuqtalar: birinchidan mehnat resurslarimizni RF boʻladimi, boshqa mamlakat boʻladimi, ketishidan oldin bu yerda ularga sharoit yaratish, ularni tayyorgarlik koʻrsatish, ikkinchidan: oʻsha, Parlamentlararo munosabatlar, vazirliklararo munosabatlarda mehnat resurslarimizni kafolatlangan ish oʻrinlari bilan taʼminlash , ular uchun qulay mehnat sharoitlarini yaratish masalalarini muntazam muzokara qilib borishni eng muhim masalalar, deb hisoblaymiz.

- 2020-2024 yillarda partiya toʻy, oilaviy marosimlarni oʻtkazish toʻgʻrisida qonun loyihasini qabul qilmoqchi. Qanday yangiliklarni ilgari surmoqchisizlar?

- Ushbu masalani biz qonun darajasida muhokama qilishimizni oʻzi notoʻgʻri. Aslida toʻy marosimlar, marakalar - bularni hammasini xalqimiz hech qanaqa qonunsiz ham qadriyat darajasida belgilab qoʻygan: insofli boʻlish, isrofgarchilikka yoʻl qoʻymaslik kabi masalalar tartibga solingan. Lekin davr boylarni insofli boʻlishi hamda kam daromadlilarni qanoatli boʻlishi kabi bir mezonimiz buzilib ketganligini koʻrsatayapti. Aynan shu buzilganlik – koʻp daromad koʻrgan odamni isrofgarchilikka yoʻl qoʻyishi bir chekkada tursin, manmanlikka berilishi, oʻsha jamiyatda oʻzini alohida qilib koʻrsatishi kabi masala - iqtisodiyotimizga ham, jamiyatimizga ham salbiy taʼsir koʻrsatayotganligini hech kim rad etolmaydi. Shu bilan birga, kimoʻzarga oʻynash, oʻsha daromadi kam boʻlgan qatlamni aynan koʻp daromadlilardan qolishmaslik uchun dunyoda sarson boʻlib yurganligi yoki oʻsha qiynalib topgan pullarini kelib yana kimlar bilandir tenglashish uchun isrof qilayotganligi biz uchun juda ham ogʻriqli holat. Biz qadriyatimiz buni tartibga solar ekan, deb qarab tura olmasligimizni angladik. Shu sababli, maʼlum bir davrga boʻlsa ham biz bu masalani keskin tartibga olish tarafdorimiz. Yaʼni xarajatlarni maʼlum bir miqdorda cheklash talabini qoʻyish, yoki boʻlmasa qonun shunday bir talab qoʻyishi kerak-ki, agar sarf-harajatlarga mutanosib ravishda majburiy toʻlovlarni – soliq toʻlovlarini yoʻlga qoʻyishimiz, masalan, toʻy-xasham uchun soliqlarni joriy qilishdan maqsad – soliq tushumlarini koʻpaytirish emas, balki oʻsha harajatlarni beoʻlchov ketishini qisqartirishga erishish.shunday takliflarni ilgari surmoqchimiz. Lekin bu masalada biz hali ham odamlarga tushuntirish kerak, odamlar orasida targʻibot ishlarini kuchaytirish kerak, pul topgan odam boy emas, mavjud pulini toʻgʻri tasarruf qilgan olgan odam boy. Bu bizni qadriyatlarimizda bor. Bu narsani biz yuqorida aytilgandek, tarbiya tizimida maktabda oʻrgatish, kerak boʻlsa, oʻsha ota-onalar universitetlarini tashkil etish orqali oʻrgatish kabi targʻibot va tashviqot ishlarimizni tarbiya jarayonlarimizda xalqimizga singdirib borishimiz zarur, deb hisoblaymiz.

- Oʻzbekistonning YEOIIga qoʻshilishi va JSTga kirishi masalasida partiyaning pozitsiyasi qanday? Respublika bunday tashkilotlarga qoʻshilishi kerakmi yoki ikki tomonlama aloqalarni davom ettirishga urgʻu berishi kerakmi?

- Jahon savdo tashkilotiga aʼzo boʻlish mamlakatimiz uchun hayotiy zarurat. Oʻzbekistonda bugungi iqtisodiy islohotlar jahon bilan bozorda ochilish, jahon bilan ochiq savdo qilish , oʻsha global mezonlar asosida rivojlanish yoʻliga kirish nuqtai nazaridan juda ham muhim hisoblanadi. Va jahon savdo tashkilotiga kirishni partiyamiz toʻliq qoʻllab-quvvatlaydi. YEOII masalasiga keladigan boʻlsak, bugungi kunda ekspertlarni ushbu masalani tahlil qilayotganligidan kelib chiqqan holatda, biz maʼlum bir darajada fikrlarimizni cheklab turamiz. Qaysiki maʼnoda, bugun YEOII bilan Oʻzbekistonni hamkorlik qilishini 3ta varianti oʻrganib chiqilayapti. Bu birinchisi – toʻliq aʼzolik masalasi, ikkinchisi savdo-sherikchilik masalasi va uchinchisi – kuzatuvchilik mavomi. Bizga qolsa, ekspertlarni xulosasi ham shunday chiqishini xohlardik, lekin kutamiz, albatta, u natijalarni, bizga qolsa Oʻzbekistonni bugungi iqtisodiy imkoniyatlari Oʻzbekistonni bugungi rivojlanganlik darajasi maʼlum bir muddatga YEOIIda sanoati rivojlangan RF hamda Belarus bilan sanoat darajasida raqobat qilish uchun hali bizga tayyor muhit boʻlmaganligini hisobga olgan holatda toʻlaqonli aʼzolik emas, balki savdo-sherikchilik munosabatlarida saqlab turishni maqsadga muvofiq, deb hisoblaymiz. Oʻzbekiston oʻzini qisqa muddatli industrial sanoat rivojlanish yoʻnalishini bosib oʻtayapti, bugun biz mavjud imkoniyatlarimizni asrab-avaylashimiz shart. Aynan shu nuqtai-nazardan Oʻzbekistonni bugungi kunda yaqin qoʻshni davlatlari bilan iqtisodiy munosabat qilishi – bu hayotiy zarurat. Bundan hech kim voz kechmaydi. Biz mintaqadagi davlatlar va RF bilan hamda boshqa davlatlar bilan iqtisodiy munosabatlar qilishga majburmiz. Aynan shu nuqtai nazardan qaysidir joylarda ikki tomonlama munosabat, qaysidir joylarda YEOII masalasida savdo-sherikchiligi kabi gʻoyalarni partiyamiz ustuvorroq deb hisoblayapti hozir. Ekspertlarni xulosasini yana bir koʻrgandan keyin ushbu masalaga baribir yana bir qaytamiz.

- "Lotin grafikasiga asoslangan oʻzbek alifbosi" loyihasining yangi tahririni ilgari surmoqdasizlar. Eskisini nimasi yomon?

- Buni hozir yaxshi-yomonligi haqida muhokama qilish emas. Muammo shundaki, bir holatni yuzaga keltirdik: Oʻzbekistonda uchta avlod paydo boʻldi – lotin grafikasida oʻqigan va ular bugun kirill alifbosida oʻqimayapti, hozir katta qism kirillda oʻqiyapti, lotinda oʻqiyolmaydi, lekin yoshlarimiz lotinda oʻqiyapti, kirillda oʻqiyolmaydi. Bugun stolimizda aynan shu muammo turibdi. Biz bugun kitoblarni lotinga oʻgirishimiz, ular talab qilayotgan adabiyolarni, yaʼni sharoitini yaratib berishimiz mumkin, lekin lotinda oʻqigan va lotinda savodi chiqqan avlodimizni yana boshqatdan kirillda oʻqitishimiz ikki barobar qimmatga tushadi. Kirill alifbosida qoladigan boʻlsak, mana shu 3ta avlod butunlay oʻzgarishi kerak va biz ularni shu paytgacha barcha ishonch orzu-umidlarini aldab kelgan boʻlamiz. Mana shundan havotirdamiz. Jamiyatda yana bir silkinishga yoʻl ochmaslik uchun oʻsha boshlangan jarayonni oxiriga yetkazish tarafdorimiz.

Lyudi golosuyut na referendume  - Sputnik Oʻzbekiston
Siyosat
Eng kamharajatli parlament saylovlari Oʻzbekistonda

- Agar hozirgi qonun ishlamayotgan ekan, jamiyat lotin alifbosiga oʻtishdan bosh tortayotganini anglatmaydimi?

- Aslo. Bugun juda koʻp joylarda uchrashuvlarda yoshlar tomonidan aniq, loʻnda eʼtiroz ohangidagi savol boʻlyapti – nima uchun lotinni boshladingiz va oxiriga yetkazmayapsiz, degan. Ziyolilar qatlamida ham juda ochiq, aniq signallar kelyapti nima uchun ushbu masala oxiriga yetmayapti, degan. Biz bu yerda bu masala toʻxtab turganligini faqatgina hokimiyat tomonidan, yaʼni ijro hokimiyati tomonidan eʼtiborsizlik bilan tashlab qoʻyilgani sababli. Agar ushbu masalaga yetarli darajada eʼtibor berilsa va siyosiy iroda koʻrsatiladigan boʻlsa, ushbu masalani qisqa muddatni ichida amalga oshirish mumkin. Bu jamoatchilikni talabi asosida toʻxtab turgan masala emas.

- Saylov tugagach sizning partiyangiz birinchi navbatda qaysi qonunlar loyihalarini ilgari surish bilan shugʻullanadi?

- Uchta - "Taʼlim toʻgʻrisidagi", "Maktabgacha taʼlim toʻgʻrisidagi" va "Davlat tili toʻgʻrisidagi" qonunlarni. Taʼlim toʻgʻrisidagi qonunda biz tarbiya ustuvorligini koʻzda tutuvchi normativlar ustida bosh qotirmoqdamiz. Maktabgacha taʼlim toʻgʻrisidagi qonunda ham ushbu muassasani tarbiya muassasasi sifatida, tarbiyani ustuvorligini taʼminlaydigan bir muassasa sifatida qonunga tegishli oʻzgartishlar kiritishni taklif qilamiz. Davlat tili toʻgʻrisidagi qonunga ham bugun biz eʼtibor berishimiz va ushbu qonunni amalda ishlaydigan qonunga aylantirishimiz judayam zarur.

Yangiliklar lentasi
0
Avval yangilariAvval eskilari
loader
LIVE
Zagolovok otkrыvayemogo materiala