Kolumnistlar

AQSH Afgʻonistonda taslim boʻldi. Ukraina tayyor tursin

© REUTERS / ParwizAfganskiye mujchinы prazdnuyut zaklyucheniye soglasheniya mejdu SSHA i dvijeniyem Taliban
Afganskiye mujchinы prazdnuyut zaklyucheniye soglasheniya mejdu SSHA i dvijeniyem Taliban - Sputnik Oʻzbekiston
Vashington Afgʻonistonda jimgina, tez va qatʼiyatlik bilan taslim boʻlish uchun koronavirus epidemiyasidan va oddiy amerikaliklar moliya bozorlarining qulashiga eʼtibor berishganidan foydalandi.

Vashington Afgʻonistonda jimgina, tez va qatʼiyatlik bilan taslim boʻlish uchun koronavirus epidemiyasidan va oddiy amerikaliklar moliya bozorlarining qulashiga eʼtibor berishganidan foydalandi.

2200 dan oshiq halok boʻlgan Amerika askarlari, 20 mingdan ortiq yaradorlar, 18 yillik urush va ishgʻol, shuningdek, “afgʻon kampaniyasi”ga ikki trillion AQSH dollaridan koʻproq mablagʻ sarflangani - bularning hammasi behuda boʻlib chiqdi, bularning hammasi kecha AQSH tarixidagi eng haqoratomuz shartnomalardan biri imzolanganligi sababli tarix axlat quttisiga tashlandi.

Boyeviki dvijeniya Taliban - Sputnik Oʻzbekiston
Siyosat
AQSH va "Tolibon" oʻrtasida tinchlik bitimi imzolandi

Ushbu “tinchlik shartnomasi” haqiqiy taslimdir va Amerika diplomatlari va ommaviy axborot vositalari mutaxassislari tomonidan “bu taslim va magʻlubiyat emas, balki ajoyib tinchlik shartnomasi” degan tezisni ilgari surish uchun qilinayotgan harakatlar rasmiy Vashington uchun tahqirlanish boʻlayotganini yana bir bor isbotlaydi.

Taslim boʻlish marosimida, yaʼni “tinchlik bitimi” imzolanish marosimida soʻzlagan AQSH davlat kotibi Mayk Pompeo quyidagicha bayonot berdi:

“Ushbu shartnoma hech qanday maʼnoga ega boʻlmaydi va biz oʻz zimmamizdagi majburiyatlar va vaʼdalarga nisbatan aniq harakatlar qilmasak, bugungi yaxshi tuygʻular uzoq davom etmaydi. <...> Men gʻalabani eʼlon qilish vasvasasi paydo boʻlishini bilaman. Ammo bu gʻalaba afgʻonlar uchun gʻalaba, unga ular tinch va farovon hayot kechira olsagina erishadilar”.

Buni Amerikaning Bloomberg axborot agentligi keltirgan Tolibon harakatining pozitsiyasi bilan taqqoslaylik:

“Bugun AQSH bilan bitimni imzolash marosimi arafasida toliblar gʻolib boʻlganliklarini eʼlon qilishdi. “Bu gʻalaba kuni”, - dedi “Tolibon” muzokarachisi Sher Muhammad Abbos Stanekzay. – “Gʻalaba Xudo yordami bilan keldi”.

Harbiy byudjeti (yiliga 748 milliard dollar) Afgʻonistonning yalpi ichki mahsulotidan (yiliga 18 milliard dollar) 41 baravar koʻp boʻlgan AQSH toliblar bilan tinchlik muzokaralarini olib borishga majbur boʻlayotganining oʻzi, bu vaziyatda kim qanday hisob bilan yutqazganini tushunish uchun yetarli. Umuman olganda, kelishuv ohir-oqibat quyidagi almashinuvga keltirilmoqda: "Tolibon" Gʻarb ommaviy axborot vositalari va saylovchilar uchun Afgʻonistonni unutishlari uchun etarli boʻlgan vaqtga qadar afgʻon rasmiy hukumatiga qarshi zoʻravonlikdan voz kechadi, shundan soʻng toliblar istaganini qila oladi.

AQSH prezidenti Donald Tramp. - Sputnik Oʻzbekiston
Dunyoda
Tramp Afgʻonistondan qoʻshinlar kechiktirilmay olib chiqilishini maʼlum qildi

RIA Novosti muzokaralar jarayoni va oʻzaro majburiyatlarning rasmiy konfiguratsiyasini keltiradi: “Tomonlar AQShning Afgʻonistondagi qoʻshinlar sonini 135 kun ichida 12 mingdan 8,6 minggacha qisqartirishga kelishib oldilar va shundan soʻng, agar "Tolibon" zoʻravonlikdan voz kechsa, ular AQSH va NATOning barcha kuchlarini 14 yilga chiqarishni davom ettiradilar. Bundan tashqari, shartnomada "doimiy va keng qamrovli sulh" koʻzda tutilgan.

Shartnoma nafaqat Tolibon tomonidan biron-bir asosiy imtiyozlar tan olinishini anglatmaydi (imtiyoz sifatida cheksiz sulh vaʼdasi bundan mustasno), balki Vashingtonga biron bir jihatdan foydali boʻlgan har qanday siyosiy formatni qoʻllanilishini majburiyatini ham ham koʻzda tutmaydi. Bloomberg tahlilchisi xaqli taʼkidlaganidek, "Amerika Qoʻshma Shtatlari ataylab "Tolibon" haqiqatan ham AQSH va uning koalitsiya boʻyicha sheriklari jang qilgan va halok boʻlgan Afgʻonistonning saylangan hukumatini tan olishi (yoki olmasligini-tahr.) mavhumlikda qoldirmoqda".

Bundan chiqdi, toliblardan hatto rasmiy hukumatni yoki Amerika armiyasi nazorati ostida Afgʻonistonda oʻtkazilgan saylovlar natijalarini tan olish talab qilinmagan. Agar bu Amerikaning ushbu mamlakatdagi butun harbiy operatsiyasi uchun magʻlubiyat yoki hukm boʻlmasa, unda nima?

Manzarani toʻliq yoritish uchun Amerikaning "tinchlik oʻrnatilishi" portretiga yana bir amerikacha teginishni qoʻshish kerak: kelishuv imzolanishi paytida Doxada soʻzlagan Mayk Pompeo ushbu kelishuv yaxshi gʻoya ekanligi haqida hech qanday dalil topmadi. Aytarli xech yahshiroq narsa topilmagani uchun, "soʻnggi olti kun ichida" Afgʻonistonda zoʻravonliklar kamaygani qayd etildi -  dedi va ehtimol, bu Markaziy razvedka boshqarmasining afgʻon yoʻnalishi boʻyicha sobiq rahbari maqtanishi mumkin boʻlgan yagona narsa.

Vashingtonga xayrixoh boʻlgan ommaviy axborot vositalari ham, masalan Reyter agentligi, "shuningdek, toliblar bilan, isyonchilarni siyosiy jarayonga qay tarzda jalb qilish oxir-oqibat hokimiyatni qanday taqsimlash boʻyicha muzokaralar olib boradigan afgʻon muzokarachilar guruhini kim tashkil qilishi toʻgʻrisida ham hal qilinmagan masala bor", deb taʼkidlaydi.

Vstrecha delegatsii MID Uzbekistana s predstavitelyami Taliban v Doxe - Sputnik Oʻzbekiston
Jamiyat
Tolibon Afgʻonistonda tinchlik oʻrnatishda Oʻzbekiston harakatlarini qayd etdi

Shu nuqtai nazardan, Qoʻshma Shtatlarning harakatlari Afgʻonistondagi oʻz tarafdorlarini hayot soʻqmoqlariga shunchaki tashlab qoʻygandek koʻrinadi va Amerikaning genial rejasining yagona katʼiy va tushunarli qismi esa bu qoʻshinlarni olib chiqib keyin uzoq vaqt va zavq bilan jasur Amerika askarlarining Tolibon ustidan qozongan qaxramona gʻalabasi haqida Gollivud filmlarini suratga olishdir. Amaliyot shuni koʻrsatadiki, bu unchalik yomon ham qaror emas: bir necha yildan keyin Amerika badiiy tashviqot mashinasining zamondoshlarimiz miyalariga taʼsirini hisobga olgan holda, faqatgina geosiyosiy mutaxassislar Afgʻonistonda AQSH aslida taslim boʻlganini bilishadi,  lekin buni gʻarb ommaviy axborot vositalarida yozishga jurʼat etganlarni ular fitna nazariyalarini tarqatishda ayblashadi va Rossiya maxsus xizmatlarida ishlaganlikda gumon qiladilar.

Ammo bu filmlarning barchasi ushbu urushda halok boʻlganlarning qarindoshlariga yordam bermaydi va bu nafaqat Amerika askarlari, balki siyosatchilari Afgʻonistonga zambarak goʻshtini yuborib Vashingtonning koʻnglini olishga qaror qilgan mamlakatlarning askarlari haqida ham: Buyuk Britaniya, Polsha, Ruminiya, Kanada, Frantsiya, Gruziya, Estoniya, Latviya va boshqalar. Buyuk Amerika imperiyasining urushlarida yugurtak boʻlib qatnashish, ehtimol, obroʻlidir, ammo imperiya gʻalaba qozonganidagina.

Endi esa imperiya oʻzining zaifligini koʻrsatdi va butun dunyo bu zaiflikni koʻrdi. Shu bilan birga, Afgʻonistonni tark etish toʻgʻrisidagi qaror Prezident Trampning dadil qarori, bir tomondan, siyosiy maqsadga muvofiqligi (Tramp saylov kampaniyasini boshdan kechirmoqda va u 2016 yilda qoʻshinlarini qaytarishga vaʼda bergan), boshqa tomondan esa iqtisodiy zaruriyat tufayli. Amerika tashviqotidan farqli oʻlaroq, 2016 yilda Tramp Amerika iqtisodiyoti "bitta katta yogʻli pufak" ekanligi va cheksiz urushlar bu pufakni teshib oʻtadigan igna boʻlishi mumkinligini tushungani haqida gapirdi. Yaxshi ishbilarmon yoʻqotishlarni tan olishni va kesib tashlashni va daromadsiz aktivlarni tashlab yuborishi biladi. Tramp impichmentning Damokl qilichidan va “rus surishtiruvi”dan xalos boʻlgandan soʻng, nihoyat saylovoldi vaʼdalarining aynan shu qismini bajarishga kirishdi. Va bu voqeadagi eng muhim narsa bu Afgʻoniston yoki kurdlarning (Trampning oʻzi hisobdan chiqarib yuborgan va taqdir soʻqmogʻiga qoldirgan) taqdiri emas, muhimi Vashingtonning samarali menejeri yana qanday “chamadonlar”dan qutulishni xohlagani.

Boyeviki dvijeniya Taliban - Sputnik Oʻzbekiston
Analitika
Tolibon AQSH samolyotini urib tushirishi mumkinmi?

Tanlov boy, ammo darhol “sotish” uchun birinchi nomzodlar aniq. Bundan tashqari, kamida bitta “tutqichsiz chamadon” Demokratik partiyaga 2016 yilda Trampni lavozimidan chetlatishga faol yordam bergan va keyin Jo Baydenning korruptsiyasi boʻyicha tergov oʻtkazishni rad etgan. Bu voqea albatta davom etadi, ayniqsa AQSH prezidenti oʻzining qasoskorligi bilan tanilganligi sababli.

Manba: RIA Novosti

Yangiliklar lentasi
0
Avval yangilariAvval eskilari
loader
LIVE
Zagolovok otkrыvayemogo materiala