Dunyoda

Parranda, choʻchqa va yangi. Oʻtgan pandemiya nimani oʻrgatdi

© AP Photo / Lee Jin-manProfilakticheskiye merы protiv rasprostraneniya koronavirusa v Seule
Profilakticheskiye merы protiv rasprostraneniya koronavirusa v Seule - Sputnik Oʻzbekiston
Obuna boʻlish
Yandex newsTelegram
Koronavirusning yangi 2019-nCoV turi 114 mamlakatga tarqalib, pandemiyaga sabab boʻldi. Insoniyat choʻchqa va parranda grippidan, SARSdan xulosa chiqarish imkoniga ega edi.

TOSHKENT, 13 mar - Sputnik, Sofiya Melnichuk. Koronavirusning yangi 2019-nCoV turi 114 mamlakatga tarqalib, pandemiyaga sabab boʻldi. Bu XXI asrda birinchi global epidemiya emas. Insoniyat choʻchqa va parranda grippidan, SARSdan xulosa chiqarish imkoniga ega edi. Ammo hozirgi vaziyatda istiqbollar umidsizroq. Tarihdagi pandemiyalar haqida RIA Novosti materialida

Shezlongi na plyaje ostrova Velassaru (Maldivы). - Sputnik Oʻzbekiston
Dunyoda
Karantin oʻtkazish uchun dunyoda birinchi hashamatli kurort ochildi

Xitoydan Amerikaga

Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti, virus dunyo boʻylab tarqalib koʻpchilik odamlarda unga qarshi immunitetga boʻlmagan taqdirda pandemiyani eʼlon qiladi. "Yaqin kunlar va haftalarda biz kasallanishlarlar, oʻlimlar va taʼsirlangan mamlakatlar sonining koʻpayishini kutmoqdamiz", - dedi Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti bosh direktori Tedros Adxan Gebreyesus. Tashkilot maʼlumotlariga koʻra, 11 mart kuniga ushbu virusdan 4291 kishi vafot etgan, 118 ming kishi kasallangan.

Epidemiya markazi - Xitoyda - hamma narsa pasaya boshladi. 10 mart kuni u yerda 19 ta xolat, 9 mart kuni esa 40ta holat qayd etildi. Bundan tashqari, keksa xitoyliklar ham davolanmoqda: 100 yoshli Uxan fuqarosi tuzalib ketdi.

Glava administratsii Gonkonga Kerri Lam v meditsinskoy maske na press-konferentsii  - Sputnik Oʻzbekiston
Dunyoda
Koronavirusni Uxanga amerika harbiylari olib kelgan boʻlishi mumkin - Xitoy TIV

Ammo boshqa mamlakatlarda vaziyat yomonlashmoqda: birinchi navbatda gap Italiya, AQSH va Eron haqida ketmoqda. Oʻlim darajasining eng yuqori koʻrsatkichi Apennin yarim orolida: u yerda yuqtirganning har yigirmanchisi vafot etmoqda. Birinchi holatlar Turkiya va Gondurasda aniqlandi, Belgiya, Shvetsiya, Irlandiya, Bolgariya va Indoneziyada birinchi oʻlim holatlari roʻy berdi.

Kelajak uchun dars

Oʻn yil oldin, dunyo allaqachon pandemiyaga duch kelgan edi. Choʻchqa grippi yoki "meksikanka" H1N1virusi boʻlib, ilgari odamlarda uchramagan. Birinchi bemorlarga kasallangan choʻchqalardan yuqtirgan - bu Meksikada 2009 yil bahorining boshida roʻy berdi va rasmiylar ushbu kasallikni mavsumiy gripp deb hisoblashgan. Ammo virus AQShning janubiy shtatlarida tez tarqaldi.

May oyida 5,5 mingga yaqin amerikalik kasal boʻlgan, Meksikada - 3,5 mingdan ortiq, Kanadada - 496. Xitoyda faqat oltita, Rossiyada esa bitta ham kasallanmagan.

Iyun oyida JSST XXI asrda birinchi pandemiyani eʼlon qildi: shu vaqtga qadar 74 mamlakatda 30 mingta tashxis tasdiqlandi. "Virusni endi odamdan odamga zanjir kabi tarqalishini kuzatish imkoni endi yoʻq. Infektsiyaning keyinchalik tarqalishi muqarrar", - deb tan olgan JSST bosh direktori doktor Margaret Chen.

Rukopojatiye - Sputnik Oʻzbekiston
Jamiyat
Jurnalistika universitetida qoʻl berib koʻrishish taqiqlandi

OAV "qoʻrquv pandemiyasi" haqida jar solgan. Ular hatto Xalqaro fazo stantsiyasiga virusning kirib kelish ehtimolini muhokama qilishdi.

Koʻpincha keksa odamlar vafot etadigan yangi koronavirusdan farqli oʻlaroq, choʻchqa grippi qurbonlarining 80 foizi 65 yoshgacha. Oziq-ovqat mahsulotlarini nazorat qilish va epidemiologik nazorat qilish borasida muammolar mavjud mamlakatlar ayniqsa jabr koʻrdi. Shu bilan birga, JSST toʻgʻri pishirilgan choʻchqa goʻshti sogʻliq uchun zararli emasligini taʼkidladi.

Hatto Gʻarbiy Yevropa  ham epidemiyaga qarshi tura olmadi. Logistika, vaktsinalarni ishlab chiqish va "oldingi qatordagi" shifokorlar bilan oʻzaro aloqada qiyinchiliklar yuzaga keldi.

JSST maʼlumotlariga koʻra, 2009 yilda 18 449 kishi choʻchqa grippidan vafot etgan (Rossiyada 3122 kishi kasal boʻlgan, 14 kishi vafot etgan). Biroq, keyinchalik bu natijalar shubha ostiga qoʻyildi. Shunda, PLOS Medicine jurnali pandemiya grippi 203 ming kishining hayotiga zomin boʻlganligini taʼkidladi.

"Meksikanka"ning iqtisodiy oqibatlari ham ogʻir edi. Jahon sayyohlik sohasi 2,2 milliard dollar yoʻqotdi. Bundan tashqari, koʻplab mamlakatlar choʻchqa goʻshtini olib kirishni taqiqlashdi, ammo ekspertlar, shu jumladan, BMTning sobiq bosh kotibi Pan Gi Mun buni asossiz deb hisoblashdi.

Zdaniye ministerstva zdravooxraneniya Uzbekistana - Sputnik Oʻzbekiston
Jamiyat
SSV koronavirus tarqalgani haqidagi audioxabarga raddiya berdi

Shu bilan birga, havo qatnovi cheklanmadi. Rossiyaliklar oʻz tashabbusi bilan, masalan Ispaniyaga uchishni rad etishdi, ammo TIVning hech qanday rasmiy tavsiyalari boʻlmagan.

Oʻn yil oldin JSST dunyo "gripp pandemiyasi va har qanday global uzoq muddatli va sogʻliqni saqlash uchun favqulodda vaziyatlarga tayyor emas"ligini taʼkidlagan edi.

Pandemiyadan pandemiyagacha

Asr boshi SARS (atipik pnevmoniya) bilan ham esda qoldi. 2002 yil noyabridan 2003 yil iyuligacha 774 kishi vafot etdi va kasallanganlarning umumiy soni 8096 ni tashkil etdi. Keyinchalik Osiyoda H5N1 virusi tomonidan qoʻzgʻatilgan parranda grippi avj oldi, u uy parrandalarini qirgan. Virus turli hayvonlar orasida tarqalgan va odamlarga yuqqan. 2003 yildan 2009 yilgacha dunyoning 16 mamlakatida 262 kishi ushbu kasallikdan vafot etdi.

Voyennoslujaщix paradnыx raschetov na voyennom parade, posvyaщennom 74-y godovщine Pobedы v Velikoy Otechestvennoy voyne - Sputnik Oʻzbekiston
Dunyoda
Moskva koronavirusdan qoʻrqmaydi – Gʻalaba paradi oʻtkaziladi

Pandemiya oʻtgan asrda, har bir necha oʻn yillikda bir roʻy berdi.

1957-1958 yillarda va undan keyin 1968 yilda butun dunyo boʻylab "Osiyo" grippining ikki toʻlqini koʻtarilib, birdan toʻrt milliongacha odamning hayotiga zomin boʻldi. Ammo eng xavfli epidemiya 1918-1919 yillarda boʻlgan.

Ispaniya grippi yoki "Ispanka"ni A/H1N1 virusi keltirib chiqardi. Aslida u Ispaniyadan emas, aksincha aynan shu mamlakatda birinchi qurbonlar haqida xabar berilgan. Virus Indokitayda paydo bulgan, u yerdan esa AQShga oʻtgan, Kanzas shtatida esa avj oldi deb xisoblanadi. Birinchi Jahon urushi paytida askarlar va ishchilar bilan birgalikda infektsiya Yevropaga koʻchib oʻtdi.

Antisanitariya sharoitida, yomon ovqatlanish va okopda yashash sharoiti tufayli kasallik armiyada tez tarqaldi. Urush tugagach, demobilizatsiya qilinganlar infektsiyani butun Yevropaga tarqatdi va dengiz orqali u boshqa qitʼalarga ham tarqaldi.

Braziliya, Frantsiya va AQShning Tinch okeanidagi yetishish qiyin hududlari qattiq karantin choralari tufayli "ispanka"ni oldini olishga muvaffaq boʻlindi - tashqi dunyo bilan hech qanday aloqa. Avstraliya ham uzoq vaqt karantinda boʻldi.

"Ispanka" tarixdagi eng halokatli kasallikdir: ikki yil ichida undan 20 dan 50 milliongacha odam nobud boʻldi va dunyo aholisining uchdan bir qismi - 500 million kishi kasal boʻldi.

Yangiliklar lentasi
0