Iqtisod

MB asosiy stavka pasaytirilishi yuzasidan izoh berdi

© REUTERS / Mukhammadsharif MamatkulovZdaniye Tsentralnogo banka Uzbekistana
Zdaniye Tsentralnogo banka Uzbekistana - Sputnik Oʻzbekiston
Oʻzbekiston Markaziy banki boshqaruvining 14 apreldagi qarori bilan asosiy stavka 1 foiz bandga pasaytirilib, yillik 15 foiz darajasida belgilandi.

TOSHKENT, 15 apr — Sputnik. Oʻzbekiston Markaziy banki asosiy stavka 1 foiz bandga pasaytirilib, yillik 15 foiz darajasida belgilanishini izohladi.

“Ushbu qaror tashqi va ichki talabning qisqarishi sharoitida iqtisodiy faollikning sekinlashuvini hisobga olib, inflyatsiya prognozlarini pasayish tomonga qayta koʻrib chiqilganligi bilan izohlanadi”, — deyilgan xabarda.

2020 yilning ikkinchi choragida va yil soʻngiga qadar inflyatsiya darajasiga talab omillari tomonidan bosim moʻʼtadillashishi va kamayishini inobatga olib, inflyatsiyaning yangilangan prognoz koʻrsatkichlariga koʻra, yil yakuni boʻyicha inflyatsiya darajasi dastlabki prognozdan (12−13,5 foiz) 1 foiz bandga pasayib 11−12,5 foizni tashkil etishi kutilmoqda.

Iqtisodiy faollik va makroiqtisodiy prognozlar

Martdan jahonda va asosiy savdo-hamkor davlatlarda koronavirus pandemiyasiga qarshi kurashish borasida olib borilayotgan choralarning kuchaytirilishi, neft narxining pasayishi, talab hajmining qisqarishi natijasida iqtisodiy oʻsish va faollik koʻrsatkichlarining pasayish prognozlari kuchayib bormoqda.

Iqtisodiy faollikning pasayishi va aholi daromadlarining qisqarishi, oʻz navbatida, ichki talabning sezilarli darajada pasayishiga olib keladi.

Iqtisodiy faollikning pasayishi, birinchi navbatda, bank tizimi orqali amalga oshirilayotgan tranzaktsiyalar sonida oʻz aksini topmoqda. Xususan, 2020 yil mart oyida banklararo toʻlov tizimi orqali amalga oshirilgan tranzaktsiyalar soni oʻtgan yilning mos davriga nisbatan 6 foizga qisqardi.

Znak protsenta - Sputnik Oʻzbekiston
Iqtisod
Markaziy bankning asosiy stavkasi yillik 15 % darajasida belgilandi

Aprel oyining dastlabki 10 kunligida toʻlov terminallari orqali amalga oshirilgan toʻlov tranzaktsiyalari hajmi ham mart oyining mos davriga nisbatan 25,9 foizga kamaydi.

Shuningdek, Oʻzbekiston tovar xomashyo birjasida amalga oshirilgan bitimlar sonida ham sezilarli darajada pasayish kuzatildi. Xususan, aprel oyining dastlabki ikki haftasida amalga oshirilgan xaridlar summasi mart oyining mos davriga nisbatan 28 foizga kamaygan.

Iqtisodiyotni kreditlash faolligida ham maʼlum bir pasayish tendentsiyasi kuzatilmoqda. Yanvar-aprel oylarida tijorat banklari tomonidan iqtisodiyotga ajratilgan kreditlar qoldigʻi oʻsish surʼati oʻtgan yilning mos davriga nisbatan 3,5 foiz bandga sekinlashib 7 foizni tashkil etdi.

Banklar tomonidan jismoniy va yuridik shaxslarning 16,4 trln soʻmlik kreditlari boʻyicha toʻlov muddatlari uzaytirib berildi. «Bu, oʻz navbatida, banklarga pul oqimlarining kirib kelishi tomonidan ularning kreditlash imkoniyatining maʼlum bir darajada qisqarishiga olib keladi», — deyiladi Markaziy bank xabarida.

Inflyatsiya va inflyatsion kutilmalar

Inflyatsiya darajasi dastlabki prognoz koʻrsatkichlaridan tezroq surʼatlarda pasayayotgani kuzatilib, mart oyida yillik inflyatsiya 13,6 foizni tashkil etdi.

2020 yil birinchi choragida isteʼmol narxlari oshishi oʻtgan yilning mos davriga nisbatan 1,5 foiz bandga sekinlashib, 2,8 foizga teng boʻldi va dastlabki prognozlarga nisbatan 0,5 foiz bandga pastni tashkil etdi.

Bu asosan, mazkur davrda ayrim tartibga solinadigan narxlarning oʻzgarishsiz saqlanib qolinganligi hamda yanvar-fevral oylarida almashuv kursining deyarli barqaror boʻlganligi hisobiga bazaviy inflyatsiya darajasining sekinlashishi bilan izohlanadi.

Dollarы SSHA  - Sputnik Oʻzbekiston
Iqtisod
Soʻm dollar va yevroga nisbatan keskin qadrsizlandi

Mart oyida aholining inflyatsion kutilmalari 15,5 foiz darajada oʻzgarishsiz saqlanib qoldi. Iqtisodiyotda kelgusida inflyatsiya darajasining pasayishi va karantin bilan bogʻliq cheklovlarning yumshatilishi, oʻz navbatida, inflyatsion kutilmalarning pasayishiga xizmat qiladi.

Inflyatsiya prognozi. Iqtisodiyotdagi joriy va kutilayotgan sharoitlarni hisobga olgan holda inflyatsiyaning yangilangan prognoz koʻrsatkichlariga asosan 2020 yil oxiriga inflyatsiya 11−12,5 foiz atrofida boʻlishi kutilmoqda va bu quyidagilar bilan izohlanadi:

  • tashqi va ichki iqtisodiy faollikning pasayishi aholining daromadlariga oʻz taʼsirini koʻrsatib, isteʼmol savatidagi aksariyat birlamchi zaruriy mahsulotlar guruhiga kirmaydigan tovar va xizmatlarga boʻlgan talabning sezilarli qisqarishiga olib keladi;
  • bir qator asosiy isteʼmol tovarlar va ularning xomashyolari importiga 2020 yil 31 dekabriga qadar bojxona boji va aktsiz soligʻining nol stavkalari belgilandi, bu karantin davrida talab yuqori boʻlgan tovarlar narxlarining oʻsishini oldini oladi;
  • jahon bozorlarida energiya resurslari narxlarining pasayishi hisobiga narxlarning erkinlashtirilishi islohoti doirasida 2020 yilda koʻzlangan energiya resurslari narxlari oshirilishining navbatdagi bosqichi kechiktirilishi yoki ichki narxlarni oshirmagan holda erkinlashtirilishi natijasida ushbu omillar 2020 yilda inflyatsiya uchun oshiruvchi xususiyat kasb etmaydi;
  • karantin sharoitida maʼlum bir oziq-ovqat mahsulotlari va zarur isteʼmol tovarlari narxlarida kuzatilayotgan oʻsish dinamikasi vaqtinchalik boʻlib, kelgusi oylardan qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yangi hosilining chiqishi hamda Hukumatning oziq-ovqat xavfsizligini taʼminlash boʻyicha amalga oshirayotgan chora-tadbirlari natijasida bozorlarning ushbu tovarlar bilan toʻyinishi ular narxlarlarining barqarorlashishiga xizmat qiladi.

Shuningdek, inflyatsiyani pasaytiruvchi mazkur omillar, oʻz navbatida, milliy valyuta devalvatsiyasining ichki narxlarga salbiy taʼsirini yumshatish imkonini beradi.

Oʻz oʻrnida, bank ichki valyuta bozoriga interventsiyalari oltin-valyuta zaxiralari neytralligi tamoyili asosida almashuv kursining fundamental trendiga taʼsir koʻrsatmagan holda amalga oshiriladi.

Pul-kredit sharoitlari

Mart-aprel oylarida bank tizimida likvidlik darajasi Markaziy bank tomonidan oʻtkazilgan pul-kredit operatsiyalari taʼsirida shakllanib, bank tizimi barqarorligini taʼminlash uchun yetarli darajada boʻldi.

Novыe kursы valyut v Uzbekistane - Sputnik Oʻzbekiston
Iqtisod
Dollar va yevroning rasmiy kursi keskin koʻtarildi

Pul-kredit operatsiyalaridan tijorat banklariga ham likvidlik taqdim etish ham ortiqcha likvidlikni jalb qilish maqsadida foydalanilishi bank tizimida likvidlikning bir maromda qayta taqsimlanishiga va pul bozoridagi foiz stavkalarining Markaziy bank foiz koridori doirasida shakllanishiga xizmat qildi.

Mart oyida pul bozoridagi oʻrtacha tortilgan foiz stavka 16,0 foizni va aprel oyining oʻtgan davrida 16,6 foizni tashkil etdi.

2020 yilning oʻtgan davri mobaynida aholining milliy valyutadagi muddatli depozitlari qoldigʻi 10,2 foizga (714 mlrd. soʻmga) oshgan boʻlsa, xorijiy valyutadagi muddatli depozitlari qoldigʻi 1,2 foizga (67 mlrd. soʻmga) kamaydi.

“Oʻz navbatida, inflyatsiya darajasining pasayishi sharoitida asosiy stavkaning tushirilishi iqtisodiyotda real foiz stavkalar ijobiyligini va milliy valyutadagi depozitlarning jozibadorligini saqlab qolishga xizmat qiladi”, — deya taʼkidlanadi xabarda.

Noaniqlik va xatarlar

Koronavirus pandemiyasining iqtisodiyotga taʼsir koʻlami va davomiyligi boʻyicha noaniqlar saqlanib qolmoqda.

Tashqi iqtisodiy sharoitlarining yomonlashishi sharoitida mamlakatimizga kirib keladigan transchegaraviy pul oʻtkazmalari miqdori yil yakunlari boʻyicha oʻtgan yilga nisbatan sezilarli darajada qisqarishi kutilmoqda.

Bunda, Markaziy bank tashqi va ichki sharoitlar taʼsirida inflyatsiyaning omillari va xatarlari xususiyatini chuqur oʻrganishda davom etadi hamda inflyatsiya prognoz dinamikasining shakllanishidan kelib chiqib asosiy stavka darajasi boʻyicha tegishli qarorlarni qabul qilib boradi.

Yangiliklar lentasi
0
Avval yangilariAvval eskilari
loader
LIVE
Zagolovok otkrыvayemogo materiala