Kolumnistlar

Tramp AQSH va butun dunyo manfaati uchun Germaniyadan qoʻshin olib chiqmoqda

© AP Photo / Andrew HarnikPrezident SSHA Donald Tramp na voyennoy aviabaze Ramshtayn, Germaniya
Prezident SSHA Donald Tramp na voyennoy aviabaze Ramshtayn, Germaniya - Sputnik Oʻzbekiston
Obuna boʻlish
NovostiTelegram
AQSH Mudofaa vaziri Mark Esperning aytishicha, Germaniyadan qoʻshinlarni olib chiqish Rossiyani ushlab turishni oʻz ichiga olgan strategiyaga zid emas.

AQSH Mudofaa vaziri Mark Esperning aytishicha, Germaniyadan qoʻshinlarni olib chiqilishi Rossiyani tiyib turish strategiyasiga kiradi.

NATO va Yevropa ittifoqining sevimli loyihasi qanday barbod boʻlmoqda - Rail Baltica - Sputnik Oʻzbekiston
Video
NATO va Yevropa ittifoqining sevimli Rail Baltica loyihasi qanday barbod boʻlmoqda

Vazirning bu vaziyatdagi holati oddiy gubernator holatidan yomonroq, chunki uning tasarrufida eʼlon qilinayotgan pozitsiyani qoʻllab-quvvatlash uchun faqat bitta argument mavjud. Rasmiy ravishda qaraladigan boʻlsa, AQSH amalda "qoʻshinlarni sharqqa, Rossiya chegaralariga yaqinroq joyga koʻchiradi". Muammo shundaki, yaqinroqdan oʻrganilsa, ushbu tezis yuz berayotgan voqealarning amerikaliklar uchun noqulay boʻlgan aksini fosh qilib, changga aylanadi.

Germaniyani deyarli 12 ming askar tark etadi. Ammo ularning aksariyati - 6,4 ming kishi AQShga, uylariga qaytadi. Qolganlari boshqa Yevropa mamlakatlariga, shu jumladan Italiya va Belgiyaga qayta taqsimlanadi. Moskva yoniga – Polshaga esa - faqat bir ming askar yuboriladi.

Esperning soʻzlarini qoʻllab-quvvatlashga uncha yetarli boʻlmagan matematika. Bundan ortiq boʻlmasligi tayin, chunki GFRdagi Amerika kontingenti atrofidagi mash-mashalar, NATO va Rossiya oʻrtasidagi qarama-qarshilikdan ancha yiroq.

 

2018 yil iyun oyida Washington Post  gazetasi Pentagon tomonidan oʻtkazilgan Yevropada qoʻshinlarnining keng koʻlamli qayta joylashtirish narxlari va taʼsiri tahlili haqida aytib bergan edi. Gazetaning taʼkidlashicha, Tramp oʻsha yilning boshidayoq ushbu gʻoyaga qiziqish bildirgan. Ammo bunga AQSH prezidentining hoxishi faqatgina mudofaa uchun katta pul toʻlashni istamagan NATO boʻyicha ittifoqchilarining noroziligi bilan bogʻliq edi. Birinchidan, bu yerda gap avvalo Berlinga tegishli, u koʻp yillar davomida Shimoliy Atlantika alyansi nizomida talab qilinganidek harbiy xarajatlarni yalpi ichki mahsulotning ikki foizigacha oshirishdan qochayotgandi.

Mejdunarodnыe voyenno-morskiye ucheniya Frukus-2012 - Sputnik Oʻzbekiston
Kolumnistlar
"Hammasi jiddiy": nima uchun NATO Rossiya chegara yaqinidagi suvlarda mashq oʻtkazmoqda

Bir yil oldin, ushbu mavzu jamoat eʼtiborida yana paydo boʻldi. Unda AQShning Germaniyadagi elchisi Richard Grenell oʻz mamlakatining harbiy kontingentining bir qismini Germaniyadan Polshaga olib chiqishga tayyorligini ochiqdan-ochiq bildirgan, chunki "nemislar oʻz savdo balansining profitsitini ichki maqsadlariga sarflayotgan bir paytda, Amerika soliq toʻlovchilari Germaniyadagi 50 mingdan ortiq amerikaliklar uchun toʻlashda davom etishini kutish haqoratlidir".

Bu bayonot Polshada eng joʻshqin va va bagʻoyat hursand munosabat bilan kutib olinishiga sabab boʻldi. Butun oʻtgan yil davomida Polsha siyosatchilari va OAVlari aynan  ularning mamlakati GFR oʻrniga Amerika harbiy kuchlarining Yevropadagi asosiy markaziga aylanishini juda orzu qilib keldilar. Gap yadro qurollarini ham koʻchirish istiqbollarini muhokama qilishgacha bordi ham. Ammo taʼkidlash joizki, bu gaplar oʻzidan oʻzi paydo boʻlmadi, balki voqealarning bunday rivojlanishiga yoʻl qoʻygan AQSH amaldorlari tomonidan qoʻzgʻatildi.

Umuman olganda, agar dalillarni siyosiy bayonotlar, rejalar va taxminlardan tozalasak, unda roʻy berayotganlarning mohiyati juda oddiyligini kuzatsa boʻladi.

Shaxterы na ugolnoy shaxte Xarvi v Sikamore, shtat Pensilvaniya - Sputnik Oʻzbekiston
Kolumnistlar
Amerika energetikasining "qora oʻlimi" Trampni batamom yakson qilishi mumkin

AQSH koʻp yillar davomida dunyodagi eng yirik iqtisodiyotlardan biri boʻlgan Germaniyani harbiy xarajatlarini keskin oshirishga majbur qilishga urinib kelgan, chunki agar bu muvaffaqiyatli amalga oshganida, mablagʻlarning katta qismi okean ortiga oqib kelgan boʻlardi. Amerikaliklar tahdidlar, bosim va shantaj usullarigacha borishgan. Biroq, ularning barcha saʼy-harakatlari muvaffaqiyatsiz boʻldi: Vashington nemis hukumatini oʻz pozitsiyalaridan siljita olmadi.

Koʻrinishidan, Donald Tramp roʻy berayotgan voqealardan nihoyatda charchagan, AQSH bu vaziyatda mutlaqo yutqazganiga oʻxshamasligi uchun endi mamlakat mudofaa vaziri va boshqa amaldorlar davlat rahbarining Germaniyadagi harbiy kuchlarni olib chiqib ketish toʻgʻrisidagi qarorini qoʻllab-quvvatlash operatsiyasini amalga oshirmoqdalar.

Ammo aslida bu roʻy berdi ham. Ular boy berdi.

Ular nemislardan oʻzlari xohlayotganiga majburlay olmadilar. Oʻz iqtisodiyotiga qoʻshimcha sarmoyalar kiritolmadilar. Yevropadagi harbiy kontingent qisqartiriladi va bularning barchasi Rossiyaning tobora kuchayib borayotgan taʼsiri va kuchi fonida. Germaniyani qoʻshinlarning olib chiqib ketilishi koʻrinishidagi jazolash koʻrinishidan juda sust: GFR haqiqatan ham harbiy tuzilmaga xizmat qiladigan ish joylarini va maʼlum vositalardan mahrum boʻladi, ammo bu yoʻqotishlarni, mamlakat Vashington talablariga rozi boʻlgan taqdirda vujudga keladigan yoʻqotishlar bilan solishtirib boʻlmaydi.

Pentagon rahbari Germaniyadan AQSH qoʻshinlari olib chiqilishini eʼlon qildi - Sputnik Oʻzbekiston
Video
Tramp qay tarzda Merkelning adabini berdi

Umuman olganda, Polshadagi qoʻshimcha mingta harbiy AQShga oʻz yuzni saqlab qolishga va Rossiyani ushlab turish yoʻlini davom ettirishini jar solib turishga imkon beradigan yagona narsadir.

Ammo, bu voqeadagi eng qizigʻi, Tramp aynan nima sababdan Germaniyadan kontingentni olib chiqishga qaror qilganida. Axir unga vaziyatni yana ham choʻzib oʻtirishga hech narsa toʻsqinlik qilmagan va salbiy oqibatlari ham kamroq boʻlardi.

Bu yerda, muammo yechimini Amerika prezidentning shaxsiyati va u milliy yetakchi sifatida oʻz oldiga qoʻygan maqsadlarda izlash kerak.

Ajabtovurligiga qaramay, Donald Tramp aslida AQShda toʻplanib qolgan tizimli muammolarni, shu jumladan radikal choralar bilan hal qilishni rejalashtirgan. Qolaversa, AQSH oʻz iqtisodiy manfaatlari davlat obroʻsi bilan ochiqchasiga ziddiyatlarga toʻgʻri kelib qolgan tuzoqqa tushib qoldi.

Aslida, prezidentning noroziligi bejiz emas: Amerika nafaqat Yevropaning mudofaa funktsiyalarini oʻz zimmasiga oldi, balki u asosan oʻzi bu uchun pul toʻlaydi, chunki Eski Dunyoning eng katta va eng boy iqtisodiyotlari uning boʻyniga qulaygina oʻrnashib olgan.

Shubhasiz, bu yerda ularning hech biri, shu jumladan Germaniya, Rossiyadan oʻzlariga nisbatan harbiy tahdidi haqiqatiga aniq ishonmasligi bu yerda katta rol oʻynaydi. Agar amerikaliklar Moskva bilan harbiy va siyosiy oʻyin oʻynashlarni davom ettirishni istasalar, Yevropa oʻzining NATO boʻyicha katta hamkoriga qoʻmaklashib turishga tayyor, ammo oʻz ambitsiyalari uchun Vashington oʻzi toʻlashi kerak.

Podgotovka trub na bortu sudna Solitaire, dlya posleduyuщey ukladki gazoprovoda «Severnыy potok-2» v Finskom zalive - Sputnik Oʻzbekiston
Siyosat
Germaniya TIV AQShning "Shimoliy oqim-2"ga qarshi tahdidlariga javob berdi

AQShning global superderjava sifatida maqomi aksariyat Amerika elitalarining juda muhim mavqega ega, buning uchun ular har qancha mablagʻ tiqishga tayyor. Shu jumladan, oldindan muvaffaqiyatsiz hisoblangan loyihalarga ham.

Ammo Donald Tramp bunday pozitsiyadan yiroqroq. U bir necha bor va ochiqchasiga dunyo yetakchisiligi AQSH va uning iqtisodiyotiga maʼlum foyda keltirishi kerakligini taqidlagan. Agar bu ish bermasa, unda superderjava maqomi befoyda va qimmatga tushadigan bemaʼnilikdir, uni qoʻllab-quvvatlashga sarflanadigan mablagʻlarni esa yanada muhimroq sohalarga yoʻnaltirilishi kerak.

Germaniyadan kontingentning bir qismini olib chiqish qarori, Trampning soʻzlari printsipial masalalar boʻyicha asli harakatlarga zid emasligiga yana bir misoldir.

Berlinni oʻz pozitsiyasini oʻzgartirmasligini anglagan, u oʻzini ishbilarmon kabi tutdi va xarajatlarni kamaytirish jarayonini boshladi. Harbiylarni koʻchirish AQShga ancha qimmatga tushadi, ammo bu har holda bu ularni Germaniyada ushlab turishdan koʻra foydaliroq boʻladi. Shuning uchun Donald Trampning qarori iqtisodiy nuqtai nazardan samarali va AQShning milliy manfaatlariga javob beradi deb ishonch bilan aytishimiz mumkin.

Ayni paytda, bu qaror, shubhasiz, AQShning zaifligini, zimmasiga olingan moliyaviy majburiyatlari butun yukini koʻtarishga qodir emasligini namoyish etish orqali oʻzining dunyo boʻylab gegemoniyasi yoʻq qilishni davom ettirmoqda. Bu esa butun dunyo manfaatlariga javob beradi.

Yangiliklar lentasi
0