Jamiyat

Shavkat Abdukamilov: Oʻzbekiston boʻlajak AES ishonchliligiga shubha qilmaydi

© Sputnik / Ramiz BaxtiyarovMaket AES
Maket AES  - Sputnik Oʻzbekiston
Oʻzbekiston va Rossiya 2018 yilda respublika hududida atom elektr stantsiyasini qurish boʻyicha hamkorlik toʻgʻrisidagi bitimni imzoladi. Oʻzbekistondagi AES Markaziy Osiyo mintaqasida birinchi boʻladi.
"Oʻzatom" agentligining Ilm-fan, innovatsiyalar va kadrlar tayyorlash boʻlimi rahbari Shavkat Abdukamilov Sputnik agentligiga boʻlajak AES quriladigan maydonda nimalar roʻy berayotgani, loyiha qanchalik xavfsizligi, atom elektr stantsiyasi ishga tushirilgandan soʻng mamlakat energiya balansi qanday oʻzgarishi va ushbu obʼyekt uchun kadrlar tayyorlash jarayoni qanday davom etishi haqida soʻzladi.

— Ayting-chi, Oʻzbekistonda AES qurish toʻgʻrisidagi shartnomaning tashkiliy qismi hozirda qaysi bosqichda?

— Oʻzatom mutaxassislari bosh shartnomalarni tayyorlashmoqda. Rossiya va Oʻzbekistonda ishchi guruhlar tuzilgan, Rossiya Federatsiyasida ushbu masala asosan "Rosatom" davlat korporatsiyasi tomonidan nazorat qilinadi, bizning mamlakatda ea "Oʻzatom" agentligi va AES qurish boʻyicha direktsiya tomonidan.
Kak prodvigayetsya proyekt stroitelstva AES v Uzbekistane - Sputnik Oʻzbekiston
Video
Oʻzbekistonda AES qurilishi boʻyicha loyiha taqdiri ne kechmoqda - video
Pandemiya va chegaralar yopilganiga qaramay, oʻtgan davr mobaynida hamkorligimiz toʻxtamagan - u masofaviy formatga oʻtkazilgandi.
Hozirda biz pozitsiyalar yaqinlashuvi ustida ishlamoqdamiz, va shartnoma tayyorlanishi bilan, u imzolanadi.

— Boʻlajak AES quriladigan maydonda nimalar roʻy beryapti va aholining u haqdagi fikri qanday?

— Biz ushbu masalada ham Oʻzbekistonda, ham qoʻshni mamlakatlarda jamoatchilik tinglovlarini oʻtkazishni rejalashtirgandik. Ammo karantin cheklovlari tufayli ushbu tadbirlar vaziyat barqarorlashguniga qadar ortga qoldirildi.
Amalga oshirilayotgan ishlarga kelsak: maydonda muhandislik tadqiqotlari davom etmoqda. Atrof muhitga taʼsirini baholash loyihasi tayyorlangan.
Shavkat Abdukamilov, nachalnik upravleniya nauki, innovatsii i podgotovki kadrov agenstva UzAtom - Sputnik Oʻzbekiston
Abdukamilov: bitiruvchi-atomchilar darhol oʻzbek AESi pultiga yaqinlashtirilmaydi
Bundan tashqari, AES texnik loyihasini ishlab chiqish boʻyicha muhandislik tadqiqotlari olib borilmoqda. Ular Rossiyaning "Atomenergoproyekt" kompaniyasi bilan shartnoma asosida olib borilmoqda. Natijada, texnik loyiha ishlab chiqiladi, materiallar Davlat ekologiya qoʻmitasi tomonidan davlat ekspertizasiga topshiriladi va barcha materiallar majmui yadroviy va radiatsion xavfsizlik boʻyicha milliy regulyator - Sanoat xavfsizligi davlat qoʻmitasiga topshiriladi. Shundan soʻng u tanlangan maydondan foydalanishga oʻzining ruxsatnomasini beradi. 
Boshidanoq kerakli va tegishli yadro infratuzilmasini yaratish bilan bogʻliq masalalarga eʼtibor qaratilgan edi. Ular bugun ham dolzarbdir.
2020 yil oktyabr oyida biz MAGATE vakillari bilan ushbu tashkilotning mamlakatimizga rejalashtirilgan missiyasi tafsilotlarini onlayn ravishda muhokama qildik. Milliy infratuzilmamizni oʻz-oʻzini baholash boʻyicha dastlabki loyihani taqdim etdik, unda barcha asosiy vazirlik va idoralar ishtirok etgan. MAGATE hujjatni koʻrib chiqib, oʻz tavsiyalarini berdi. Hozirda hujjat ustida ishlar olib borilmoqda va tez orada rasmiy ravishda ushbu tashkilotga yuboriladi. Va shundan soʻng, olti hafta davomida ushbu missiyani Oʻzbekistonda oʻtkazish toʻgʻrisida qaror qabul qilinadi. Taxminiy vaqt aprel, deb belgilanmoqda, ammo barchasi pandemiya jarayoni qanday kechishiga bogʻliq.
Rovenskaya atomnaya elektrostantsiya v Kuznetsovske, Ukraina - Sputnik Oʻzbekiston
Iqtisod
Oʻzbekistonda AES ishga tushsa boshqa respublikalarda ham qiziqish paydo boʻladi – ekspert
Shu maqsadda oʻn toʻqqizta yadro infratuzilmasi masalalari boʻyicha oʻn toʻqqizta maxsus ishchi guruhlar tashkil etildi. Xususan, milliy pozitsiya, yadro xavfsizligi, kadrlarni tayyorlash, normativ-huquqiy va meʼyoriy bazani takomillashtirish, Oʻzbekistonda atom energetikasini qurish va rivojlantirishga manfaatdor tomonlarni jalb qilish masalalarini takomillashtirish, sanoatni jalb qilish masalalari, sababi atom elektr stantsiyalarini qurish loyihalarini amalga oshirish paytida koʻplab materiallar, turli xil xizmatlar, tovarlar Oʻzbekistonda ishlab chiqariladi. Va boʻlajak stantsiyaning umumiy ishonchliligiga taʼsir qiladigan koʻplab boshqa jihatlar mavjud.

— - AES xavfsizligi boʻyicha savol. Oʻzbekiston loyihaning ishonchliligiga qanchalik ishonadi va u mamlakatga qanday oʻzgarishlarni olib keladi?

— Oʻzbekiston Rossiya texnologiyalaridan boʻyicha AES qurish qarorini qabul qildi. Uni "VVER-1200" suv energetik reaktorlariga ega ikkita energiya bloklari tarkibida qurish rejalashtirilgan. Qurilish yakuniga koʻra mamlakatimizda yangi yadro sohasiga start beriladi. Bundan tashqari, umumiy energotarmoqqa qoʻshimcha, 2,4 GVt quvvatga ega yangi energiya ishlab chiqarish quvvati qoʻshiladi, ular barqaror, xavfsiz va ishonchlidir.
Maket AES  - Sputnik Oʻzbekiston
Jamiyat
Moskvada “Oʻzatom” delegatsiyasi Oʻzbekiston AES loyihasini muhokama qiladi
Ushbu turdagi reaktorga keladigan boʻlsak, u dunyodagi eng ishonchli va eng xavfsiz hisoblanadi, chunki bu yerda suv bilan ishlaydigan texnologiyalar qoʻllaniladi, bunda issiqlik tashuvchi sifatida ham, issiqlik almashinuvi sifatida ham suvdan foydalaniladi. Bundan tashqari, loyihada barcha qachondir sodir boʻlgan shtatdan tashqari holatlar, baxtsiz hodisalar va ular bilan bogʻliq boʻlgan voqealarni toʻliq hisobga olgan. Shu tufayli, biz ushbu loyihaning toʻliq xavfsizligiga ishonchimiz komil.
Shu narsaga eʼtibor qaratmoqchi edim-ki, ushbu loyihalar asosidagi atom elektrobloklari Yevropada barpo etilmoqda. Misol uchun, Vengriya oʻzidagi eski atom elektrobloklarini ekspluatatsiyadan chiqarib, Rossiya tomoni bilan hamkorlikda, aynan "VVER-1200" reaktorlari asosida AESni qurmoqda. Turkiya, Bangladesh, Hindistonda xuddi shu singari reaktorlar barpo etilyapti. Rossiya texnologiyalari ayni vaqtda dunyo boʻyicha yetakchidir.
Sergey Prixodko - Sputnik Oʻzbekiston
Iqtisod
Rossiya Oʻzbekistonga AES qurilishi uchun kredit berishi mumkin
Agar yadroviy texnologiyalarni yetkazib beruvchilar jahon bozoriga nazar tashlasak, bu unchalik katta emas: Rossiya, Shimoliy Koreya, Janubiy Koreya. Shu bilan birga, Rossiya texnologiyalari dunyoda tan olingan. Hamkasblarimiz, MAGATE ekspertlari bilan suhbatlashsak, ular Oʻzbekiston texnologiya yetkazib beruvchi borasida juda toʻgʻri tanlovni amalga oshirganini taʼkidlashadi.
Oʻzgarishlarga kelsak. Oʻzingiz guvohi boʻlib turibsiz, mamlakat va uning rivoji, iqtisodiyoti uchun energiya qanchalik muhimligini. Energetika vazirligi elektro energiya sohasi, yangi energiya ishlab chiqarish quvvatlarini barpo etishni nazarda tutadigan kontseptsiyani qabul qildi. Bu nima uchun kerak? Ayni paytda mamlakatda elektr energiyasi tanqisligi yuzaga kelib boʻlgan. Bizda qariyb 66 milliard kVt soatga talab boʻlgani holda, aslida 63 milliard ishlab chiqariladi. Qolgan farqni qoʻshni mamlakatlardan import qilish lozim.
Logotip korporatsii Uzatom - Sputnik Oʻzbekiston
Iqtisod
Tonnalab iqtisod: “Uzatom” rahbari AES qurilishi xususida
Aholi bilan birga, uning farovonligi, ehtiyojlari oʻsib bormoqda: koʻpchilikning uyida masalan, bir emas, ikkitadan konditsioner, maishiy texnika bor... Ishlab chiqarish va biznes svetga muhtoj. Shu munosabat bilan ekspertlar 2030 yilga kelib Oʻzbekistonning elektr energiyasiga boʻlgan ehtiyoji taxminan 120 milliard kVt soatni tashkil etishini prognoz qilishmoqda. Bu hozir ishlab chiqarayotgan hajmdan deyarli ikki barobar koʻp.
Shu sababli, Energetika vazirligi 2030 yilga qadar enegiyasamarador bugʻ qurilmalariga, qayta tiklanuvchi energiya manbalariga ega yangi tipdagi elektr stantsiyalari, gidroelektr stantsiyalar - asosan mini- va mikro-GESlar qurilishini, shu jumladan AES qurilishini koʻzda tutadigan kontseptsiyani maʼqulladi. Mamlakat energobalansining 8-10 foizi AES tomonidan taʼminlanishi koʻzda tutilgan.

— Elektr energiyasi mamlakat uchun albatta, muhim. Bu boradagi yangi yechimlar ham. Ammo atom elektr stantsiyasini qurishni va undan foydalanishni ishonch bilan topshirish mumkin boʻlgan professional kadrlar ham juda muhim.

— Kadrlar masalasi juda dolzarb va jiddiy, chunki atom elektr stantsiyasining kelajakda xavfsiz va ishonchli ishlashi aynan kadrlarga bogʻliqdir.
Starshiy ekspert Instituta energetiki i finansov Sergey Kondratyev - Sputnik Oʻzbekiston
Analitika
Ekspert: oʻzbekistonliklar AES chiqindilaridan tashvishlanmasalar ham boʻladi
2018 yil 19 iyulda prezidentning alohida farmoni bilan "Oʻzatom" agentligi tashkil etilgan boʻlsa, 20 iyulda Toshkentda MIFI universiteti filialini tashkil etish boʻyicha prezident qarori imzolandi. Ushbu filial allaqachon ishlamoqda, unda birinchi va ikkinchi kurs talabalari tahsil olishyapti. Har yili Rossiya qoidalari asosida ushbu universitetga kirishni istaganlar uchun tanlov tashkil qilamiz va har yili filial 100 kishini qabul qiladi - talabalarning hammasi davlat granti asosida oʻqishga qabul qilinadi. Kelajakda bu yigit-qizlar bizning atom sanoatimizning xodimlari boʻlishadi.
Bu yerda gap AESni ekspluatatsiya qiladigan personalni tayyorlash haqida borayotgani yoʻq, balki yadroviy sohaning qator tarmoqlari boʻyicha ish olib borilyapti - bu boʻlajak pedagoglar, ilm-fan, yadroviy tibbiyot, qishloh xoʻjaligi. Shuningdek, issiqlik energetikasi, chunki AES IESdan faqatgina suvni isitish manbai va yoqilgʻi bilan ajralib turadi - bittasida yadroviy manba ishlatilsa, ikkinchisida - tabiiy gaz ishlatiladi. Shu munosabat bilan MIFI toʻrtta yoʻnalish boʻyicha talabalarni tayyorlaydi va ular Oʻzbekistonda atom energetikasini rivojlantirish uchun talabgir boʻladi.
Atomli kelajak: Oʻzbekistonda AES qanday qurilmoqda - Sputnik Oʻzbekiston
Video
Atomli kelajak: Oʻzbekistonda birinchi AES qanday qurilmoqda
Shuni taʼkidlashni istardimki, atom yenergetikasi respublika uchun yangilik emas. 1959 yildan beri Toshkentda VVER tadqiqot yadro reaktori ekspluatatsiya qilib kelinadi. U Oʻzbekiston Fanlar akademiyasining Yadro fizikasi institutiga tegishli. Bu nimani anglatadi? Bizda reaktorlarni ishlatish, yadro texnologiyalaridan foydalanish, yadro materiallaridan foydalanish boʻyicha 60 yildan ortiq tajribamiz borligi, mutaxassislar, olimlar borligini. Bundan tashqari, Oʻzbekiston Milliy universiteti va Samarqand davlat universiteti anchadan beri "Yadro fizikasi" yoʻnalishi boʻyicha kadrlarni tayyorlab kelmoqda. Ushbu salohiyat loyihamizni amalga oshirishda ham qoʻllaniladi.
Bundan tashqari, 2018 yildan boshlab Toshkent davlat texnika universitetida atom energetikasi sohasida mutaxassislarni tayyorlash boʻyicha bakalavr yoʻnalishi faoliyat yuritib keladi. U yerda ham har yili 100 ga yaqin talaba qabul qilinadi, ular kelajakda ular AESda ishlaydilar.
Proyekt AES v Uzbekistane - Sputnik Oʻzbekiston
Jamiyat
OʻzAtom AES haqidagi vahimali mish-mishlarga nuqta qoʻydi
Ammo kadrlarni tayyorlash faqatgina oliy taʼlimdagi oʻqish bilan cheklanmaydi, bu uzluksiz jarayon. Bitiruvchilar darhol AES pultiga oʻtqizilmaydi, ular oʻrganishni davom etadilar, xususan, AES qurilishi jarayonlarida bevosita ishtirok etishadi, Rossiyaga borib oʻqib keladilar.
Stajirovka uchun Novovoronejdagi AES-2ga yuboriladi, u yerda oʻquv-mashgʻulot markazi bor. Xuddi shunday markaz birinchilardan boʻlib bizning AES maydonida ham paydo boʻladi.
Birinchi blok ishga tushirilganidan keyin birinchi ikki yil davomida personal ishi takrorlash elementi asosida tashkil etiladi. Ikkinchi blok qurilishi jarayonida, uning xodimlari birinchi blokda mashq qiladi. 
Shu tariqa, izchillikni yoʻlga qoʻyamiz, malaka oshirish jarayoni esa uzluksiz boʻladi.
Yangiliklar lentasi
0
Avval yangilariAvval eskilari
loader
LIVE
Zagolovok otkrыvayemogo materiala