Kolumnistlar

Qrimga eʼtibor. Bayden davrida NATO rejalari qanday oʻzgarmoqda

© Sputnik / Aleksey Vitvitskiy / Fotobankka oʻtishNa polyax sammita NATO v Bryussele. Rekadrirovannыy.
Na polyax sammita NATO v Bryussele. Rekadrirovannыy. - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 17.02.2021
Shimoliy Atlantika alyansi tarkibiy islohotlarga tayyorgarlik koʻrmoqda. Ular nafaqat tashkilot aʼzolariga, balki qoʻshni davlatlarga ham taʼsir qiladi.
Jo Bayden AQSH prezidenti etib saylanganidan beri rejalar kengayib bormoqda: yangi strategiyaga Ukraina, Qrim va Qora dengiz mintaqasini qoʻshishni istashmoqda. Yana bir muhim maqsad - Rossiya va Turkiyani urishtirib qoʻyish. RIA Novosti NATO kelgusi rejalarini oʻrganib chiqdi.

Kollektiv mudofaa

NATO qayerga qarab ketmoqda va qanday maqsadlarni koʻzlamoqda - alyans mudofaa vazirlari 17 fevraldan bu savollarga javob izlaydi. Ular odatda mart oyiga rejalashtirilgan yillik sammitdan oldin uchrashadilar. Hamkasblar yakuniy kun tartibini kelishib oladilar va tashkilot bosh kotibiga tasdiqlash uchun taqdim etadilar. Tayyorgarlik asabiylangan: AQSH prezident administratsiyasi yangilanishi alyansda jiddiy oʻzgarishlar boʻlishini vaʼda qilmoqda.
NATO yana Rossiyani tajovuzkorlikda ayblamoqda. Moskva nima deb javob berdi - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 29.01.2021
Video
NATO yana Rossiyani tajovuzkorlikda ayblamoqda. Moskva nima deb javob berdi
Alyansda Amerika - avvalgidek transatlantik xavfsizlikning asosiy kafolati ekanligini yashirishmayapti. Shu oʻrinda ular Jo Bayden ham oʻz ittifoqchilarini qadrlaydi, deb umid qilishmoqda. Yana takrorlashmoqda: Donald Tramp davridagi kabi tashkilot ichidagi munosabatlarning keskinlashishiga yoʻl qoʻymaslik muhim.
Kuni kecha Portugaliya vaziri Joau Gomesh Kravinu ochiqchasiga aytdi: "Tramp prezidentligi - bu mafkuraviy eksperiment. Uning oqibatlari dunyoda AQSH va Amerika qudratining obroʻsi uchun vayronkor".
NATO mudofaa vazirlari yigʻilishidan soʻng darhol boʻlib oʻtadigan Myunxen xavfsizlik konferentsiyasining raisi Volfgang Ischinger ham sukut saqlamadi. Baydendan alyans uchun nimani kutish kerakligi mavzusini muhokama qilar ekan, u quyidalarni taʼkidladi: "Yevropaliklarning oʻzlari uchun savolga javob berishlari muhim: agar toʻrt yil ichida amerikaliklar Trampning qarashlariga oʻxshash boʻlgan prezidentni saylasalar-chi?"
Biroq, Vashington ittifoqchilarning hadiksirashini anglab yetmoqda. Pentagonning yangi rahbari general Lloyd Ostin esa ularni tinchlantirishga harakat qilmoqda. "Amerika ittifoq qadriyatlariga sodiq qolmoqda", - deydi u.
Voyennoslujaщiye SSHA. - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 22.01.2021
Analitika
"Ruslarning nozik joyiga uramiz": NATO nimani rejalashtirgan
Germaniya va Frantsiya uchun maxsus - asosiy skeptiklar - Bayden administratsiyasi AQSH prezidenti va alyans bosh kotibi Yens Stoltenberg oʻrtasidagi boʻlib oʻtgan muzokara aks etgan videoni eʼlon qildi. "Kollektiv mudofaaga sodiqlik Vashington uchun muqaddasdir", - dedi Bayden suhbat davomida.

Yangi prezident, eski talablar

Ittifoqchilar bilan munosabatdagi ohang oʻzgarishi AQSH Trampning asosiy talabidan chekinishini anglatmaydi: alyans aʼzolari mudofaa xarajatlarini YAIMning ikki foizigacha oshirishiga toʻgʻri keladi. Mudofaa rahbarlarining yigʻilishida bu muhim mavzulardan biri hisoblanadi.
Germaniya, Italiya va Ispaniya hech ham plankaga yetib borishmadi. 2024 yilgacha buning uddasidan chiqishmasa kerak. Biroq, AQSH yangi administratsiyasi bunga xotirjamlik bilan munosabatda boʻlmoqda. "Vashington 2031 yilga kelib bu davlatlar maqsadli koʻrsatkichlarga erishishini kutmoqda", - dedi Pentagon vakili Jon Kirbi.
Prezident Turtsii Redjep Tayip Erdogan - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 12.01.2021
Dunyoda
Erdogʻan NATO Turkiyani terrorchilar bilan yakkama-yakka qoldirganini maʼlum qildi
Stoltenberg ham mudofaa xarajatlari koʻpayishiga umid qilmoqda. Istisno qilmoqchi emas: "Bu alyansning barcha davlatlari, shu jumladan yaqinda qoʻshilgan Shimoliy Makedoniya uchun majburiy. Hech qanday oʻtish davri boʻlmaydi".
Pentagon vaziyatni yumshatish, Bayden va Trampning kollektiv xavfsizlik boʻyicha qarashlarda farqli tomonlarni topishga harakat qildi. AQSH yangi prezidenti, AQSH harbiylari fikriga koʻra, bu tushunchani boshqacha talqin qiladi: Bayden uchun bu nafaqat harbiy xarajatlar, balki tibbiyot va yangi pandemiyalarning oldini olish uchun sarflanadigan mablagʻlarni anglatadi.
Pentagonga koʻra, demokratning ittifoqchilarga sodiqligini yana bir tasdigʻi, Germaniyadan kontingent chiqarishni toʻxtatish toʻgʻrisidagi qaror. Garchi Berlin buni boshqacha baholamoqda. Germaniya hukumati: mamlakatda Amerika bazalarini saqlab qolish - nafaqat Yevropani, balki Amerikani ham Rossiya, Yaqin Sharq mamlakatlaridan kelayotgan tahdidlardan himoya qilish, degan fikrda qattiq turib maʼqullamoqda.

Turkiyani qaytarish

Mudofaa idoralari rahbarlari yigʻilishda alyans tahlilchilari tomonidan 2020 yil oxirida tayyorlangan "NATO - 2030" hisobotini muhokama qiladilar. Bu tadqiqot asosida ular kelgusi yillar uchun strategiya ishlab chiqishga kirishadilar.
Esminets Nastoychivыy v Baltiyske Kaliningradskoy oblasti - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 18.12.2020
Kolumnistlar
“Chiroyli yurish”: Rossiya Qora dengizda NATO kemalarini jilovlash chorasini topdi
"Yangi xalqaro vaziyatga moslashish muhim. Inqirozlarda NATO tezkorlik va uyushqoqlik bilan harakat qilishi kerak, hatto asosiy tamoyillarni buzishga olib kelsa ham", deyilgan hujjatda.
Hisobot mualliflarining fikriga koʻra, Xitoy va Rossiya tomonidan jiddiy tahdid kelmoqda. Ammo boshqa mintaqalarga ham katta eʼtibor qaratilgan. Alyans aʼzolari Amerika harbiylarini Afgʻonistondan chiqarilishi bilan shoshilmaslikka, diqqatni Suriya va Iroqqa qaratishga undamoqda.
Qora dengiz mintaqasi yangi strategiyada alohida qayd etilganligi ham diqqatga sazovor. Obʼyektivda - Turkiya, Ukraina, Gruziya. NATO aʼzolari: bu davlatlardagi xavfsizlik Yevropa va Amerikadagi vaziyatga toʻgʻridan-toʻgʻri taʼsir qiladi, deb ishonishmoqda.
Hujjat mualliflari taʼkidlashicha, NATO maqsadi - Anqarani transatlantik orbitaga qaytarish. Aloqalarni mustahkamlash yoʻlida birinchi qadamlarni AQSH yangi davlat kotibi Entoni Blinken qoʻydi: shu kunlarda u Turkiya tashqi ishlar vaziri Mevlut Chavushoʻgʻliga qoʻngʻiroq qilib, Gʻarb-Anqara  munosabatlaridagi muammolarni muhokama qildi.
Ammo ishonchli suhbat amalga oshmadi. Birinchi navbatda Blinken Rossiyaning S-400 zenit-raketa tizimidan voz kechishni talab qildi.

NATO kun tartibida Qrim

Alyans mudofaa vazirlari Kiyevning Qrim yaqinidagi havo maydonidan foydalanish boʻyicha soʻnggi taklifini muhokama qiladilar. Simferopolning parvoz maʼlumot zonasiga kirishni alyansga oʻtkazish tashabbusi haqida gap ketmoqda - bu Ukrainaning tasnifiga koʻra, Xerson viloyatiga tegishli boʻlgan aeronavigatsiya zonasi.
"Biz havo hududining bu qismidan NATO operatsiyalarida qoʻshin, texnika va yuklarni tashish uchun foydalanishni taklif qilamiz. Rossiya bilan chegara boʻylab vaziyatni monitoring qilishda alyans qoʻllab-quvvatloviga umid qilamiz", - deb tushuntirdi Ukraina infratuzilma vaziri Vladislav Krikliy.
Vыstrelы iz artilleriyskix orudiy - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 17.12.2020
Analitika
"NATO uchun noxush syurpriz": Rossiya yangi oʻziyurar pushkani sinovdan oʻtkazdi
Qrim Rossiyaga qoʻshilgandan keyin, Qora dengiz ustidan parvozlarni boshqaruvi boʻlinib ketdi. Simferopolda Rossiya dispetcherlari yarim orol boʻylab harakatlanishni nazorat qiladilar, dengiz ustida xalqaro trassalar esa avvalgidek Odessa va Dnepr dispetcherlarining qoʻlida.
Qrimning Rossiyaga kirishini tan olmaydigan davlatlar ukrainalik dispetcherlar xizmatidan foydalanadilar. Ammo ularning samolyotlari bevosita Qrim hududi boʻylab uchib oʻtolmaydi. Biroq yarimorol atrofida va Qora dengizga qoʻshni suvlar ustida ular erkin uchishadi.
Qrimda bu tashabbusga allaqachon munosabat bildirildi. "NATOning hech qaysi samolyoti yarimorol ustidan uchib oʻtmaydi", - dedi Qrimdan Davlat Dumasi deputati Mixail Sheremet.

Notinch Kavkaz

"Qora dengiz muammosi NATO kun tartibida Ukraina bilan bogʻliq emas, balki Rossiyaning Kavkazda taʼsiri kuchayib borayotgani sababli paydo boʻldi. Rossiya tinchlikparvar kuchlarining Togʻli Qorabogʻ hududiga kirishi alyansni tashvishga soldi. Ular Moskvaning u yerga kelishini bevosita chaqiriq sifatida koʻrishmoqda", - deydi RSMD bosh direktori Andrey Kortunov.
Repetitsiya parada ko Dnyu VMF v gorodax Rossii - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 10.12.2020
Dunyoda
Rossiya soʻnggi 10 yil ichida ilk bor NATO bilan harbiy mashq oʻtkazadi
Qora dengiz mavzusini koʻtarish - Ukraina oʻzi haqida yana bir bor eslatish uchun imkoniyatdir. Shu bilan birga, ekspertning prognozlariga koʻra, Kiyev hukumati Rossiyaning Qrimdagi harbiy tarkibini koʻpaytirishni oʻzlarining xavfsizligiga jiddiy tahdid sifatida qarashda davom etadi.
"Ukraina anchadan beri yarim orolda olib borilayotgan qurilishlar haqida bong urmoqda. Bu yerda goʻyoki tinch emas, balki harbiy obʼyektlar paydo boʻlishi haqida gap boradi. Shunga koʻra, bu “Rossiya tahdidi" sifatida koʻrsatilmoqda, - deydi Kortunov.

Aʼzolik imtiyozlari

Qrim muammosi - muhim, ammo Qora dengizda NATOni kuchaytirishning yagona maqsadi emas, deb hisoblaydi Anqaradagi Siyosiy tadqiqotlar markazi eksperti Orxan Gafarli.
"Turkiyani qaytarish uchun alyans oʻzini Qora dengizda mustahkamlashi kerak. Hozir NATO va Anqara koʻplab masalalar boʻyicha rozi emas. Ammo ikkala tomon ham - hamkorlik qilish kerakligini tushunmoqda".
Voyennыe korabli Postoyannoy morskoy gruppы NATO-2 prinimayut uchastiye v voyennыx ucheniyax na Chernom more - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 03.12.2020
Kolumnistlar
NATO nima uchun Qora dengizga kirmoqchi?
Turkiya jamiyatida ham NATOga aʼzolikni saqlab qolish talabi bor, deydi Gafarli. "Bu koʻplab imkoniyatlarni beradi. Alyansiz Erdogʻanga Liviya yoki Suriyadagi mojarolarga aralashishni asoslantirish qiyinroq", - deydi siyosatshunos.
U yana bir afzallikni NATO Turkiya va YEI mamlakatlariga oʻzaro qarama-qarshiliklarni yumshatishiga imkon berishida koʻradi. Shu bilan birga, Anqaraga Gretsiya, Kipr yoki Frantsiyaning harakatlariga toʻsqinlik qilishga yordam beradi, agar ularda tagmaʼnosida turklarga qarshilik boʻlsa.
Alyansning nisbatan yangi maqsadi - Turkiya va Rossiya yaqinlashuvini qisqartirish. Ammo ikki davlatni koʻp narsa bir-biriga bogʻlaydi, shuning uchun ekspert bu bajarilishi mumkin boʻlmagan ish, deb shubha qilmoqda.
Yangiliklar lentasi
0
Avval yangilariAvval eskilari
loader
LIVE
Zagolovok otkrыvayemogo materiala