Analitika

Feyklar fabrikasi va uning haqiqiy egalari

© AFP 2021 / ANP/Piroschka van de WouwOsnovatel veb-sayta Bellingcat Eliot Xiggins
Osnovatel veb-sayta Bellingcat Eliot Xiggins - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 04.03.2021
Soʻnggi vaqtlarda Bellingcat axborot agentligi tez-tez esga olinmoqda. OAVda agentlik tashkilotchisi sifatida tilga olinadigan "Elliot Xiggins" kitob chop etdi. Uning sherigi "Xristo Grozev" yoki "Moris Rakushitskiy" (ikkalasi ham bitta odam) yangi fosh etishlarni vaʼda bergan.
Viktoriya Nikiforova
Ushbu fosh etishlar bahosi esa allaqachon maʼlum — Donbassda urib tushirilgan Boing, Gutadagi kimyoviy hujum, Skripallar va Navalniyning zaharlanishi haqidagi feyklar mualliflari hech qachon haqiqatni aytish uchun oʻzlarini qiynamaganlar.
Laborantы obrabatыvayut flakonы dlya novoy vaktsinы ot koronavirusa AstraZeneca - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 22.10.2020
Analitika
Vaktsina va maymunlar: "Rossiya feyki" haqida britaniya feyki
Bu uydirmalar haqida jiddiy gapirish mumkin emas — uni jurnalistik surishtiruv janriga kompromat deb atash mumkin, hatto. Ammo Bellingcat agentligining dunyoga kelishi tarixi ancha qiziq. Ushbu feyklar fabrikasi qay tariqa yuzaga kelgan?
2010-yilning boshida Afgʻonistondagi amerika harbiy razvedkasi boshligʻi Maykl Flinn "Razvedka qanday sozlanadi?" mavzusida juda qiziq dokladni eʼlon qiladi.
Partizanlar urushi oʻz chaqiriqlarini ilgari surar va besoʻnaqay razvedtuzilmalar ularni eplay olmay qolgan edi. Flinn hammualliflar bilan birgalikda oʻz hamkasblariga maʼlumot berishni istaganlarning barchasidan - xoh u mahalliy aholi boʻlsin, xoh jurnalistlar, NNT vakillari yoki ayollar tashkilotlari boʻladimi yoxud BMT xodimlari, yo faollar - xullas, hamma-hammadan maʼlumotlar olishni taklif qildi.
Maʼlumotlarni faqatgina harbiy mavzudagina emas, balki mamlakatda roʻy berayotgan barcha holatlar haqida toʻplash talab qilinayotgan edi. Yoʻl-yoʻlakay mavjud sirlarni fosh qilish, toʻplangan axborotlarni NATO boʻyicha ittifoqdoshlar, jurnalistlar, NNTlar va barcha-barchaga taqdim etish rejalashtirilgandi.
Rossiya TIVning antifeyk loyihasi - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 23.07.2020
Jamiyat
Feyk xabar aql bilan emas his-tuygʻu taʼsirida harakat qilishga undaydi – MDU professori
Toʻgʻri formatlangan va uzatilgan axborot qurolga aylanardi. U mahalliy aholiga okkupantlar ular haqida qanday qaygʻurayotganligini koʻrsatar va xalqni partizanlardan uzoqlashtirardi. Chetdan qaraganda esa Yaqin Sharqqa qonun va tartibni olib kelgan amerika demokratiyasining yorqin obrazini namoyish etishga imkon berardi.
Maʼlumotlarni maxsus tanlab olingan tahlilchilar saralashlari kerak edi — Flinn "eng iqtidorli va ochlarni" tanlab olishni maslahat beradi. Ular barcha ikir-chikirlarga eʼtiborli boʻlishlari, geolokatsiya va ochiq manbalar bilan ishlay olishlari kerak edi. Maʼruza yakunida mualliflar amerika razvedkasi veterani Semyuel Uilsondan iqtibos keltirganlar: "Maʼlumotlarning 90 foizi, - degan AQSH Mudofaa vazirligi Razvedka boshqarmasining sobiq rahbari - ochiq manbalardan keladi. <…> Razvedkaning haqiqiy qahramoni — Jeyms Bond emas, balki Sherlok Xolmsdir".
Taxminan xuddi shu vaqtda Britaniya armiyasi zobiti Bob Sili Afgʻonistonda xizmat olib borardi. Ingliz nashrlarida ular razvedkachilar sifatida tilga olinadi, ammo bunga dalillar keltirilmagan hech qachon. Ehtimol, 2008 yildan 2017 yilgacha Iroq, Afgʻoniston, Liviya va Suriyada Bob Sili chindan ham boshqa narsalar bilan shugʻullangandir.
Nima boʻlganda ham, mana bugun taniqli siyosatchiga aylangandan soʻng ham Sili oʻzini Shtirlits kabi tutishda davom etmoqda. U oʻz yaqinlari, ota-onasi yoki sirli rafiqasi aks etgan bironta fotosuratni hech qachon eʼlon qilmagan. Perlar kitobida "Nata Rasimas" sifatida tilga olingan boʻlsa-da, ammo axborot maydonida u haqda hech qanday maʼlumot mavjud emas. Sili hamma joyda yakka oʻzi koʻrinish beradi, ha aytgancha, u bachabozlar huquqlarining ashaddiy himoyachilaridan biri sifatida ham nom qozongan.
Vrachi v gospitale dlya lecheniya zarajennыx koronavirusnoy infektsiyey COVID-19 - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 29.07.2020
Dunyoda
Kreml COVID-19 boʻyicha dezinformatsiya tarqatishda Rossiyaga qarshi ayblovlarga javob berdi
Uning tarjimai holi avvalgidek katta qiziqish uygʻotib keladi. Silining oilasi bir asr oldin Angliyaning eng badavlat oliy martabali oilalaridan biri boʻlgan. Uning nasl-nasabi tarixi huddi doston singari oʻqiladi - undan baron-u baronetalar, gubernatorlar, vazirlar, parlament aʼzolari oʻrin olgan. Oʻgʻillarining hammasi Xerrouda oʻqigan, goh Uinston Cherchill, goh shahzoda Filipp ularning choʻqintirgan otasiga aylanishadi. Sililar oilasi yaqinda taniqli aktyor - mashhur aslzoda - Benedikt Kamberbatch bilan qarindoshlik rishtalarini bogʻladi. Uayt orolidagi eng yirik yer egasi sifatida mahalliy aholi 2017 yilda Silini parlamentga sayladi - bu oilaviy anʼanalardan biri sanaladi. U yerda konservatorlardan deputat boʻlgan Sili Rossiyaga qarshi agressiv kun tartibi targʻiboti bilan shugʻullanmoqda.
1990 yillar boshida Xerrouni tamomlagan Bob Sili sobiq sovet ittifoqi hududida stringer sifatida faoliyat yuritgan. U Kiyev, Tiraspol, Chechenistondan reportajlar tayyorlardi. Uning asosiy ish beruvchisi The Times nashri edi.
“Sputnik V” oʻz samaradorligini isbotladi. Nima uchun Gʻarb unga qarshi axborot urushini olib bormoqda? - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 17.12.2020
Video
Nima uchun Gʻarb Rossiya vaktsinasiga qarshi axborot urushini olib bormoqda?
2012 yillar boshida internet makonida "Qoramagʻiz Moisey" (Brown Mozes) blogi paydo boʻladi. Bu Frenk Zappa qoʻshigʻi nomi edi. Sili rok-musiqani yaxshi koʻradi, maʼlum vaqt Britaniya MTV sida ishlagan va gitarani qoyilmaqom chala oladi.
Keyinchalik "Qoramagʻiz Moisey"ni OAV "eng zoʻr bloger" deya ataydi, aslida esa uning yozganlarini oʻqib boʻlmaydi. Bu shunchaki gazetalarda chiqqan oʻzga mualliflar maqolalari asosida toʻqilgan narsalar edi - zerikarli, biryoqlama va bachkana.
Avvaliga "Moisey" Rupert Merdokning News Corporation nidan shaxsiy maʼlumotlar oʻgʻirlanishi bilan bogʻliq janjalni yoritadi. Oʻshanda jamoatchilikda avstraliyalik mediamagnatga maxsus xizmatlarning poraxoʻr xodimlari ishlagan, degan jiddiy gumonlar paydo boʻlgan. "Moisey" blogi esa mushtariylarni bu mavzudan astoydil uzoqlashtirishga intilar, barcha ishoralarni Skotlend-Yardga burar edi. Ammo hech kim bu materiallarni oʻqimasdi. "Zoʻr bloger" oʻz auditoriyasidan nari borsa ikkita izoh olishi mumkin edi.
Gʻarb Rossiyani yolgʻon xabar va statistikani yashirishda ayblamoqda - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 15.05.2020
Video
Gʻarb Rossiyani yolgʻon xabar va statistikani yashirishda ayblamoqda
Oradan vaqt oʻtib "Moisey" Suriya mavzusiga qiziqib qoladi. Nomaʼlum bloger, aftidan, Flin dokladidagi "iqtidorli va och" analitik qilishi lozim boʻlgan ishlarni qilardi. U Suriyadan YouTube ga yuklangan videolarni koʻrib chiqib, ularni mos sarlavhalar bilan nomlagan holda taqdim etadi. Masalan: "Shrapnel (artilleriya quroli turi)dan oʻq yegan 12 taga yaqin goʻdaklar jasadi" singari.
Ammo bloger maʼlumotlarni tahlil qilmaydi, balki barchasini javobga yaqin olib keladi. U Xuladagi fojiada shak-shubhasiz Suriya hukumatini ayblaydi, garchi keyingi tergov ishlari ommaviy qotilliklar jangarilar tomonidan sodir etilganini koʻrsatgan boʻlsa-da, bu hech qanday razvedka emas, balki tozalangan propagandaning oʻzi edi.
Mana shu yerda The New York Times muxbiri, sobiq dengiz piyoda askari, bir vaqtlar gazetaning Moskva byurosiga rahbarlik qilgan Si Jey Chivers uni "kashf qiladi" va jamoatchilikka tanishtiradi. U Xorvatiyadan Suriyaga qurol eksporti toʻgʻrisidagi surishtiruvlarni chop etadi. Uning maqolasida taʼkidlanishicha, materiallar "Qoramagʻiz Moisey" taxallusi ostida ijod qiladigan bloger tomonidan taqdim etilgan. Aslida esa uning ismi "Eliot Xiggins"dir.
Zdaniye MID Rossii. - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 03.02.2021
Rossiya
Gʻarb sanktsiyalar uchun doim bahona topadi – Zaxarova
Britaniya va amerika OAVlari zavq-shafq bilan Elliot Xigginsni mashhur qilishga kirishib ketadilar. "Kamtar koʻzoynakli yigit", "ziyoli botanik", "gik" — va shu bilan birga u suriya rejimining "jinoyatlarini" fosh etadi. Ismi mashhur shoirnikiga uygʻun, familiyasi esa "Pigmalion" qahramoni Shounikidek — tez yodga qoladigan. Ammo Xiggins OAVlarda mana sakkiz yildan beri tushmay kelayotgan boʻlsa-da, uning ota-onasi haqida hech narsa maʼlum emas.
Shunday qilib, uning ismi va familiyasi osonlikcha oʻylab topilgan boʻlishi mumkin — sheriklarimiz yaxshi koʻrib aytadigan bir gap borku - highly likely.
Aslida uning Lesterda turk-rafiqasi va ikki farzandi bilan yashashi haqida hech qanday dalil yoʻq. Agar u kun-u tun YouTube da oʻtirgan boʻlsa, qanday qilib pul ishlagani umuman tushunarsiz. Ipotekaga olingan uyi va yashash harajatlarini kim qoplagan - nahot, pochta boʻlimida ishlab, qoʻshimcha pul topgan rafiqasi? Eng asosiysi, oliy taʼlim maskanini oʻqib bitirolmagan, barcha ish joylaridan haydalgan, hech qanday chet tillarini bilmagan, armiyada xizmat qilmagan va oʻzining iqrori boʻyicha "qurollarni  X-Box-oʻyinchisidan yaxshiroq bilmaydigan" bu talaba qanday qilib toʻsatdan professional harbiy tahlilchiga aylanib qoldi?
Koʻp narsalarni Xigginsning oʻzi ham tushuntira olmasdi. 2013 yilda unga xayrixohlik bildiradigan "Nyu-Yorker" muxbiri undan nega oʻz blogi uchun bunday nom tanlaganini soʻraydi. "Tasodifan", - deydi bu savolga javoban bloger.
Bellingcat agentligini Xigginsning nomiga oʻtkazishadi, unda barcha yangi Rossiyaga qarshi "fosh etishlar" eʼlon qilina boshlaydi. Ammo ularning hech biri dalillar bilan asoslanmagan edi. Ammo har bir maqola Rossiyaga qarshi axborot hurujlari va navbatdagi sanktsiyalar uchun asos boʻla olgan.
VOZ zainteresovalas rossiyskoy vaktsinoy ot SOVID-19 - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 12.08.2020
Kolumnistlar
Gʻarb "putin sinov choʻchqachalari"dan xavotir olmoqda
Bu vaqt oraligʻida Bob Sili mashhur siyosatchiga va obroʻli harbiy tahlilchiga aylandi. Parlamentariy tobora jangovar ruhdagi harbiy matnlarni toʻqimoqda. Brexit dan soʻng, uning fikri boʻyicha Britaniya "globallashishi" kutilmoqda - yaʼni shundan keyin u oʻz boshqaruvini barcha "sheriklarga" oʻtkaza oladi. Britaniyaning asosiy dushmani roliga Sili Rossiyani tayinlagan. U oʻzining barcha qoʻrquvlarini bizning mamlakatimizga proyektsiyalagan — goh Rossiya oʻzining josuslarini yuboradi, goh dezinformatsiya bilan shugʻullanadi, goh "bizga qarshi uchinchi jahon urushini olib boradi va gʻolib chiqadi!".
"Tajovuzkor Rossiyada himoyalanishning oʻnta usuli", "Rossiyaning Gʻarbga qarshi gibrid urushda qoʻllagan ellikta instrumenti" - Silining rus mavzusidagi fiksatsiyasi mana shunday nosogʻlom koʻrinish kasb etadi. Ehtimol, 90-yillarda, sobiq Sovet ittifoqi makonida u bilan nimadir roʻy bergan boʻlsa kerak.
Harbiy analitik sifatida u "nokonventsial urush" - yaʼni, dezinformatsiya, propaganda, fitna, ijtimoiy tarmoqlardagi faol tadbirlar mavzulari ustida ishlaydi. Bellingcat ham axborot makonida xuddi shunday ishlar bilan shugʻullanadi.
2018 yilda Sili siyosiy kaming-autni amalga oshiradi. U Bellingcat uchun parlamentda Skripallar voqeasi boʻyicha "matbuot-anjumani" oʻtkazadi. "Mana, zamonamizning Sherlok Xolmslari, — deya tanishtiradi u hamkasblarga Xiggins va Grozevni - ularning raqamli detektiv surishtiruvlari shunchaki noyob".
Povsednevnaya jizn v Moskve - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 08.07.2020
Analitika
Tashviqot yangilikka qarshi: Gʻarb matbuoti nima sababdan yutqazmoqda
Oʻsha vaqtdan buyon parlamentariy ochiqchasiga Bellingcat ning maʼnan rahnamosiga aylangan. U Eliot Xigginsni Atlantik kengash va Genri Jekson kembrij hamjamiyatiga olib kirdi — eng agressiv rusofob analitik markazlarga. "Lesterlik gik" va Uayt orolidagi aslzodani qanday munosabatlar bogʻlab turishini Xudo biladi, ammo ularni Rossiyaga qarshi nafrat hammasidan ham koʻra kuchliroq birlashtirishi aniq.
Bob Silining eng yorqin ajdodlaridan biri Mottistounning birinchi baroni, bir umr Cherchill bilan doʻst boʻlgan va mamlakatda yuqori lavozimlarni egallagan general Jon Sili, Germaniyaga borib kelgach, fyurerga maftun boʻlib qoladi: "Janob Gitler, — deya hikoya qilgan u qaytib kelgach Angliya perlariga — mutlaqo toʻgʻrisoʻz, samimiy va xudbin emas". Ehtimol, Gitlerning "Drax nax Osten" gʻoyasi Siliga meros tariqasida oʻtgandir.
Vid na Spasskuyu bashnyu Moskovskogo kremlya i xram Vasiliya Blajennogo so storonы parka Zaryadye v Moskve - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 14.12.2019
Analitika
Rossiyada Gʻarbni nega yaxshi koʻrishmaydi?
Bellingcat boʻyicha uning sherigi sirli mediamenejer Xristo Grozevning patroni ham bizning mamlakatga nisbatan iliq tuygʻularni tuymaydi. Grozev bir umr doʻstlashib kelgan Karl Gabsburg-Lotaringskiy hanuzgacha ajdodlari mulklarini yoʻqotib qoʻyganidan oʻziga kelolgan emas. Gabsburglar uyiga rahbar boʻlgach, u oʻzining otasidan farqli oʻlaroq, imperiya yerlariga boʻlgan huquqdan voz kechmagan. U uchun sobiq sovet ittifoqi maydoni — bu boy berilgan otameros mulkdir. Aytgancha, Gabsburgning rafiqasi Francheska Tissen — Gitlerning hukumatga kelishi va uning qurol-aslahalarini saxiylik bilan moliyalashtirgan afsonaviy nemis sanoatchisining nabirasidir.
Gʻarbning elita oilalari klanlari uchun Rossiya atrofidagi hududlar limitroflari - bu shunchaki egasiz yerlar, ovchilar makonidir. Mahalliy aholi ham - taraqqiy etganligi yoki qoloqligidan qatʼi nazar - shunchaki flora va fauna koʻrinishlaridan biri. Bellingcat singari instrumentlar esa — gibrid urush uchun ideal qurol hisoblanadi.
Yangiliklar lentasi
0
Avval yangilariAvval eskilari
loader
LIVE
Zagolovok otkrыvayemogo materiala