Jamiyat

Sahrodagi qasrlar: Qoraqalpogʻiston bogʻchalari qanday isloh qilinmoqda? Sputnik reportaji

© Sputnik / Dilshoda RaxmatovaDetskiy sad v Karakalpakii
Detskiy sad v Karakalpakii - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 03.04.2021
Bugungi kunda Qoraqalpogʻiston Respublikasida olib borilayotgan islohotlar natijasiga qarab, inson oʻz zakovati va mehnatsevarligi tufayli sahroni boʻstonga aylantirib yuborishi mumkinligiga guvoh boʻlish mumkin.
Bilamizki, choʻl, sahro – inson yashashi uchun koʻp ham toʻgʻri kelmaydi. Suv tanqisligi, qumli toʻfonlar, qolaversa, hosilsiz yerlar – bularning barchasi inson hayot kechirishi uchun noqulayliklar yaratadi, xolos. Ammo, bugungi kunda Qoraqalpogʻiston Respublikasida olib borilayotgan islohotlar natijasiga qarab, inson oʻz zakovati va mehnatsevarligi tufayli tabiatning barcha injiqliklariga qaramay, sahroni boʻstonga aylantirib yuborishi mumkinligi, sahro kundan-kunga chiroy ochib, maftunkor oazisga aylanib borayotganiga guvoh boʻlish mumkin.
Ellik-kala, Karakalpakstan - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 11.11.2020
Siyosat
Qoraqalpogʻiston qiyofasi oʻzgaradi: yangi uch yillik dastur ishga tushirilmoqda
Qoraqalpogʻiston Respublikasida maktabgacha taʼlim tizimida olib borilayotgan islohotlar natijasini koʻrsatib berish, shuningdek, Muynoq tumanining yangi qiyofasi, Orol boʻyi mintaqasi bolalari uchun davlat maktabgacha taʼlim muassasasida yaratilayotgan sharoitlarni koʻrsatish maqsadida Maktabgacha taʼlim vazirligi mahalliy va xorijiy OAV vakillari uchun ikki kunlik press tur tashkil etdi.
Ushbu tadbirda ishtirok etgan Sputnik Oʻzbekiston muxbiri taassurotlari bilan boʻlishmoqda.

Maktabgacha taʼlim tizimining isloh qilinishi

2017 yil - Maktabgacha taʼlim vazirligi tashkil etilgan davrda Qoraqalpogʻistonda jami 318 ta bolalar bogʻchasi boʻlgan. Respublikada 3-7 yosh orasidagi bolalar soni oʻshanda 150 mingga yaqin edi va ularning atigi 48 mingdan sal ortigʻi (33 foizga yaqini) bogʻchalar bilan qamrab olingan.
Prezident Uzbekistana Shavkat Mirziyoyev - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 14.02.2018
Jamiyat
Prezident maktabgacha taʼlim tizimini isloh qilishga bagʻishlangan yigʻilish oʻtkazmoqda
MTV tashkil etilishi bilan ushbu hududga alohida eʼtibor qaratilib, bogʻchalar yetishmasligi muammosi sekin-asta oʻz yechimini topa boshladi: bolalar bogʻchalarining tashqi koʻrinishi oʻzgardi, bogʻchalarni reja asosida taʼmirlash ishlari hamda yangi MTTlarni qurish ishlari boshlab yuborildi.
Bugun, 2021 yilga kelib, Qoraqalpogʻistondagi bogʻchalar soni jami 1033 taga, 3-7 yosh oraligʻidagi bolalarni maktabgacha taʼlim muassasalariga qamrab olish darajasi esa qariyb 70 foizga yetdi.
Ammo, Oʻzbekiston rahbari tomonidan ilgari surilgan ustuvor vazifa faqatgina 7 yoshgacha boʻlgan bolalarni 100 foiz bogʻchalar bilan qamrab olinishidan iborat emas. Balki, barpo etilayotgan MTTlar, xoh u davlat, xoh u nodavlat muassasasi boʻlsin, eng yuqori talablarga javob berishi lozim. Bu maqsadda Oʻzbekiston Respublikasi maktabgacha taʼlim tizimini 2030 yilgacha rivojlantirish kontseptsiyasiga asosan Qoraqalpogʻiston Respublikasi maktabgacha taʼlim tizimini rivojlantirish boʻyicha “Yoʻl xaritasi” ishlab chiqilib, bugungi kunda islohotlar faol amalga oshirilmoqda.

Qoraqalpogʻiston haqidagi ilk taassurotlar

Rejaga koʻra, jurnalistlar guruhi tanishadigan birinchi obʼyekt - Nukus shahridagi “Kumbыz auыl” MFY hududidagi, 2019 yilning aprel oyida ishga tushgan 48-sonli “Tabassum” maktabgacha taʼlim muassasasi edi.
Ochigʻi, Qoraqalpogʻistonga Urganch orqali kirib kelganimiz, yoʻl-yoʻlakay faqat bepoyon, baʼzi joylari shoʻrlagan sahro, saksovullar va chorvaga koʻzimiz tushgani uchunmi, “bu yerlarning bogʻchalari qanday boʻlishi mumkin?” degan fikr koʻpchilikni ikkilantirib qoʻygan edi.
© Sputnik / Dilshoda RaxmatovaSelskiye jiteli, peregonyayut skot cherez trassu, Karakalpakiya
Selskiye jiteli, peregonyayut skot cherez trassu, Karakalpakiya - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 03.04.2021
Selskiye jiteli, peregonyayut skot cherez trassu, Karakalpakiya

Toshkentda bori Nukusda ham bor

Nukusga kelgach, ikki qavatli avtobusda manzil tomon yoʻl oldik. Shaharning qoq markazidan oʻtib borar ekanmiz, zamonaviy binolar, doʻkonlar, koʻrkam turar joylar ortimizda qolaverdi. Sahro oʻrtasida shunday shahar borligini tasavvur qilish qiyin edi.
© Sputnik / Dilshoda RaxmatovaGorod Nukus, Karakalpakiya
Gorod Nukus, Karakalpakiya - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 03.04.2021
Gorod Nukus, Karakalpakiya
Avtobusimiz ikki qavatli hashamatli bino oldiga kelib toʻxtadi. Shu yer bogʻchaligini aytishganida hamkasblarimdan biri sekingina “Haqiqiy qasrning oʻzi-ku!” deya hayratini yashirmadi.
Bizga peshvoz chiqqan MTT rahbari Oltin Jusbekova MTTni biz, jurnalistlarga tanishtirar ekan, goʻyoki "qasr"ga oʻxshaydi degan gaplarni eshitib qolgandek: “Bolalar bizning kelajagimiz, ular goʻzallik, oʻyinlar, ertaklar, fantaziya va ijod olamida yashashlari kerak. Bogʻchaning tashqi va ichki koʻrinishi bolalarimizga yoqadigan boʻlishi kerak”, deya taʼkidladi va har bir tumanda xuddi shunday filiallari borligini qoʻshimcha qildi.
Bu gaplardan keyin qiziqib bogʻcha boʻylab ekskursiyaga yoʻl olamiz. Eshikdan kiraverishda issigʻimiz oʻlchanadi, qoʻlimizga antiseptik purkaladi.
Bolalarning oyoq kiyimlari uchun moʻljallangan maxsus javonlarga koʻzimiz tushgach esa MTTning Oʻzbekiston poytaxti – Toshkent shahridagi zamonaviy bogʻchalardan mutlaqo farqi yoʻqligiga shubhamiz qolmaydi.
© Sputnik / Dilshoda RaxmatovaKnijnыy shkafchik v sadike, Karakalpakiya
Knijnыy shkafchik v sadike, Karakalpakiya - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 03.04.2021
Knijnыy shkafchik v sadike, Karakalpakiya
Toshkentdagi barcha sharoitlar Nukusda ham bor edi.

Zamonaviy va koʻrkam

Gullar bilan bahor mavsumiga mos bezatilgan xoll, yorugʻ va keng oʻyin xonasi, sport va raqs uchun moʻljallangan keng zal, alohida oshxona, barcha shart-sharoitlarga ega sanitar xonasi, zamonaviy modulli mebel, inventarlar, rang-barang oʻyinchoqlar... Hatto devordagi bolalarga yoqadigan multik qahramonlari aks etgan gulqogʻozlargacha eʼtiborimizdan chetda qolmadi.
© Sputnik / Dilshoda RaxmatovaDetskiy sadik v Karakalpakii
Detskiy sadik v Karakalpakii - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 03.04.2021
Detskiy sadik v Karakalpakii
Bolalar biz, qiziquvchan jurnalistlarni koʻrib, hatto tortinishmadi. Aksincha, ular stol atrofiga besh-olti nafardan jam boʻlib, berilib oʻynar edilar.
© Sputnik / Dilshoda RaxmatovaDoshkolnaya obrazovatelnaya organizatsiya "Tabassum", Karakalpakiya
Doshkolnaya obrazovatelnaya organizatsiya  Tabassum, Karakalpakiya - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 03.04.2021
Doshkolnaya obrazovatelnaya organizatsiya "Tabassum", Karakalpakiya
Faqatgina suratga olishni boshlaganimda, 4-5 yosh atrofidagi yuzlari loʻppi bolakay “Ayfon”, deya xabar oʻqiyotgandek rasmiy ohangda doʻstlariga qoʻlimdagi telefonga ishora qildi.
Stol atrofidagi bolalar birdan oʻyinni toʻxtatib, hammasi telefonga nigohlarini qaratishdi. “Toʻgʻri”, dedim bolakayning gapini maʼqullab.
“Qanchaga oldingiz?” mittivoyning bu savolidan keyin tabassum qilib, bolalar bilan tanishishga kirishaman.
Kichkintoylar menga rus, ingliz tillarida sanab berishdi, shaxmat, domino oʻyinlarini yaxshi koʻrishlarini aytishdi. Ayzada ismli qizaloq esa qoʻllarida momiqqina tulkini oʻynatib, qoʻshiq kuylab berdi.
© Sputnik / Dilshoda RaxmatovaDeti v detskom sadike "Tabassum", Karakalpakiya
Deti v detskom sadike Tabassum, Karakalpakiya - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 03.04.2021
Deti v detskom sadike "Tabassum", Karakalpakiya
Darvoqe, bogʻchadagi tarbiyachilar bolalarning bogʻchadagi hayotini qiziqarli va mazmunli qilish uchun 2018 yildan boshlab MTT tizimida joriy etilgan "Ilk qadam" davlat dasturi asosida ish olib boradilar.
© Press-slujba MDO RUzDeti v detskom sadike, Karakalpakiya
Deti v detskom sadike, Karakalpakiya - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 03.04.2021
Deti v detskom sadike, Karakalpakiya

Shahar va qishloqlarda bolalar uchun sharoitlar bir xil

Bugungi kunda Qoraqalpogʻistonning nafaqat shahar joylari, balki olis qishloqlari, jumladan, Orolboʻyi hududlarida ham zamonaviy bogʻchalar qurilishi jadallik bilan amalga oshirilmoqda.
V Muynake otkrыli dva novыx sovremennыx detskix sada - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 02.04.2021
Jamiyat
Orolboʻyi hududi - Moʻynoqda ikkita zamonaviy bolalar bogʻchasi foydalanishga topshirildi
Xususan, jurnalistlar Moʻynoq tumanida ikkita zamonaviy, eko-jihozlar bilan bezatilgan va yuqorida taʼrifi keltirilgan "qasrga monand" bogʻcha bilan shart-sharoitlari teng boʻlgan MTTlar ochilishida ishtirok etishdi.
Tantanali tadbirda qatnashgan Qoraqalpogʻiston Respublikasi maktabgacha taʼlim vaziri Jumagul Usnatdinovaning aytishicha, bugun Qoraqalpogʻistondagi 17 tumanning 10 tasidagi bogʻchalar toʻliq rekonstruktsiyadan oʻtgan.
Xususan, Orolboʻyi hududi – Moʻynoqda rekonstruktsiya qilinmagan yoki taʼmirdan chiqmagan bogʻchaning oʻzi yoʻq.
© Sputnik / Dilshoda RaxmatovaDetskiy sadik v Priaralye
Detskiy sadik v Priaralye  - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 03.04.2021
Detskiy sadik v Priaralye
MTV, shuningdek, maktabgacha taʼlimning yangi shakllarini faol rivojlantirib, qoʻllab-quvvatlab kelmoqda. Xususan, bogʻchalar qurishni istagan ishbilarmonlarga 1 foizli kreditlar ajratilgani bois, bugungi kunda xususiy sektorning sohadagi ishtiroki kundan-kun ortib bormoqda. Qoraqalpogʻistonda davlat-sherikchilik asosidagi bogʻchalar soni 90 taga yaqinlashgan, uy-bogʻchalari ham ommalashmoqda - soni 600 taga yetgan. Ishsiz, "Ayollar daftari", "Temir daftar"larda roʻyxatda turadigan xotin-qizlar ushbu maktabgacha taʼlim muassasalariga ishga jalb qilinmoqda.
Joriy yil oxirigacha Qoraqalpogʻistonda 130 ta uy-bogʻchalari, shuningdek, 11 ta davlat-sherikchilik asosidagi bogʻchalar ochilishi rejalashtirilgan.
Eng olis hududlar, toʻrtta tumanda esa bepul mobil bogʻchalar faoliyati yoʻlga qoʻyilgan.

Bogʻchaga bormagan "bogʻcha vaziri"

Qoraqalpogʻiston Respublikasi maktabgacha taʼlim vaziri Jumagul Usnatdinova oʻzining bolalik damlari va hozirgi bolalar oʻrtasidagi farqlar haqida gapirar ekan, juda qiziq bir faktni ochiqlaydi.
© Sputnik / Dilshoda RaxmatovaJumagul Usnatdinova, ministr doshkolnogo obrazovaniya Respubliki Karakalpakstan
Jumagul Usnatdinova, ministr doshkolnogo obrazovaniya Respubliki Karakalpakstan - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 03.04.2021
Jumagul Usnatdinova, ministr doshkolnogo obrazovaniya Respubliki Karakalpakstan
Maʼlum boʻlishicha, Jumagul Usnatdinova bolaligida bogʻchaga bormagan.
Shu gapni aytib, bir qiziq voqeani yodga oladi.
2017 yil, Maktabgacha taʼlim vazirligi tashkil topgandan soʻng, dekabr oyida Oʻzbekiston rahbari Shavkat Mirziyoyev Qoraqalpogʻistonning Shimbay(Chimboy) tumanidagi 18-sonli bolalar bogʻchasiga kelgan.
– Prezident biz bilan uchrashgan oʻsha kun kechagidek yodimda, - deydi vazir. – Dekabr oyi, havo 18 daraja sovuq edi. Bir vaqt "Bu yoqqa keling, vazir, siz bogʻchaga borganmisiz?" deya savol berib qoldilar kutilmaganda. Oʻshanda nima deb javob qaytarishni bilmay, bir muddat kalovlanib qolganman. Prezidentni aldab boʻladimi? Bogʻchaga bormaganimni aytishdan qanchalik or qilsam ham, "borganman" deb ham aytolmayman! Bordiyu "bormaganman" desam, "unda nega vazir boʻlib oʻtiribsiz?" deb qolishadimi, degan hadik ham boʻlgan, rostini aytsam. Axiyri, butun irodamni toʻplab, "Muhtaram prezident, men bogʻchaga bormaganman", dedim. Shunda u kishi mendan yana: "Bogʻchaga borgan bola bilan bormagan bolaning oʻrtasida farq bormi?" deb soʻradilar. "Albatta, bor, osmon bilan yercha farq bor. Bogʻchaga bormaganim men uchun armon boʻlib qolgan", deya rostini aytdim.
Pervoye v Uzbekistane spetsializirovannoye doshkolnoye uchrejdeniye s reabilitatsionnыm tsentrom   - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 14.05.2019
Jamiyat
Maktabgacha taʼlim xodimlari lavozim maoshlariga 100 foiz miqdorida qoʻshimcha haq toʻlanadi
– Bolalarni yaxshi koʻrganim, sohamga mehrim boʻlakchaligi tufayli shu lavozimga kelganman, - deydi vazir intervyu davomida.
– Bola shaxs sifatida shakllanishni aynan bogʻchada boshlaydi. U bogʻchada jamiyatda oʻz oʻrnini topishni oʻrganadi. Bogʻcha uzluksiz taʼlimning birinchi bosqichi, boʻgʻini, men oʻylaymanki, Uchinchi Renessansga oʻtish davrining fundamentini aynan bizning tizimimiz – maktabgacha taʼlim vazirligi tayyorlab beradi. Agar bizlar kuchli boʻlmasak, bizlar har tomonlama komil shaxslarni tayyorlab bermasak, rivojlanish kechikadi, - deydi Jumagul Usnatdinova.
Millatning, davlatning raqobatbardoshligi uning ilmliligi darajasi bilan belgilanadi. Shu bois, taʼlim jarayonini aynan bogʻcha davridan boshlash va bu tizimni qayta koʻrib chiqishga zarurat tugʻilgan edi, deya xulosa qiladi vazir.
Hamma bolalar bir, xoh u Toshkentda yashasin, xoh u Ustyurtda, ularga munosabat va eʼtibor ham bir xil boʻlishi lozim. U qayerda tugʻilishidan va yashashidan qatʼiy nazar, bir kun kelib shu millat nomidan gapiradi, shu millatni oʻzida ifoda qiladi. Har bir bola millatning himoyachisi, iftixori va oʻzligi sanaladi. Shundan ham bugun Oʻzbekiston oʻz bolalariga mana shunday – jiddiy va mehr bilan eʼtibor qaratmoqda. Millat nafaqat buguni, balki ertasining ham tashvishini qilmoqda. Qilinayotgan ishlar esa oʻz natijasini koʻp kuttirmaydi, yaqin orada mevasini bera boshlaydi.
Qoraqalpogʻiston safaridan shunday xulosaga keldim.
Yangiliklar lentasi
0
Avval yangilariAvval eskilari
loader