Kolumnistlar

AQSH Markaziy Osiyoda harbiy baza uchun joy izlayapti. Pentagon Oʻzbekistonni tanlaydimi?

© Foto : Master Sgt. Alejandro LiceaAmerikanskiye voyennыe na yugo-vostoke Afganistana
Amerikanskiye voyennыe na yugo-vostoke Afganistana - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 26.04.2021
AQSH va NATO qoʻshinlarining Afgʻonistondan olib chiqish yangi terroristik soxta davlatning shakllanishiga, bu bazada xalqaro diniy terroristik guruhlar faolligining oʻsishiga olib kelishi mumkin.
Shu sababli Pentagon Afgʻonistondan Markaziy Osiyo davlatlariga oʻz qoʻshinlarini joylashtirish variantlarini izlamoqda.
The New York Times gazetasi maʼlumotlariga koʻra, Pentagon razvedka xizmatlari va gʻarb ittifoqchilari Afgʻonistondan qoʻshin va zarba aviatsiyasini Tojikiston, Qozogʻiston va Oʻzbekistonga oʻtkazish variantlarini muhokama qilmoqda. Yaqin oʻtmishning ogʻriqli saboqlarini hisobga olganda - Amerika qoʻshinlari Iroqdan chiqib ketganidan (AQSH prezidenti Barak Obamaning 2011 yildagi qarori) 3 yil oʻtib "Islom davlati"* paydo boʻldi.
AQSH Afgʻonistonni xalqaro terrorchilar uchun bazaga aylanishiga yoʻl qoʻymaslik va dronlar, qiruvchi va bombardimonchi samolyotlar bilan afgʻon jangarilariga tezkor aviazarbalar berish imkoniyatlarini saqlab qolish niyatida. Fors koʻrfazidan samolyot tashuvchii kemalaridan buni amalga oshirish juda noqulay (Eron ustidagi yopiq osmonni hisobga olgan holda bir tomonga taxminan 2000 km), Markaziy Osiyoda "quruqlik"da joylashish esa - oson ish emas.
Rossiysko-tadjikskiye ucheniya na poligone Faxrabad - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 21.04.2021
Kolumnistlar
Rus-tojik qoʻshma harbiy mashqlar – Afgʻonistondagi jihodchilarga ogohlantirish
Oʻzaro manfaatli shartlar asosida AQSH va NATO qoʻshinlari taxminiy jihatdan joylashtirilishi mumkin, chunki Shimoliy Atlantika alyansi Tojikiston, Qozogʻiston va Oʻzbekiston bilan munosabatlarni 20 yildan beri rivojlantirmoqda.
Markaziy Osiyo respublikalari 1997 yildan beri Yevroatlantik sheriklik Kengashiga aʼzo, ammo har bir davlat - sherikchilikning oʻziga xos xususiyatiga ega. KXSHTga aʼzolik Tojikiston va Qozogʻistonning sadiq turish yoki "ishonchlilik" darajasiga taʼsir qilishi mumkin, Oʻzbekiston ham Andijon voqealaridagi salbiy tajribaga ega.
22 aprel kuni AQSH davlat kotibi Entoni Blinken Oʻzbekiston va Qozogʻiston tashqi ishlar vazirlari - Abdulaziz Kamilov va Muxtor Tileuberdi bilan muloqot qildi va Qoʻshma Shtatlar respublikalarning "suvereniteti, hududiy yaxlitligi va mustaqilligini" qoʻllab-quvvatlashini tasdiqladi. Tojikiston Tashqi ishlar vazirligi rahbari shu kuni goʻyoki soyada qoldi.

Notinch Tojikiston

Ehtimol, Entoni Blinken hali Tojikiston tashqi ishlar vaziri Sirojiddin Muhriddin bilan suhbatda AQSH qoʻllab-quvvatlovini bildiradi. Tojikiston Afgʻoniston bilan eng uzoq chegaraga ega.
AQSH HHK va NATOning afgʻon jihodchilariga qarshi jangovar harakatlarini amalga oshirish uchun geografiya minimal parvoz vaqtini beradi, bu esa amerika qoʻshinlarini taxminiy yangi harbiy bazasi nuqtasida xavfsizlik darajasini pasaytiradi - jangarilarning qoʻporuvchi reydlari yoki qoʻlbola dronlar yordamida hujum amalga oshirilishi mumkin.
Tojikiston va NATO anchadan buyon respublika chegaralarini mustahkamlash va transchegaraviy narkotik moddalarni olib oʻtilishiga qarshi kurashishda hamkorlik qilmoqda. Shunga qaramay Markaziy Osiyo mintaqasida Dushanbe NATOning eng kam faol sherigi sifatida koʻzga koʻrinadi. Tojikiston milliy armiyani isloh qilishda va harbiy rivojlanishni koʻproq darajada Rossiya Federatsiyasining koʻmagiga yoʻnalish (oriyentir) oladi.
Boyeviki dvijeniya Taliban* - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 19.04.2021
Kolumnistlar
“Tolibon”* qanday qilib Afgʻonistondan AQSH qoʻshinlarini haydab chiqarmoqda
Respublikada yiliga 100ga yaqin harbiy mashq oʻtkaziladigan 201-Rossiya harbiy bazasi joylashganligi sababli AQSH qoʻshinlarini taxminiy joylashuvi uchun Tojikiston "noqulay". Shu oʻrinda yakuniy xulosalar chiqarishga hali erta.
Dushanbe KXSHTga zarar yetkazmasdan, Pentagon va NATOning logistika infratuzilmasi obʼyektlarini joylashtirishi mumkin edi. Xuddi shu tarzda Rossiya Afgʻonistonda harbiy operatsiyalarining faol bosqichida AQShga yordam bergandi. Koʻp narsa terroristik guruhlarning faoliyati, qulay sharoitlar, maqsadlarning aniqligi va qoʻshni davlatlar manfaatlarini hisobga olgan holda koʻp tomonlama shartnomalarning sifatiga bogʻliq.

Koʻp vektorli Qozogʻiston

22 aprel kuni AQSH Davlat kotibi Entoni Blinken Qozogʻiston bosh vaziri oʻrinbosari, tashqi ishlar vaziri Muxtor Tileuberdi bilan suhbatda ikki tomonlama va mintaqaviy hamkorlikni kengaytirishga umid bildirgani bejiz emas. Qozogʻistonning AQSH va NATO bilan harbiy va harbiy-texnikaviy hamkorligi - respublikaning KXSHTdagi ittifoqchilik majburiyatlari bilan bir qatorda faol rivojlanmoqda.
2014 yildan buyon respublika oʻnlab "tanlangan sheriklar"ni birlashtirgan alyansning oʻzaro moslashuvchanlik dasturida ishtirok etadi. Masalan, Vashington zamonaviy King Air B300ER Scorpion samolyotlarini (qiymati 128,1 million dollar) hamma davlatlarga ham sotmaydi.
Qozogʻistonning "koʻp vektorligi" hatto pandemiya va tashqi siyosiy turbulentlik sharoitida ham AQSH, Buyuk Britaniya va Kanada qoʻshinlari ishtirokida oʻz poligonlarida (iyul oyida) navbatdagi "Dasht burguti" manevrlarini oʻtkazadi. Qoʻshma mashqlarning maqsadi - Qozogʻiston qoʻshinlarini NATO standartlari va uning qoʻshin tarkibida harakat qilishga oʻrgatish.
Zdaniye Pentagona - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 11.04.2021
Kolumnistlar
Pentagon delegatsiyasi Toshkentda: Oʻzbekiston amerikalik harbiylarga nima uchun kerak
Qozogʻiston "qaynoq" chegaralarga ega emas, u Afgʻonistondan 500 kilometr uzoqlikda joylashgan. Qozogʻiston hududida joylashgan AQShning taxminiy harbiy bazasi Tojikiston va Oʻzbekistonning "himoyasi" ostida boʻlar edi. Afgʻon mujohidlarigacha masofa avia yoqilgʻi sarfini oshiradi.
MDH birlashgan havo hujumidan mudofaa tizimining elementlari, Rossiya tomonidan ijaraga olingan Boyqoʻngʻir kosmodromi va RF Mudofaa vazirligi poligonlari Pentagon va NATO uchun Qozogʻiston hududida sezilarli "noqulaylik" boʻlib chiqishi mumkin. Vaholanki, Pentagon va alyans qoʻshinlarini joylashtirish loyihasini amalga oshirish uchun Qozogʻiston Tojikistonga qaraganda obʼyektiv ravishda koʻproq imkoniyatlarga ega.

Kuchli Oʻzbekiston

Pentagonning Markaziy Osiyodagi intilishlari haqidagi The New York Times gazetasi maʼlumotlarini inobatga olgan holda, yaqinda AQSH Markaziy qoʻmondonligi (CENTCOM) Strategik rejalashtirish va siyosat idorasi boshligʻining oʻrinbosari, general Dyuk Pirak boshchiligida Pentagon delegatsiyasi Toshkentga tashrifining maqsadi nima boʻlgani ayon boʻlmoqda. Bu darajadagi qoʻmondonlar "shunchaki gaplashish" uchun kelmaydi.
Moskva va Toshkent oʻrtasidagi harbiy va harbiy-texnik sohalardagi faol va oʻzaro manfaatli hamkorligi - mintaqaviy barqarorlik va milliy armiya qudratini saqlashning eng muhim omili hisoblanadi.
AQSH tashabbusni qoʻlga kiritishga intilmoqda. 22 aprel kuni AQSH Davlat kotibi Entoni Blinken Oʻzbekiston tashqi ishlar vaziri Abdulaziz Kamilov bilan oʻtkazgan suhbatda "AQShning Oʻzbekiston suvereniteti, hududiy yaxlitligi va mustaqilligini qoʻllab-quvvatlashini" tasdiqlabgina qolmay, balki "2021 yil oxirida strategik sherikchilik haqida birinchi muloqotni oʻtkazilishiga" umidni ham bildirdi.
Mejdunarodnыe rossiysko-indiyskiye ucheniya Indra - 2017 - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 31.03.2021
Kolumnistlar
Nima uchun Rossiya va Oʻzbekiston harbiy hamkorlikni kuchaytirmoqda
Ehtimol, Afgʻonistonga qoʻshni "blokka qoʻshilmagan" Oʻzbekiston Pentagon qoʻshinlarini koʻchirish va joylashtirish uchun eng maqbul "nomzod" boʻlishi mumkin. Eslatib oʻtaman, 2013 yildan 2017 yilgacha NATOning Markaziy Osiyodagi aloqa boʻyicha zobit ofisi Toshkentda joylashgan boʻlib, u faqat moliyaviy sabablarga koʻra yopilgan edi.
Avvalroq, 2001-2005 yillarda AQSH harbiy havo kuchlari Afgʻoniston chegarasidan 200 kilometr uzoqlikda joylashgan Xonobod aviabazasidan foydalangan. U yerda 1500 nafarga yaqin togʻ diviziyasi harbiy xizmatchilari, F-15 va F-16qiruvchilari va transport samolyotlari joylashgan edi. Andijonda "inqilobiy" voqealarni uyushtirishda amerikaliklarning ishtirokini payqab, Oʻzbekiston Senati Pentagon qoʻshinlarini Xonoboddan chiqarib yuborgandi. Ammo Pentagon kontseptual (xavfsizlik) va moliyaviy (milliard dollarlik loyiha) foydali taklifni taqdim etsa, noyob logistika tarixi davom ettirish mumkin.
AQSH va NATO qoʻshinlarining Afgʻonistondan olib chiqilishi bilan terroristik guruhlarning shimolga kengayishi, "Islom amirligi"ning Markaziy Osiyo davlatlariga oʻtish ehtimoli kuchaymoqda. Dushanbe, Nur-Sulton va Toshkent yangi tahdidlar fonida Pentagon va alyans bilan bunday oʻzaro munosabatlarga rozi boʻlishi mumkin, ammo bu hozir aql bovar qilmaydigan koʻrinadi. Moskvaning reaktsiyasi - yordam yoki qarama-qarshilik - koʻp jihatdan RF - XXR - AQShning geosiyosiy uchburchagidagi "katta oʻyin" (muvozanat) shartlariga bogʻliq boʻladi.
* RFda taqiqlangan terrorchilik tashkilot
Yangiliklar lentasi
0
Avval yangilariAvval eskilari
loader
LIVE
Zagolovok otkrыvayemogo materiala