Kolumnistlar

Qaysi davlatlar harbiy xarajatlarni koʻpaytirmoqda?

© Sputnik / Andrey Katayev / Fotobankka oʻtishMnogofunktsionalnыe istrebiteli pyatogo pokoleniya Su-57
Mnogofunktsionalnыe istrebiteli pyatogo pokoleniya Su-57 - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 27.04.2021
SIPRI hisobotiga asosan Rossiya mudofaa byudjeti boʻyicha 4-oʻrinda, Global Firepower dunyo harbiy qudrat reytingida esa 2-oʻrinni egalladi.
Bu "yonboshlik" davlat boshqaruvining yuqori sifati, harbiy qurilishining toʻgʻri strategiyasi va Rossiya mudofaa sanoatining samaradorligidan dalolat beradi.
Stokgolm xalqaro tinchlik tadqiqotlari instituti (SIPRI) maʼlumotlariga koʻra, Rossiya Federatsiyasi 2020 yilda harbiy xarajatlarga 61,7 milliard dollar sarfladi va dunyoda 4-oʻrinni egalladi.
Jahonda harbiy xarajatlarni 2,6 foizga oshirish boʻyicha jahon tendentsiyasi kuzatilayotganda, Rossiya 2020 yilda tasdiqlangan mudofaa byudjetidan 6,6 foiz kam mablagʻ sarfladi.
Oldinroq, 2019 yilda Rossiya Federatsiyasining harbiy xarajatlari 65,1 milliard dollarni tashkil etgan, oʻtgan yilda xarajatlar 3,4 milliard dollarga kamaydi.
Amerikanskiye voyennыe na yugo-vostoke Afganistana - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 26.04.2021
Kolumnistlar
AQSH Markaziy Osiyoda harbiy baza uchun joy izlayapti. Pentagon Oʻzbekistonni tanlaydimi?
Moskvaning maqsadi - tiyiqsiz harbiylashtirish emas, mudofaa qobiliyati oqilona va yetarli boʻlishi kerak.
Harbiy xarajatlari eng katta boʻlgan davlatlar beshligiga AQSH, Xitoy, Hindiston, Rossiya va Buyuk Britaniya kiritildi, ular dunyo xarajatlarning 62 foizini tashkil etadi - 1,98 trillion dollar.
Nisbatan uncha katta boʻlmagan harbiy byudjetga qaramay Rossiya Global Firepower harbiy qudrat global reytingida Qoʻshma Shtatlardan keyin 2-oʻrinda, Xitoy 3-oʻrinda, Hindiston 4-oʻrinda, Buyuk Britaniya esa qudratli beshlikka kiritilmadi (8-oʻrinda).
Katta yutuqlari Rossiya harbiy sanoatining toʻgʻri strategiyasi, davlat boshqaruvi va milliy mudofaa-sanoat kompleksi samaradorligi va yuqori texnologik qurollarni ishlab chiqarish bilan izohlanadi.
Rossiysko-tadjikskiye ucheniya na poligone Faxrabad - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 21.04.2021
Kolumnistlar
Rus-tojik qoʻshma harbiy mashqlar – Afgʻonistondagi jihodchilarga ogohlantirish
Global Firepower Rossiya Federatsiyasining harbiy byudjetini faqat 11-chi pogʻonaga qoʻyishi qiziq, bu turli xil hisoblash usullari bilan izohlanadi. Shuni inobatga olish kerakki, harbiy xarajatlar davlatning qurolli kuchlarga sarflanadigan barcha xarajatlarini, shu jumladan ish haqi, qurol-yarogʻva harbiy texnikani xarid qilish, harbiy qurilish, ilmiy-tadqiqot va tajriba-konstruktorlik, boshqaruv va front orqasidagi taʼminotni oʻz ichiga oladi. Qurol-aslaha xarajatlari umumiy harbiy xarajatlarning kichik qismini tashkil etadi.
Albatta, barcha harbiy xarajatlar "shaffof" emas, SIPRI reytingining obʼyektivligi nisbiy, 6ta yoki 9ta nolga teng boʻlgan raqamlar qoʻshinlarning jangovar tayyorgarligiga bevosita bogʻliq emas. 2020 yilda NATO davlatlarining harbiy xarajatlari bir trillion dollardan oshdi - bu Rossiyadan 25 baravar koʻp. Shunga qaramay 20 yillik harbiy operatsiyalar davomida “Tolibon”* ustidan gʻalaba qozonmasdan Gʻarb koalitsiyasi Afgʻonistonni sharmandalik bilan tark etmoqda.

Postsovet hudud

Rossiyani hisobga olmaganda, MDH davlatlarining harbiy xarajatlari juda kam koʻrinadi va jadvalda ular yetakchi davlatlardan ancha uzoqlikda joylashgan.
Rossiyaning harbiy rivojlanish strategiyasi - eng kam mablagʻ evaziga eng yaxshi natija - postsovet hududida muvaffaqiyatli. Moskva ittifoqchilarga qurol bilan yordam beryapti - ichki Rossiya narxlarida va baʼzi namunalar bepul yetkazib beriladi. Eslatib oʻtaman, 2016-2020 yillarda qurol eksporti boʻyicha ilgari nashr etilgan SIPRI hisobotida Rossiya dunyoda AQShdan keyin 2-oʻrin berilgan edi. Bu harbiy xarajatlarni daromadlarga va MDH (KXSHT) jamoaviy xavfsizlik tizimiga aylantirishning bir turi.
Masalan, 2015 yildan boshlab Qozogʻiston MDH davlatlaridan birinchi boʻlib, Rossiyadan imtiyozli shartlarda 12 ta Su-30SM qiruvchi-bombardimonchi samolyotlarini, shuningdek Mi-171SH va Mi-35 harbiy transport va hujum vertolyotlarini, zamonaviylashtirilgan Il-76MD-90A samolyotlarini sotib oldi. Avvalroq, respublika Su-24 front-bombardimonchi samolyotlari, MiG-31 va MiG-29 qiruvchilari, S-300 zenit-raketa majmualarini bepul qabul qildi.
Belarus Rossiyadan koʻp turdagi qurollarni oladi. Avvalroq respublika Mudofaa vazirligi S-400 zenit-raketa tizimlarini sotib olish boʻyicha shartnoma tayyorlanayotgani haqida xabar bergandi. Havo kuchlari va havo hujumidan mudofaa kuchlari uchun S-300PS havo hujumidan mudofaa tizimining 4ta zenit-raketa boʻlinmasi sotib olindi. Avvalroq Belarus 8ta S-300PMU-1 komplekti, 4ta “Tor-M2” havo hujumidan mudofaa tizimi (batareya) va ular uchun raketalar partiyasini (2017 yilgi shartnoma boʻyicha) olgandi. Yetkazib berilgan qurollar katta qismi – imtiyoz shartlar asosida yoki bepul.
Nыryayuщiy patrulnыy korabl Straj - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 14.04.2021
Kolumnistlar
Shoʻngʻuvchi BOSS: Rossiya yangi suvosti kemasini eksport qiladi
Armanistonga 2ta S-300 havo mudofaasi raketa divizioni (MDHning havo hujumidan mudofaaning yagona tizimini shakllantirish doirasida) bepul taqdim etildi, Rossiyaning sotib olingan toʻrtta “Iskander-E” raketa tizimining (va 25ta raketa) dunyodagi birinchi mamlakat boʻldi. 12 ta Su-30SM qiruvchisi, "Buk-M1-2", "Tor-M2KM", "Osa-AK" zenit-raketa komplekslari, TOS-1A "Solntsepek" ogʻir ognemyot tizimlarini oldi.
Moskva Yerevanga Rossiyaning ichki narxlarida qurol-yarogʻ yetkazib beradi, shuningdek 300 million dollar miqdoridagi davlat qarzlariga yordam beradi. Har qanday qurol shunchaki vosita, unga mohir qoʻllar zarur. Bilim va tajriba – erishib boʻladigan narsa, va nisbatan kam xarajatli.
Boshqa tomondan NATOga aʼzo boʻlish uzoq davrida Boltiqboʻyi davlatlarining harbiy byudjetlari birorta jangovar samolyot, tank yoki kemaga ega boʻlmadi (eski minalar tozalash vositalari va yangi qayiqlar hisobga olinmaydi).
Polsha oxirgi “Orzel” suvosti kemasi (SSSRda ishlab chiqarilgan)ni yoʻqotdi, yer usti floti yomonlashishda davom etmoqda.
Ruminiya eski sovet davridan qolgan "Mig" samolyotlaridan foydalanmoqda. Bu Afgʻoniston, Iroq, Suriyada va boshqa mojaroli nuqtalarda harbiy gʻalabalarsiz, qoʻshinlarning jangovar samaradorligi sezilarli darajada oshmasdan, gipertovushli raketalarsiz, katta pullarni koʻkka sovurish "strategiyasining" oʻziga xos proyektsiyasidir.
Qanday boʻlmasin, bugungi kunda va yaqin kelajakda dunyoning koʻplab davlatlari ichki siyosiy beqarorlikka - fuqarolar urushi yoqasida yoki xalqaro terrorizmga qarshi kurashda – harbiy operatsiyalar shaklida kurash olib borishga majbur boʻlmoqda. Bularning barchasi mudofaa xarajatlarining yanada oʻsishini oldindan belgilab beradi.
Yangiliklar lentasi
0
Avval yangilariAvval eskilari
loader
LIVE
Zagolovok otkrыvayemogo materiala