Kolumnistlar

Arktika zaxiralari: Rossiya AQShni Yevropadan siqib chiqarishga tayyorlanmoqda

© Sputnik / Vladimir PesnyaZavod po proizvodstvu sjijennogo prirodnogo gaza "Yamal SPG" v morskom portu Sabbeta
Zavod po proizvodstvu sjijennogo prirodnogo gaza Yamal SPG v morskom portu Sabbeta - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 17.05.2021
AQSH suyultirilgan tabiiy gazni (STG) eksport qilish boʻyicha rekord oʻrnatmoqda.
Ammo bu ajiotaj uzoq davom etmaydi, Vashingtonda qoʻrqishmoqda, chunki "Shimoliy oqim-2" ishga tushirilgandan soʻng Yevropaga Rossiyaning arzon yoqilgʻisi quyiladi. Bundan tashqari, Moskva yaqin ikki yil ichida suyultirilgan tabiiy gaz bozorida katta yutuqlarga erishishi mumkin. Bunga yirik milliy loyihalar yordam beradi. Kuzatuvchilar kelajakda Rossiya AQShni Yevropa bozoridan siqib chiqarishini istisno qilmayapti.

Qatar Osiyoni boy bermaydi

Mart oyida amerikaliklar kuniga 10,5 milliard kub fut suyultirilgan gazni chet elga joʻnatishdi, deb xabar qildi AQSH Energetika vazirligi boshqarmasi (EIA). Aprel oyida bu 9,2 boʻlgandi, ammo bu bahor boshlanishi uchun mutlaq maksimal koʻrsatkich.
Hisobotda taʼkidlanishicha, oʻtgan yil va yanvar oyida AQSH STG eksportining aksariyati Osiyoga yoʻnaltirildi. Ammo fevral va mart oylarida Yevropa yarmini oldi. Gap shundaki, u yerda narxlar Osiyo narxlariga tenglashdi.
Stroitelstvo gazoprovoda Severnыy potok-2 v Germanii - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 13.05.2021
Analitika
Milliardlab yevroni koʻkka sovurish. Oktyabrgacha “Shimoliy oqim-2”ni qurib bitkazishadimi
"May oyiga kelsak, biz sutkasiga 8,6 milliard kub futgacha pasayishni kutmoqdamiz, keyinchalik esa Yevropa va Osiyodagi eng yuqori talabni qondirish uchun yoz oylarida 9 milliarddan oshadi", - deyilgan vazirlikda.
Xalqaro energetika agentligiga koʻra, 2024 yilga kelib amerikaliklar ushbu segmentda yetakchiga aylanishi mumkin. Uning hisob-kitoblariga koʻra, AQSH, Avstraliya va Rossiyada tabiiy gazni birgalikda suyultirish shu paytgacha global eksporti oʻsishining 90 foizini taʼminlaydi. Biroq, yetakchilik boʻyicha munozara qilish mumkin.
Eng katta oʻyinchi – Qatar AQShning Osiyo bozorini egallashiga yoʻl qoʻymasa kerak. 2020 yilda Yaqin Sharq davlati 77,6 million tonna STG eksport qildi, bu umumiy taʼminotning 26,5 foizini tashkil etadi. 2024 yilga kelib yillik ishlab chiqarilishi deyarli ikki baravar koʻpayishi mumkin. Fevral oyida Doha Shimoliy konining sharqiy qismini oʻzlashtirish boʻyicha yakuniy investitsiya qarorini qabul qildi. Bu eng yirik STG loyihalaridan biri.
Qatar ortidan Avstraliya - 26 foiz. Uchinchi va toʻrtinchi oʻrinlarni AQSH (14,7) va Rossiya (10) egallab turibdi. Bundan tashqari, 2019 yilda Rossiya Yevropaga va Osiyoga amerikaliklarga qaraganda koʻproq STGni eksport qildi. Yaqin yillarda raqobat kuchayishi kutilmoqda va Moskva gʻalaba qozonish uchun barcha imkoniyatlarga ega. Bunga Arktika ulkan zaxiralari sabab boʻlishi mumkin.

Arktika ustuvor ahamiyatga ega

Shimoliy Muz okeanining neft va gaz zaxiralarini muntazam ravishda rivojlantirish 15 yildan beri Rossiya hukumatining ustuvor vazifa boʻlib kelgan. Mart oyida Vazirlar Mahkamasi suyultirilgan tabiiy gaz ishlab chiqarishni rivojlantirish boʻyicha uzoq muddatli dasturini tasdiqladi. Bu manbalarni diversifikatsiya qilishga, birinchi navbatda Arktika shelfidan va Uzoq Sharqdan faol foydalanishga qaratilgan. STG ishlab chiqarish quvvati oʻn yarim yil ichida uch baravar koʻpayishi rejalashtirilgan.
Krutoy razvorot: Germaniya ugrojayet SSHA sanktsiyami v otvet na popыtku ostanovit Severnыy potok - 2 - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 20.04.2021
Dunyoda
Germaniya “Shimoliy oqim-2” qurilishi tarafdori – Merkel
Agar slanets qazib olish hisobiga AQSH eng yirik eksport qiluvchilardan biriga aylangan boʻlsa, Arktika Rossiyaga yordam beradi, deydi neft va gaz analitikasiga ixtisoslashgan Amerikaning OilPrice nashri. Mintaqaning zaxiralari juda katta - 35,7 milliard kubometr tabiiy gaz va 2,3 milliard tonnadan ortiq neft va kondensat.
“Novatek” loyihalari – diqqat markazida: “Yamal SPG” va “Arktik SPG-2”. Ikkinchisi, qiymati 21 milliard dollar, 2023 yilda ishga tushiriladi, 2026 yilda 20 million tonnani tashkil etish uchun toʻliq quvvatga oʻtadi.
Mart oyi oxirida loyihaga 39 foiz mablagʻ investitsiya kiritiladi. Bu yil yana olti milliard sarmoya kiritiladi - bu oʻtgan yilga nisbatan ikki baravar koʻp. Investorlar orasida - Frantsiyaning Total, Xitoyning CNPC, CNOOC neft va gaz korporatsiyalari, Yaponiyaning Mitsui & Co va JOGMEC kiradi.
Logotip proyekta Severnыy potok - 2 na odnoy iz trub - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 15.04.2021
Kolumnistlar
Hammasi Moskvaning “oʻzini tutishiga” bogʻliq: nemislar “Shimoliy oqim-2”ni toʻxtatadimi?
“Arktika SPG-2” har birining quvvati yiliga 6,6 million tonna va barqaror gaz kondensati yiliga 1,6 million tonnagacha suyultirilgan tabiiy gaz ishlab chiqarish uchun uchta liniyani qurishni nazarda tutadi. Resurs bazasi - YANAOdagi Gidan yarim orolidagi kon. Birinchi yoʻnalishni ishga tushirish 2023 yil, ikkinchi va uchinchisi 2024 va 2026 yillarga moʻljallangan.
OilPrice nashri yozishicha, agar konlar muvaffaqiyatli oʻzlashtirilsa, Novatek bozorga yiliga 100 million tonnaga yaqin suyultirilgan gaz taklif qiladi. Kompaniya bunday hajmlarga 2030 yildan keyin erishadi. Qazib olingan resurslarning narxi juda past boʻladi.
Energetika vazirligi rahbari Aleksandr Novakning soʻzlariga koʻra, 2025 yilga kelib Rossiya yiliga 68 million tonnadan ortiq STG ishlab chiqarishi va uning jahon bozoridagi ulushini 25 foizga yetkazishi mumkin.

Kuchli zarba

OilPrice tahlilchilarining fikriga koʻra, Rossiya Amerikaning Yevropadagi pozitsiyalariga kuchli zarba tayyorlamoqda va u yerdan raqibini butunlay siqib chiqarishga qodir. Moskva ikki frontda hujumga oʻtadi: yevropaliklar uchun nafaqat Rossiya quvur liniyasi, balki suyultirilgan gaz ham foydali boʻladi.
"Uzoq muddatli istiqbolda aynan Rossiyadan olingan STG Yevropa Ittifoqi isteʼmolchilari uchun ikki sababga koʻra jozibadorroq boʻladi: yetkazib berish AQShdan tezroq va arzonroq. Energiya mustaqilligi tarafdori boʻlgan - Litva bejiz emas, shunga qaramay bizdan STG sotib oladi. Boshqa chora yoʻq: Norvegiyada boshqa mijozlar ham bor, chet eldan STG yetkazib berish qimmatga tushadi", - deydi mustaqil sanoat eksperti Leonid Xazanov.
Sudno-truboukladchik Fortuna - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 20.01.2021
Dunyoda
AQSH “Shimoliy oqim-2”ga qarshi yangi sanktsiyalar joriy etdi
Bundan tashqari, u taʼkidlashicha, Amerika yetkazib beruvchilari uchun Xitoy va Yaponiya ustuvor hisoblanadi - narxlar u yerda yuqori. Yevropada ular juda koʻp pul toʻlashga tayyor emas va u yerga sotish, odatda, mavsumiy talab paytida oʻsadi.
"Shu sababli Rossiyaning STG Yevropa bozorining katta qismidan AQShni siqib chiqarishi mumkin, ularga Atlantika okeani sohilidagi davlatlar- Ispaniya va Portugaliyaga qoldiradi, garchi u yerda Amerika savdosini oʻsishi uchun hech qanday asos yoʻq: 2019 yilda “Novatek” Repsol bilan 15 yil davomida yiliga million tonna STG olish toʻgʻrisida shartnoma imzoladi” - deydi Xazanov.

Obʼyektiv xatarlar

Biroq, obʼyektiv xatarlar ham mavjud - jahon bozorida kamida 2025 yilgacha boʻlgan STG ortigʻi va raqobatning kuchayganligi sababli yuqori narxlarni kutish qiyin.
“Arktik SPG-2” 2023 yilda boshlanadi va shu paytgacha global ishlab chiqarish yiliga 650 milliard kubometrgacha oʻsadi (taqqoslash uchun: 2016 yilda bu 452 edi). Isteʼmolchilar narxlarni pasaytirish uchun koʻproq imkoniyatlarga ega boʻlgan", - deydi "Tolyattiazot” direktorlar kengashi aʼzosi va kimyo sanoati mutaxassisi Nikolay Neplyuyev. Shuning uchun uning fikriga koʻra, “Arktik SPG-2” uzoq muddatli shartnomalar koʻrinishidagi sugʻurta ortiqchalik qilmas edi, bu unga xalqaro bozorda sotish uchun yordam berar edi.
Trubы dlya stroitelstva gazoprovoda Nord Stream 2 v portu Mukran, Germaniya - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 10.12.2020
Dunyoda
“Shimoliy oqim-2” quvurlarini yotqizish uchun kema ish joyiga yaqinlashdi
Agar ishlab chiqarish va eksportdagi raqobat haqida gapiradigan boʻlsak, bu yerda Rossiyaning tabiiy raqibi AQSH, deydi Neplyuyev. Mart oyidagi eksport rekordlarga qaramay, amerikaliklar boshqa yetkazib beruvchilarni bozordan butunlay siqib chiqara olmaydilar, deb hisoblaydi tahlilchi.
"Rossiya bu sohadagi asosiy oʻyinchiga aylanishini tan olish vaqti keldi", - deyilgan Oksford Energetika tadqiqotlar instituti dokladida.
Shu bilan birga, mutaxassislar Rossiyadan STG oʻz quvurlari gazi bilan raqobatlashadimi yoki yoʻqmi degan savol bilan qiziqmoqda. "Kreml amaliy yondashuvni afzal koʻrdi va SPG-sektorining jadal oʻsishi va rivojlanishini birinchi oʻringa qoʻydi", - deb taxmin qildi hisobot mualliflari.
Biroq, ekspertlar Rossiyaning STG eksporti ancha xilma-xil boʻlgan degan xulosaga kelishdi. Uning aksariyati Osiyo-Tinch okeani mintaqasiga, asosan, “gaz quvuri oʻtmaydigan” Yevropa davlatlariga toʻgʻri keladi. Bundan tashqari, hatto mahalliy STG "Gazprom" - Frantsiya, Belgiya va Niderlandiya kabi asosiy savdo bozorlariga yetib borganda ham, "quvur orqali keladigan yoqilgʻiga talabni kannibilizatsiya qilmaydi”, chunki savdo hajmi yildan-yilga oʻsib bormoqda.
Sputnik Oʻzbekiston Telegram kanali – obuna boʻling, oʻqing, izoh qoldiring!>>
Yangiliklar lentasi
0
Avval yangilariAvval eskilari
loader
LIVE
Zagolovok otkrыvayemogo materiala