Kolumnistlar

Yoʻl harakati qoidalarida “vijdon” soʻzi yoʻq

© PixabayZnak avariynoy ostanovki
Znak avariynoy ostanovki - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 26.05.2021
Oʻzbekistonda soʻnggi vaqtda YTH va qurbonlar soni oshmoqda. Ushbu muammoning negizi nimada? Baxtsiz hodislarning oldini olish uchun qanday yoʻl tutish kerak?
Hammamiz shoshamiz... Uyga, oilaga, xizmatga, qadrdonlar, oshna-ogʻaynilar davrasiga. Biroq, keyingi kunlarda shoshayotganlarning barchasi ham manzilga yetib bormayotganligi maʼlum boʻlmoqda. Koʻchalar jang maydoniga aylanib ketgan. Har kuni qurbonlar beryapmiz.
Oʻzbekistonda haydovchilikka oʻqitish va tayyorlash tizimi, fuqarolarga shu huquqni berish tartibi keskin tanqidlarga uchramoqda. Tizimni tanqid qiluvchilar koʻp va ularning kuyinishlarida jon bor.
Ushbu haqiqatni inkor qilmagan aytish lozim, tanganing boshqa tomoni ham mavjud: pulga haydovchilik guvohnomasini olish imkoni mavjuddir, lekin ongli insonning oʻzi anglab yetishi kerak-ku, ertaga koʻchada guvohnoma, pul yoki oʻsha, guvohnomani bergan odam emas, oʻzi yurishini. Avtomobil boshqarishni boshlaganimga koʻp boʻlgani yoʻq, ammo shu qisqa muddatda mashinalar koʻchalarda kun sayin koʻpayayotgani, harakat qatnashchilari oʻta shafqatsiz boʻlib ketganini, koʻcha aybni, xatoni kechirmaydigan darajaga kelib qolganiga guvoh boʻlmoqdaman.
V Tashkente v DTP perevernulsya avtomobil - foto - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 04.05.2021
Hodisalar
Uch oy ichida qariyb 400 kishi YTHda halok boʻlgan
Ammo har nega qaramay, baribir odamlar, oʻz bilganidan qolmaydi. Koʻpchilikning ongida oʻqish, oʻrganish chorasizlar, nochorlarning ishi, haqiqiy inson esa hammasiga qiynalmay, pul yoki tanish bilan erishadi, degan tushuncha toshday qotganday goʻyoki. Bu har qanday sohada, hatto asosiy ishi oʻqish, bilim olish boʻlgan tizim – oliy taʼlimda ham avj olgan. Bugun Oʻzbekiston koʻchalarida yuz berayotgan oʻlimlar, baxtsiz hodisalarning zamirida ham shu illat yotadi – oʻqib, oʻrganishni or biluvchilar! Shuning ortidan bu tizimda korruptsiya gullab, hosil beraveradi.
Bugun yoʻllarda yuz berayotgan yoʻl-transport hodisalarining yana bir sababi – bu yoʻl harakati xavfsizligi xizmati xodimlarining haydovchilar, fuqarolar koʻz oʻngida obroʻsizlantirilishi. Kunda, kun aro bir-ikki YPX xodimi ijtimoiy tarmoqlarda kulgi qilinadi. Bitta shunday kulgining bilvosita oqibatida bir-necha inson hayot bilan vidolashishini qachon tushunamiz?
Jamiyat faqat ishonch, hurmat, qoʻrquv va xavotir tushunchalari orqali oʻzini tutib turadi. Ularga putur yetsa, jamiyatdagi balans buziladi. Yoʻl harakati xavfsizligi xizmati xodimlarining obroʻsizlantirilishi orqasidan ular himoya qilib kelgan yoʻl harakati qoidalariga ham hurmat yoʻqoladi, ularning har ikkalasiga boʻysunmaslik avj oladi.
Bugun jamiyatda blogerlar kuchi, qudrati va obroʻyi YPX xodimlarini qanchalik dovdiratib qoʻyishi, ularni masxara qilishi bilan oʻlchanadigan boʻlib qoldi. Bu maqbul yoʻl ham, sogʻlom tartib ham emas.
Albatta, tushunarli, davlat xizmatidagi xodim madaniyatli boʻlishi lozim, ularda kasb etikasi, madaniyati degan qoidalar bor, rioya etilishi, doim xushmuomala boʻlishlari talab etiladi. Biroq ularni hech kim boshqa davlatdan terib kelgan emas, shu xalqning vakili, har kuni yuzlab, minglab shu xalq vakillari bilan muomala qiladi. Har bir fuqaro bir tomchidan gʻazab tashlab ketsa, u gʻazabga, har bitta uchrashgani bir tomchidan mehr tashlab ketsa, u mehrga toʻla boʻladi.
V DTP v Angrene s uchastiyem gruzovika MAN i semi legkovыx avtomobiley skonchalis pyat chelovek - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 24.05.2021
Hodisalar
Angrendagi ayanchli YTH tafsilotlari ochiqlandi
Tushunaman, YPX xodimini koʻrishing bilan asabing oʻynaydi, jahling chiqadi, yuziga shapaloq totib yuborging keladi (hatto otang ham, bir umr tarbiyalab, boqib, biror marta dakki bermagani holda, buning tartibga chaqirishi nimasi?!). Lekin na iloj, tartibga boʻysunish koʻnikmasiniyam shakllantirish lozim boʻladi. Boshqa chorasi yoʻq.
Yana bir holat: qoidalarning oʻzi “eplab, bizni buzib yuraver”, deyotganday. Masalan, Yoʻl harakati qoidasining “5.43” - “Radar” yoʻl belgisini oling. Ushbu belgi harakatlanish tezligi nazoratga olingan barcha joylarga oʻrnatilishi shart emish. Aynan “shart” degan soʻz bor!
Savol: nega?!
Hovliqib kelayotgan haydovchini ogohlantirish uchun-da!
Tezlikdagi cheklov oʻzi nima uchun belgilanadi? Yoʻl-patrul xizmati xodimlari uchunmi, harakatni tartibga solish uchunmi?
Bu tartibdan koʻrinadiki, qoidalar faqat YPX xodimlari uchun. Agar qoida barchaga boʻlganida, uni tekshirishdan oldin bunaqa belgi qoʻyilishi talab etilmasdi.
“Oʻzingga hushyor boʻl, qoʻshingni oʻgʻri tutma”, deydi oʻzbeklar. Sen qoidaga amal qilib yursang, kim qayda, nimani tekshirayotgani bilan necha pulik ishing bor? Har doim qoidani buzib yurgan boʻlsang, unda bunaqa belgi zarur, tezlikni pasaytirasan-da, nazoratchining oldidan moʻmin-qobilgina boʻlib, oʻtib, yana bilganingni qilaverasan. Juda qoʻlga tushib qolsang, “Radar” belging qani?” deb doʻqlaysan. Xodim dovdirab qoladi. Keyin uni ijtimoiy tarmoqlarga masxaralab chiqarib yuborasan.
V rezultate dorojno-transportnogo proisshestviya (DTP), proizoshedshego v Kasbiyskom rayone Kashkadarinskoy oblasti, pogibli 7 chelovek. Sredi pogibshix bыli deti 1 i 4 let - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 13.05.2021
Hodisalar
Qashqadaryodagi mudhish YTH biryoʻla 7 kishini hayotdan olib ketdi
Bu belgi shuning uchun kerak-da, demak. Buni davlat tomonidan hech kim koʻrmagan joyda qoidalarni buzaverishga ruxsat berilishi, deb baholash mumkin...
Albatta, haydovchining vijdoni haqida ham gapirib, yuqoridagi fikrga eʼtiroz bildirish mumkin. Lekin, Yoʻl harkati qoidalarida “vijdon” degan soʻz bir marta ham ishlatilmagan.
Koʻpincha, avariyalarga yomon yoʻllarni ham sabab qilib koʻrsatishadi. Toʻgʻri, katta trassalarda shunday. Ammo guvohi boʻlayotganim Toshkentning “okop”li koʻchalarida haydovchilar tez yurishga choʻchishadi, oʻta hushyor boʻladilar: mashina pulga kelgan axir! Qaniyda ular boshqalar hayotiga ham mana shunday, hushyorlik bilan qaraganda edi!
Yoʻlarning yomonligi uchun kimdir javob berishi kerak, biroq odamlar oʻliminiyam ularning boʻyniga osib qoʻyish nohaqlik boʻlar edi. Buning butun masʼuliyati harakat ishtirokchilarining gardanida.
Goryaщiy avtomobil. Illyustrativnoye foto - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 10.03.2021
Hodisalar
Jizzaxda mudhish YTH: ikki kishi tiriklayin yonib ketdi
Soʻz soʻngida ancha yillar burun xalq orasida ommalashgan latifani keltimoqchiman:
Yigit oshnasinikiga, boshqa shaharga mehmonga boradi. Ikkalasi mashinada shaharni aylangani chiqadi. Mezbon chorrahadagi qizil chiroqda “mingga qoʻyib” oʻtib ketadi. Mehmon lol:
“Nima qilyapsan, qizil-ku?!”
“Xavotir olma, - debdi mehmon unga. – Men “krutoy”man, qizilda bemalol oʻtib ketaveraman”.
Keyingi chorahaga kelishsa, yashil yonib qolibdi. Mehmon mashinasini shoshib toʻxtatibdi. Mezbon hayron:
“Yurmaysanmi, yashil-ku?”
“Oshna, bu shaharda “krutoy” bir men emasman”, dermish mezbon.
Nimani tushundingiz? Bu shaharda teskari boʻlsa ham tartib bor ekan.
Odamlar qanday boʻlishidan qatʼiy nazar biror tartibga boʻysunishlari lozim. Anarxiya – tartibning onasi, degan qoidalar ketmaydi. Ayniqsa yoʻllarda.
Yangiliklar lentasi
0
Avval yangilariAvval eskilari
loader
LIVE
Zagolovok otkrыvayemogo materiala