Kolumnistlar

Belarusning AQShga “xavfi katta”: unga qarshi sanktsiyalar kiritiladi

© Sputnik / Yevgeniy Odinokov / Fotobankka oʻtishAktsii protesta v Minske
Aktsii protesta v Minske - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 01.06.2021
Medeleyev tablitsasidagi 19 element – kaliy – YEI tomonidan Belarusga qarshi kiritilishi moʻljallangan sanktsiyalarning asosiy obʼyektiga aylanishi mumkin.
Angelina Pavlova
Kaliy eksporti boʻyicha Belarus koʻrsatgichlari – orzu qiladigan darajada ajoyib desa boʻladi: 2013 yilda “Belaruskaliy” davlat korxonasining jahon bozoridagi ulushi 12,5 %ni tashkil qilgan boʻlsa, 2019 yilga kelib u deyarli 18 %ni tashkil qildi.
Sof raqam koʻrsatgichlarida bu 7 million tonnadan 12 million tonnaga yetdi. Bu sohada "Belaruskaliy" jahon bozorida domiy yetakchi boʻlgan Kanadadan ham oʻzib ketdi.
"Belaruskaliy"ning eksport jugʻrofiyasi ham hayratlanarli – uning mahsuloti dunyoning 138 mamlakatiga yetkazib beriladi.
Eslatib oʻtamiz, bor yoʻgʻi ikki yil oldin, Belarus – mutlaq “normal” davlat edi. U yerda hech qanday “diktatura rejimi” ham yoʻq edi. Yevropa va jahon chempionatlari oʻtkazilardi, Lukashenkoni ham barcha davralarda jon deb qabul qilishardi. Bunga sportning 15 turi boʻyicha oʻtkazilgan Yevropa Olimpiada oʻyinlari yoki Ukraina va DNR-LNR oʻrtasida imzolangan Normand toʻrtligi (Minsk) shartnomalari misol boʻlishi mumkin.
Xoʻsh, nima sodir boʻldi-ki Bryussel va Vashington birdan Belarus ichida “qoʻzgʻolon” koʻtarishga, buni eplay olmaganidan soʻng esa toʻgʻridan toʻgʻri tahdid va igʻvoga (provokatsiya) oʻtishdi?
Eyfel minorasi - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 22.03.2016
Dunyoda
AQSH va Yevropa aholisi iqtisodiy tanazzul sezmoqda
Balkim oʻtgan yil avgustda boʻlib oʻtgan Belarus prezidenti saylovi sabab boʻlgandir? – E yoʻq!
Eng katta sabab – AQShning Tramp boshchiligidagi maʼmuriyati tomonidan “kaliyning AQSH xavfsizligi uchun strategik ahamiyatga ega element” deb tan olinishi boʻlgan. Ushbu hujjat rasman 2018 yilning may oyida paydo boʻlgan edi.
Reuters agentligi xabariga koʻra, kaliyni asosan chetdan sotib oladigan AQSH, ushbu borada “xorijiy davlatlar nodoʻst harakatlari oldida potentsial zaiflikka ega”. Uni yetkazib berishda uzilishlar AQSH uchun jiddiy noxush holatlarga olib kelishi mumkin.
Xoʻsh, Belaruskaliyning bunga nima aloqasi bor?
Gap shundaki, kaliy – bu oʻgʻit ishlab chiqarishda oʻta muhim element hisoblanadi. Usiz hech bir oʻsimlik oʻsmaydi, gullar ochilmaydi, bugʻdoy tgmaydi, hosildorlik keskin tushib ketadi, oʻsimliklar zararkunandalar oldida himoyasiz boʻlib qoladi.
Kaliy boʻlmasa qishloq xoʻjaligi mutlaq inqirozga yuz tutishi mumkin. Agrar soha rivojlangan davlatlarda esa – buning oqibatlari halokatli boʻlishi mumkin.
Oʻshanda Gʻarbning “shonli milliardi”ning toʻkin oziq-ovqat rastalari bir zumda tugab qolishi mumkin. Pandemiyaning birinchi toʻlqini davrida “tsivilizatsiya oʻchogʻidagi” xaridorlar bir pachka makaron uchun qanday mushtlashgani, birovning savatchasidan un va yorma oʻgʻirlagani haliyam esimizda.
Ikkinchi tomondan esa, Fitch agentligi yaqinda kaliy narxlari oshishini bashorat qilishdi va albatta oʻsish tomoniga.
“220 dollar oʻrniga kaliy 230 dollarga chiqadi. Bu soʻnggi 10 yil ichida eng yuqori narx boʻladi va kamida 2023 yilga qadar saqlanib qoladi”, - deydi yozadi quvonch bilan Fitch agentligi.
Bunday vaziyatda kim moʻmaygina daromadning “toʻgʻri hamyon” yonidan oʻtib ketishini istaydi? “Notoʻgʻri hamyon” kimniki ekanini Gʻarb allaqachon koʻrsatib turibdi.
Rossiya Tashqi ishlar vazirligi binosi - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 28.02.2017
Siyosat
Rossiya TIV AQSH kongressini "iqtisodiy qamal" uyushtirganlikda aybladi
Shu sababli ham Gʻarb oʻtgan yildan boshlab Belarus bilan yangicha “hisob-kitobni” boshlagan. “A –reja” ish bermaganidan soʻng "B-rejaga oʻtishgan". Ha aytmoqchi, shiorlar oʻsha-oʻsha: demokratiya, ozodlik, adolat va ho kazo.
A-rejadagi Tixanovskaya va Kolesnikovalar familiyasi B-rejada Roman Protasevich va Sofya Sapegaga oʻzgartirildi, xolos. Undan soʻng esa, kuchli igʻvo va muxolifatchini hibsga olish va bu haqida butun dunyoga jar solish. Bularning hammasi ideal vaqtda - aynan Yevropa sammiti arafasida.
Bu juda qulay - dushman belgilandi, uning harakatlari qattiq tanqid qilindi va jamoat fikri tayyorlanadi. Sammitda esa hamma birgalashib – sanktsiya kiritadi. Natijada esa “ozodlik himoyalangan” va kaliy bozoridagi kuchli raqib “chetlatilgan” - iqtisodiy maqsad amalga oshdi.

Aslida, bu kimning iqtisodiy maqsadi edi?

Kaliyning toʻrtdan birini Belarusdan sotib olayotgan Yevropa fermerlari kamchilikni qayerdan toʻldiradi? Belarus havo hududini aylanib oʻtishga majbur boʻlayotgan aviakompaniyalar kerosinga ortiqcha kerosin xarajatlarini kim qoplaydi?
Hozircha bu jiddiy savollarga javob yoʻq. Albatta Makron, Merkel, yoki Irlandiya, Estoniya, Polsha yoki YEIning boshqa davlatlari bosh vazirlari emas.
Oshgan xarajatlarni esa – oddiy yevropaliklar toʻlaydi. Har bir xalq oʻzi tanlagan rahbarga loyiq deganlari shu boʻlsa kerak, axir bugungi rahbarlarini ularning oʻzi tanlagan-ku.
Rukovoditel Tsentra ekonomicheskix issledovaniy Instituta globalizatsii i sotsialnыx dvijeniy RF Vasiliy Koltashov  - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 29.09.2020
Analitika
AQSH siyosat kuchi bilan iqtisodiy gʻalabaga erishmoqchi - ekspert
Sanktsiyalar natijasida kimning hamyoni toʻlishi ham oldindan maʼlum. Yevropaliklar esa hozirdan dastroʻmol jamlab qoʻysa boʻladi. Chunki yaqin orada ularning koʻzlari yoshga toʻlishi aniq. Bu albatta “quvonch yoshlari” boʻladi, Amerika kimyo korporatsiyalarining daromadlari oshishi munosabati bilan.
Jozep Borrel aytmoqchi, ana shunday “oʻta samarali sanktsiyalar” YEIning 24-25 iyun kunlari boʻlib oʻtadigan sammitida joriy etilishi kutilmoqda.
Yangiliklar lentasi
0
Avval yangilariAvval eskilari
loader
LIVE
Zagolovok otkrыvayemogo materiala