Kolumnistlar

Yangi neft vasvasasi yoki qora oltin narxi oshishidan Rossiya qancha foyda oladi

© Sputnik / Ramil Sitdikov / Fotobankka oʻtishVankorskoye neftegazovoye mestorojdeniye v Krasnoyarskom kraye
Vankorskoye neftegazovoye mestorojdeniye v Krasnoyarskom kraye - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 09.07.2021
Jahondagi neft va gaz bozorlarining bir-biriga oʻxshagan va oʻxshamagan tomonlari. AQSH va Rossiyaning Yevropa gaz bozorini uchun kurashi qanday tugamoqda?
Jahon bozorlarida neft va gaz narxlari soʻnggi yillar kesimida eng maksimal darajaga koʻtarildi. Bu yogʻi nima boʻladi, narxlar shu darajada qancha vaqt saqlanib qoladi? Neft qazib olish hajmi oshadimi, bozorda yangi takliflar paydo boʻladimi?
Bugungi kunda neft va gaz bozorlarida sodir boʻlayotgan hodisalar bir biriga ham oʻxshaydi ham oʻxshamaydi desak xato boʻlmaydi. Oʻxshashligi shundaki, AQSH slanetsdan ham neft va ham gaz qazib olib bozorga taklif qilishi mumkin. Oʻxshamas tomoni esa – neft va gaz bozorlarida talab va taklif oʻzgarish tezligidadir. Neft bozorida – hammasi juda tez sodir boʻladi.
Rabota neftyanыx stankov - kachalok - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 22.03.2021
Analitika
Qosh qoʻyaman deb koʻz chiqarish: Nega Rossiyaga oʻta qimmat neft foydali emas
Neft bozorida narxlar oshishining sababi maʼlum desak ham boʻladi. Pandemiyada vaqtida qulagan talab sekin-asta qayta tiklanmoqda. Shu bilan birga OPEK+ shartnomasi doirasida erishilgan kelishuvlar hali ham amalda. Kuniga 4 million barreldan ortiq qazib olish mumkin emas.
Shu bilan birga OPEK+ va slanets neftidan tashqarida sohaga investitsiyalar ham yetishmayotgan boʻlish ehtimoli ham bor.
Shu oʻrinda amerikaning slanets nefti qazib olish sohasiga ham katta qiziqish kuzatilmoqda. Bu borada standart mantiq ish koʻrsatmoqda – neftning narxi juda yuqori boʻlsa, slanets neft qazib oluvchilar ishga tushadi. Natijada taklif qoʻpayib neft narxi pasayadi.
Bozorda taklif yetishmayotgan yoki ortiqcha boʻlgan davrlarda esa OPEK+ qazib olish normasini oshirish yoki kamaytirish bilan narxlarni bir xil ushlab turishga harakat qiladi. Neft narxi barreliga 60-65 dollar miqdorida ushlab turilganda, bu slanets nefti rivojlanishini ham toʻxtatib turadi. Ha. Albatta shunday boʻlsa yaxshi boʻlardi, lekin amalda OPEK+ aʼzolari ichida ham turli tortishuvlar boʻlayotganini koʻrish mumkin.
Ayrimlar neft narxi oshayotganini koʻrib, neft qazib olish hajmini oshirish tarafdori boʻlishmoqda. Chunki slanets nefti sohasi tiklanishi juda sust ravishda kechmoqda. Umuman Amerikada neft qazib olish hajmi oʻsishi kuzatilayotgani yoʻq. Hozircha sohada koronavirus tufayli sodir boʻlgan qulash faqat 40%ga tiklandi xolos. Amerikadagi slanets nefti qazib oluvchilari neft hajmini oshirishga hozircha shoshilmayotgan boʻlishsa-da, lekin barreliga 75-80 dollar — bu ular uchun ham juda jozibador narx va hajmlarni oshirishga undashi mumkin.
Neftyanaya kachalka - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 10.02.2021
Analitika
Neft naqadar uzoq qimmatlashishda davom etadi?
Xulosa, qilib aytganda, taklif tomonidan bizda 3ta potentsial lekin hozxircha nomaʼlum imkoniyat mavjud. Birinchidan, bu OPEK+ ichidagi tortishuvlar. Ular ham neft hajmini oshirish bilan yakunlanishi mumkin. Ikkinchidan, hozirgi baland narxlar AQShda neft qazib olish hajmini oshishiga olib kelishi mumkin. Va uchinchidan, “Eron faktori”, yaʼni sanktsiyalar olib tashlanganidan soʻng Eron “istaganicha neft qazib olib sotish” huquqi borligini eʼlon qilgan edi.

Gaz bozori

Gaz bozorida ham juda qiziq jarayonlar sodir boʻlmoqda. Ushbu sohada ham narxlar koʻp yillardagi maksimum darajasiga koʻtarilgan. Bunga sabablar juda koʻp va ularning barchasi hozir tushunari boʻlsada, yarim yil oldin vaziyat mutlaq boshqacha edi.
Hozir suyultirilgan gazning asosiy qismi Osiyo bozoriga ketmoqda. Yevropada esa uglekislota chiqaruvchi korxonalarga nisbatan soliqlar oshmoqda. Shu sababli koʻmirda ishlaydigan aksariyat IESlar tabiiy gazga oʻtmoqda. Ustiga ustak, “Gazprom” ham turli sabablarga koʻra gaz yetkazib berishni cheklamoqda. Aniqrogʻi biroz cheklamoqda.
Krutoy razvorot: Germaniya ugrojayet SSHA sanktsiyami v otvet na popыtku ostanovit Severnыy potok - 2 - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 20.04.2021
Dunyoda
Germaniya “Shimoliy oqim-2” qurilishi tarafdori – Merkel
Bu sohada biz kelajakda vaziyat qanday boʻlishini bashorat qilmaymiz, chunki noaniq faktorlar juda koʻp. Gaz sohasida ob-havo sharoiti ham juda katta rol oʻynaydi. Lekin gaz va neft sohalarining bir necha oʻxshash va oʻxshamagan tomonlari bor.
Baʼzida, ayrim ekspertlar gazning yuqori narxi uzoq saqlanib qolmaydi. Bunday vaziyatda AQSH oʻzining arzon slanets gazi bilan dunyoni egallab oladi, degan gʻoyalarni eshitish mumkin. Ha shunday boʻlishi mumkin, lekin bu yerda faqat bir toʻsiq bor. Neft sohasida qazib olib darhol ishlatish mumkin boʻlsa, gazni sultiruvchi zavodlarni hali qurish kerak. Bunga esa kamida 4 yil vaqt ketadi. AQSH ichki bozorida ham gaz narxi ancha oʻsgan. Lekin jahon bozorida hozir kuzatilayotgan narxlarda AQSH suyultirilgan gaz eksportchilari juda yaxshi daromad qilishmoqda.
Neft ishlab chiqaruvchilari, agar istasa, hozirgi narxlarda ham neft sotish bitimlari tuzishga ulgurishlari mumkin. Lekin gaz sohasida buning iloji yoʻq. Oldin jahon ekspertlari orasida “Gazprom, AQShda yangi gaz suyultirish zavodlari qurilmasligi uchun Yevropada gaz narxini oshirishga intilmaydi” degan mulohazalarni tez tez uchratish mumkin edi.
Lekin hozir vaziyat boshqacha. Gazprom “Shimoliy oqim-2” yaqinda ishga tushishini bilgan holda, Yevropaga eksport miqdorini oshirishga intilmayapti. Axir biroz keyinroq ushbu hajmlarni ukraina orqali emas “oʻz” quvuridan yetkazib berish mumkin boʻladi.
Shu bilan birga Yevropa gaz saqlash omborlarida gaz miqori kamroq boʻlsa, “Shimoliy oqim-2”ga siyosiy bosim ham kamayadi. Bir vaqtning oʻzida gazning yuqori narxi – bu albatta qoʻshimcha daromad degani ham.
Vыveska avtomobilnoy gazonapolnitelnoy kompressornoy stantsii (AGNKS) Gazprom - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 06.07.2021
Kolumnistlar
"Gazprom" Yevropani toʻlashga majbur qilish yoʻlini topdi
Suyultirilgan gaz bozorida AQSH kelajakda sezilarri oʻrin egallashi kutilmoqda, lekin hozircha u yerda gaz suyultirish zavodlari qurilishi uchun yangi investitsiyalar ajratilayotganini yoki yangi zavodlar qurilishi boshlanganini koʻrmayapmiz. Ayrim zavodlar qurilishi boshlashga tayyor boʻlishi mumkin, chunki ularni qurish oldingi rejalarga kiritilgan edi. Xullas, gazning hozirgi yuqori narxi AQShda zavodlar qurishni boshlash uchun qoʻshimcha stimul boʻlishi mumkin, lekin ularning jahon gaz bozoriga taʼsiri keyinroq, bir necha yildan soʻng seziladi.
Yangiliklar lentasi
0
Avval yangilariAvval eskilari
loader
LIVE
Zagolovok otkrыvayemogo materiala