Siyosat

Afgʻoniston Markaziy va Janubiy Osiyo oʻrtasida koʻprikka aylanadi

© Sputnik / Ramiz BaxtiyarovCpetspredstavitel prezidenta Uzbekistana po Afganistanu Ismatulla Irgashev.
Cpetspredstavitel prezidenta Uzbekistana po Afganistanu Ismatulla Irgashev. - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 16.07.2021
“Termez - Mozori Sharif - Qobul – Peshavar” temir yoʻli ishga tushganidan soʻng yuklar Markaziy Osiyodan Pokiston portlarigacha 2 kunda yetib boradi.
TOSHKENT, 16 iyul – Sputnik. Afgʻoniston Markaziy va Janubiy Osiyo oʻrtasida quruqlik koʻprigiga aylanadi. Bu haqida, Toshkentda boʻlib oʻtayotgan “Markaziy va Janubiy Osiyo 2021”xalqaro anjumani doirasida Oʻzbekiston prezidentining Afgʻoniston boʻyicha maxsus vakili Ismatulla Irgashev maʼlum qildi. Sputnik muxbiri xabariga asosan.
Jurnalistlar Prezidentning maxsus vakiliga quyidagi savollar bilan murojaat qilishdi.
Anjuman doirasida Afgʻonistonga nima taklif qilinmoqda?
Bugungi kunda xalqaro maydonda sodir boʻlayotgan voqealar nuqtai nazaridan ushbu anjuman juda kerakli va oʻz vaqtida tashkil qilingan boʻldi. Anjumanda Afgʻoniston muammolarini faqat tinchlik yoʻli bilan hal qilish taklif qilinmoqda.
Yaʼni, millionlab qochoqlarni, 40 yildan beri urush olib borayotgan jangarilarni tinch hayotga qaytarish. Buning uchun Afgʻoniston tinch iqtisodiy rivojlanishi uchun imkon yaratish kerak, ish oʻrinlari tashkil qilish kerak.
“Termez - Mozori Sharif - Qobul – Peshavar” yangi temir yoʻlinnng ahamiyati qanday?
Ushbu temir yoʻl ishga tushganidan soʻng Markaziy Osiyodan Pokiston dengiz portlariga mahsulotlar 2 kun ichida yetib boradi. Ushbe transport arteriyasi orqali yuklar oqimi 10 baravarga ortadi. Bundan birinchi navbatda Afgʻoniston yutib chiqadi. U yerda qancha infratuzilma obʼyektlari, ish oʻrinlari yaratiladi.
Ushbu temir yoʻl nafaqat Afgʻonistonning balkim butun Markaziy Osiyo iqtisodiy imkoniyatlarini amalga oshirish uchun katta yoʻl ochib beradi.
Anjumanning birinchi qismidan nimalar maʼlum boʻldi?
Anjumanning birinchi qismida soʻzga chiqqan uch davlat rahbarlarining barchasi hududni rivojlantirishni maqsad qilganliklarnini bildirishdi. Markaziy va Janubiy Osiyo davlatlarini ushbu mintaqaviy rivojlanish kontseptsiyasiga qoʻshilishining muhimligini taʼkidlashdi. Qadimdagn mavjud boʻlgan savdo yoʻllarini qayta tiklash zarurligi taʼkidladi. Ushbu hududda 2 mlrdga yaqin kishi yashaydi, har bir davlatning ulkan iqtisodiy potentsiali bor. Afgʻonistonda esa foydalanilmayotgan ulkan iqtisodiy potentsial mavjud.
Tolibon* turli kuchlardan iborat deyishadi, siz ularning qaysi qanoti bilan ishlaysiz?
Tolibonning Doxada joylashgan rahbariyati ular yagona kuch ekanini va ular tomonidan qabul qilinayotgan qarorlar Tolibon*ning barcha boʻlimlari uchun majburiy ekanini taʼkidlashmoqda.
Biz Afgʻoniston ichidagi barcha siyosiy kuchlar bilan bir xil darajada, teng aloqa qilishga harakat qilamiz. Bizning barcha tomonga neytral munosabatda boʻlishimiz, afgʻon ichki muxolifatining barcha vakillari bilan neytral munosabatlarni saqlab qolish tomon qilayotgan harakatlarimiz – Afgʻoniston hamjamiyati tomonidan hurmat qilinadi va biz buni yuqori qadrlaymiz.
Bizning barcha saʼy-harakatlarimiz ushbu teng munosabatlarni saqlab qolish va Afgʻoniston ichki ishlariga aralashmagan holda, inklyuziv (barcha tomon manfaatlarini hisobga oladigan) tinchlik oʻrnatishga harakat qilmoqdamiz.
Afgʻonistonda tinchlik oʻrnatish maydoni sifatida nega aynan Toshkent tanlandi?
Afgʻonistonda tinchlik oʻrnatish maydoni sifatida aynan Toshkentning tanlanishi – bu bizning tashabbus boʻlmagan. Buni Afgʻonlarning oʻzi taklif qilgan.
Afgʻonistonda tinchlik jarayonlarning eng boshida, Toshkent muzokara maydoni sifatida taklif qilingan edi. Bunga sabablar juda koʻp. Birinchidan biz azaliy qoʻshni, urf odatlari va turmush tarzi bir-briga oʻxshash mamlakatlarmiz.
Ikkinchidan, Oʻzbekiston hech qachon oʻz qoʻshnisi Afgʻonistonning ishalariga aralashishga harakat qilmagan. Bu afgʻonlar muammosi va u afgʻonlar boshqaruvida ostida hal qilinishi kerak.
Muhokama maydoni qayerda boʻlishi – bu aslida ikkinchi masala. Biz uchun asosiysi Afgʻonistonda muvaffaqiyatli tinchlik jarayoniga erishishdir.
Oʻzbekiston harbiy aerodromlaridan foydalanish maqsadida AQSH bilan muzokaralar olib borilmoqdami?
Oʻzbekiston harbiy infratuzilmasidan Afgʻonistonga qarshi foydalanish mumkin emas, chunki bu bizning harbiy doktrinamiz va qonunlarimizga zid. Oʻzbekiston hududida hech qanday xorijiy davlat harbiylari joylashtirilishi mumkin emas.
Ikkinchidan, biz Afgʻoniston bilan azaliy qoʻshni davlatmiz, shu sababli ham oʻz hududimizdan qoʻshni davlatga zarba berish uchun foydalanishga ruxsat bera olmaymiz.
Janob Borrel, Tolibon* Afgʻonistonda Islom Amirligini qursa – bu barcha uchun falokatga olib keladi, degan edi. Siz benga qanday qaraysiz?
Biz oʻzimizning Tolibon bilan boʻlgan muzokaralarimiz davomida ularga Islom Amrligini qayta tiklash – bu notoʻgʻri ish boʻladi, deb koʻp marotaba aytganmiz. Agar ular jahon hamjamiyati bilan normal muloqot qilmoqchi boʻlsangiz, Afgʻonistonda soʻnggi 20 yil ichida yaratilgan barcha davlat tuzilmalarini saqlab qolish, inson huquqlari, ayollar huquqlarini taʼminlash kerak, deb aytganmiz.
Ular ham oʻz navbatida oldingi xatolarini takrorlash niyatlari yoʻqligini aytishmoqda. Esingizda boʻlsa 1996 yil ular ilk bor hukumatga kelganda, 3-4ta davlatdan boshqa hech kim ularni tan olishni istamagan edi.
Agar Tolibon* boʻlajak hukumatning bir qismi sifatida hukumat boshiga kelsa va Afgʻoniston ichidagi barcha vakillarning manfaatlarini hisobga olgan holda tinchlik oʻrnatish mumkin. Aks holda bu yana fuqaro urushining davomi boʻladi.
Esingizda boʻlsa 20 yil oldin Bonn anjumaniga Afgʻonistondagi barcha kuchlar taklif qilingan edi, Tolibondan boshqa. Natijada – 20 yildan beri urush davom etmoqda. Shu sababli ham Afgʻonistonda tinchlik oʻrnatishda inklyuzivlik – juda muhim.
Tolibon vakillari ushbu anjumanda ishtirok etmoqdami?
- Yoʻq.
Eslatib oʻtamiz, bugun Toshkentda boʻlib oʻtayotgan yuqori darajali xalqaro Anjumanda dunyoning 44 mamlakatidan ikkita oliy va yuqori darajali delegatsiya, 15ta parlament delegatsiyalari, 37ta TIV delegatsiyalari va 10ta vazirlik va turli yoʻnalishdagi muassasa delegatsiyalari, 180dan ortiq ishbilarmon doira vakillari tashrif buyurgan. Tadbir arafasida mehmonlar umumiy soni 600nafarga yaqin boʻlishi eʼlon qilingan edi.
* Tolibon - Rossiyada taʼqiqlangan terrorchi tashkilot
Yangiliklar lentasi
0
Avval yangilariAvval eskilari
loader
LIVE
Zagolovok otkrыvayemogo materiala