Analitika

"Bu boshlanishi": yuz minglab afgʻon qochqinlari toliblar hujumi va AQSH bombardimoni oqibatidir

© Sputnik / Andrey SolomonovAfganskiye bejentsы
Afganskiye bejentsы - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 27.07.2021
Afgʻoniston Islom Respublikasi keskin harbiy-siyosiy pikirovkasini davom ettirmoqda. Mojaro tomonlarning bir-biriga zid manfaatlari mamlakatni va xalqni parchalab tashlamoqda.
AQSH harbiy havo kuchlari Afgʻoniston shaharlarini bombardimon qilmoqda, toliblar hujumni kengaytirmoqda – unisi ham, bunisi ham "yoʻl-yoʻlakay" tinch aholini qirib tashlamoqda. Afgʻon qochqinlarning Markaziy Osiyoga oqimi tobora oʻsib bormoqda va Tojikiston 100 ming kishini qabul qilishga tayyor. Afgʻoniston chegaralari yaqinida Oʻzbekiston, Tojikiston, Qirgʻiziston va Rossiya qoʻshinlari bir qator keng koʻlamli manyovralar uchun toʻplanishmoqda.
Afgʻoniston harbiy-havo kuchlari dushanba kuni Tojikiston bilan chegaradan 46 kilometr masofada joylashgan Talukan yaqinidagi toliblar pozitsiyalariga zarba berdi – 20dan ortiq jangarilar yoʻq qilindi. Jabrlangan tinch aholi haqida xabar berilmagan, boʻlsa-da bu holat muqarrarligi shubha tugʻdirmaydi.
Lyudi vo vremennom lagere dlya postradavshix v rezultate boyevыx deystviy, na odnoy iz ulits Kabula - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 26.07.2021
Afgʻonistonda vaziyat keskinlashuvi
BMT Afgʻoniston tinch aholisi orasida qurbonlar soni rekord darajada boʻlganini maʼlum qildi
BMT Missiyasi (UNAMA) taʼkidiga koʻra, 2021 yilning birinchi yarmida AIRda tinch aholi oʻrtasida qurbonlar soni 5183 kishiga (1659 oʻldirilgan va 3254 kishi yaralangan) yetgan. Bu 2020 yil yanvar-iyun oylariga nisbatan 47 foizga koʻpdir. Shu bilan bir qatorda, oʻldirilgan va yaralanganlarni 46foizini ayollar va bolalar, 25foizini esa hukumat kuchlari qurbonlaritashkil etadi.
AQSH Harbiy havo kuchlari afgʻon armiyasini qoʻllab-quvvatlash maqsadida aviazarbalar sonini oshirdi. AQSH generali Kennet Makkenzi yaqin haftalarda bombardimon qilishni davom ettirishni vaʼda qilmoqda va afgʻon hukumati uchun "murakkab sinovlarni" bashorat qilmoqda. Sal avval Pentagon 21 va 22 iyul kunlari amerikaliklar Afgʻonistonda 4 martadan koʻproq aviazarba bergani haqida xabar bergan edi.
Oʻz navbatida, toliblar AQSH HHKning zarbalarini qoraladi va Qandahor hamda Gilmanddagi bombardimonlar natijasida nafaqat jangarilar, balki tinch aholi ham halok boʻlganini taʼkidlashdi. “Tolibon”* urush davom etadigan taqdirda, "oʻz hududlarini qatʼiy himoya qilish" va hujumkor operatsiyalarni rivojlantirish niyatida.
Urushning tugashi hech nimani anglatmaydi. Nangarhor, Paktika, Logar, Gʻazni, Qandahor, Hirot, Balx, Jauzjon, Samangan, Sari-Pul, Hilmand, Badaxshon, Qunduz va Bagʻlon viloyatlarida faol jangovar harakatlar qayd etilgan. AIR hukumati jangarilarning tunda harakatlanishiga toʻsqinlik qilish maqsadida 34 provintsiyadan 31tasida komendant soatini eʼlon qildi.
Voorujennыe lyudi v Afganistane - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 20.07.2021
Afgʻonistonda vaziyat keskinlashuvi
Toliblarni qoʻshni davlatlar qiziqtirmaydi, ular ichki mojarolar bilan band – RF TIV
Shu bilan birga, Pokiston harbiy xizmatchilari toliblar nazorati ostida boʻlgan Afgʻoniston chegara hududlarida erkin harakatlanishmoqda, yaʼni ular toliblar bilan hamkorlik qilishmoqda. Sharqiy Nangarhor viloyati gubernatori Ziya-ul-Xaq Amarxayil kuni kecha oʻldirilgan jangarilar orasida 39 pokistonlik jasadi topilgani haqida gapirdi.
Sal avval Sputnik toliblar harakati rivojlanishida Islomobodning alohida roli haqida xabar bergan edi.
Toliblar “amirlik” vatanparvarlari emas, Pokiston yollanma jangarilaridir >>>
Markaziy Osiyo boʻylab zarba
Toliblar oʻz nazoratida boʻlganhududlarni kengaytirishmoqda. Ular mahalliy aholini dahshatga solgan holda, ularga oʻz hukmini oʻtkazmoqda, yangidan bosib olingan hududlarning ayollari va bolalariga qulday munosabatda boʻlib kelmoqda. Tinch aholi yangi shafqatsiz qoidalar, majburiy nikoh va voyaga yetmagan "jihodchilar"ning yollanishidan keskin xavotirda.
Voorujennыe lyudi v Afganistane - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 26.07.2021
Dunyoda
Afgʻoniston aholisi toliblarga talablar bilan mitingga chiqishdi: video
Jangarilar AQSH bilan hamkorlik qilgan "xoinlarni" qidirmoqda va yoʻq qilmoqda. Oldinroq Xost provintsiyasida toliblar sudsiz va tergovsiz 32 yoshli tarjimon Suhail Pardisning boshini tanasidan judo qilgandi. Yigirma ming afgʻon tarjimonlari AQShga immigratsiya vizalariga ariza tashlaganlari bejizdan emas. The Wall Street Journal gazetasi 22 iyul kuni Vashingtonning 35 ming afgʻon tarjimoni va ularning oilalarini Qatar va Quvaytdagi Amerika bazalariga joylashtirish rejasi haqida xabar berdi. Bundan koʻrinib turibdiki, kollaboratsionistlarning hammasi ham AQSH vizalari va “arab mehmondoʻstligidan” bahramand boʻla olmaydi.
Avvalroq Afgʻoniston prezidenti Ashraf Gʻani toliblar "Al-Qoida”*, Pokistonning "Jaish-ye-Muhammad”*, "Lashkar-ye-Tayba” uyushmalari bilan yaqin aloqalarda boʻlib kelayotgani va mamlakatni terrorchilar makoniga aylantirish niyatida ekanligini haqida aytgan edi. Rossiya TIV ushbu pozitsiyaga qoʻshiladi. Darhaqiqat, Afgʻonistonda oʻttizga yaqin turli xil terroristik uyushmalar faoliyat yuritmoqda, shu jumladan 10 ming “ID” jangarisi ham. “Al-Qoida”* Afgʻonistonning 15 provintsiyasida mavjud. Ushbu "portlovchi aralashma" Kobulda qanday hukumat boʻlishidan – amaldagimi yoki taxminan - toliblar hukumatimi, bundan qatʼi nazar, tinch aholiga uzoq muddatli harbiy turbulentlikni vaʼda qiladi. Afgʻonistondagi xalqaro terrorizm shunchaki yoʻq boʻlib ketmaydi.
Ashraf Gani - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 16.07.2021
Siyosat
Ashraf Gʻani ayrim qoʻshni davlatlardan Afgʻoniston ishlariga aralashmaslikni soʻradi
Afgʻon qochqinlari oqimi tobora koʻpayishi uchun salohiyat juda katta. Eslatib oʻtaman, 1996-2001 yillardagi "amirlik" davrida faqatgina toliblar nazorati ostida boʻlmagan Panjshir viloyatida mamlakatning "bosib olingan" markaziy va janubiy viloyatlaridan 500 mingga yaqin qochqin boʻlgan. Bu odamlar deyarli ochlikdan aziyat chekar, oziq-ovqat va suv yetishmas, ammo toliblar hokimiyati bundan ham battar edi. Agar ertaga "Islom amirligi" tomonidan oʻz vatanidan siqib chiqarilgan yuz minglab afgʻonlar Markaziy Osiyoda boʻlib qolsalar, chegaradosh Tojikiston, Oʻzbekiston va Turkmanistondagi gumanitar inqiroz dahshatli haqiqatga aylanadi.
Tojikiston Favqulodda vaziyatlar qoʻmitasi rahbarining oʻrinbosari Imomali Ibroximzodaning juma kungi bayonotiga koʻra, respublika Tojikiston Respublikasi Mudofaa vazirligining poligonlarida 100 mingdan ortiq afgʻon qochqinlarini qabul qilish va joylashtirishga tayyor. Bu koʻrsatkich reallikka yaqin, ammo yakuniy emas va 2021 yil oxiriga kelib u oʻn chandon ortishi mumkin- bu Markaziy Osiyoning barcha mamlakatlariga zarba bermay qolmaydi. Bunday muammoni hal qilish yoʻllarini oldindan va birgalikda ishlab chiqish lozim.
Achchiqni achchiq kesadi
Toliblar qoʻshni davlatlarning chegaralarini buzmaslikka vaʼda berishdi, ammo Afgʻoniston shimolidagi jangovar harakatlar oʻz qonunlariga binoan rivojlanib, baribir Markaziy Osiyo hududiga "oʻrmalab oʻtmoqda". Shu bois Rossiya va uning ittifoqchilari bir qator harbiy qarshi choralarni koʻrmoqdalar. “Tolibon”* otryadlari, boshqa terroristik uyushmalar singari, faqat ogʻir artilleriya tilini yaxshi tushunadilar.
Strelki-zenitchiki vo vremya vtorogo etapa Vsearmeyskogo konkursa po polevoy vыuchke sredi podrazdeleniy protivovozdushnoy oboronы - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 15.07.2021
Afgʻonistonda vaziyat keskinlashuvi
Rossiya, Oʻzbekiston, Tojikiston va Qirgʻiziston afgʻon chegarasida harbiy mashgʻulotlar oʻtkazadi
Afgʻoniston chegarasi yaqinida Markaziy Osiyo va Rossiya harbiy mashgʻulotlari – preventiv chora boʻlib, u Afgʻonistondagi voqealar rivoji eng salbiy stsenariylar hisobga olgan holda mintaqaviy barqarorlikni saqlashga xizmat qiladi. Rossiya Qurolli Kuchlarining maxsus birlashmalari avgust va sentyabr oylarida Oʻzbekiston, Tojikiston va Qirgʻiziston qoʻshinlari bilan toʻqqizta qoʻshma manyovrlarni oʻtkazadi. Ushbu tayyorgarliklar koʻlamini 2021 yilning aprelida bir nechta Rossiya diviziyalari va brigadalariningUkraina chegarasiga oʻtkazilishi bilan taqqoslash mumkin, yaʼni gap oʻn minglab harbiy xizmatchilar va yuzlab harbiy texnikalar haqida bormoqda.
Rossiya va Tojikiston mudofaa vazirlari Sergey Shoygu va Sherali Mirzo 24-iyul kuni tojik-afgʻon chegarasidagi vaziyat va tahdidlarni zararsizlantirish boʻyicha qoʻshma chora-tadbirlarni muhokama qildilar. Toshkent 23 iyuldan boshlab Janubiy yoʻnalishda mustaqil ravishda oʻquv-mashqlarni oʻtkazmoqda va bu maqsad uchun amaldagi armiya va Tojikiston Respublikasi Qurolli kuchlari zaxirasidan chaqirilgan 230 minggacha harbiy xizmatchilarni jalb qilgan.
Ministr oboronы RF Sergey Shoygu na poligone Donguz, gde proxodit osnovnoy etap strategicheskogo komandno-shtabnogo ucheniya Tsentr-2019. - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 29.04.2021
Kolumnistlar
Markaziy Osiyoda “tolibonga qarshi front” tashkil qilish - Shoygu missiyasi
Tojikistondagi 201-Rossiya harbiy bazasi boʻlinmalari ham rejali va rejadan tashqari manyovrlar vazifalariga yechim topishmoqda.
30 iyul-10 avgust kunlari oraligʻida mushtarak rus-oʻzbek qoʻshinlari guruhi Oʻzbekistonning Surxondaryo viloyatida Afgʻoniston bilan chegarada "Markaziy Osiyo mintaqasi davlatlarining hududiy yaxlitligini saqlash vazifasi masalalari”ga yechim topadi. Rossiya tomonidan Sibir maxsus brigadasi va tinchlikparvarlik boʻlimi harbiy xizmatchilari, shuningdek Qirgʻizistondagi Rossiya birlashgan harbiy bazasining Su-25SM shturmchilari qatnashmoqda.
Deyarli bir vaqtning oʻzida Rossiya, Oʻzbekiston va Tojikiston qoʻshinlari 5-10 avgust kunlari Tojikiston janubidagi Xatlon viloyatida joylashgan Xarb-Maydon poligonida aksilterror operatsiyasi elementlari ustida mashgʻulot oʻtkazadilar.
Voorujennыe lyudi v Afganistane - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 19.07.2021
Kolumnistlar
Afgʻoniston. Hatto urush ham jaholat bilan olib borilmasligi kerak
Rossiyani yangi zirhli mashinalar bilan kuchaytirilgan va Suriyada jangovar tajribasiga ega boʻlgan 201-harbiy baza qoʻshinlari (faqat professional-kontraktniklar) taqdim etadi. Aslida, ikki respublikaning qoʻshni viloyatlari hududidagi ikkita katta koʻp millatli harbiy guruhlar hamkorlikdagi umumiy vazifani hal qiladi, bitta front boʻlib harakat qiladi.
"Tolibon"*, "Al-Qoida"*, "ID"* va boshqa terroristik uyushmalar otryadlari Markaziy Osiyo mamlakatlari hududiga kirib kelgan taqdirda ham xuddi shu tarzda qoʻshinlar operatsiyasi oʻtkaziladi.
* – RFda taʼqiqlangan terroristik tashkilot.
Yangiliklar lentasi
0
Avval yangilariAvval eskilari
loader
LIVE
Zagolovok otkrыvayemogo materiala