Analitika

Toliblar shimoliy provintsiyalar poytaxtlarini egallamoqda: Qobul va AQSH javobi qanday boʻladi

© AP Photo / Mirwais KhanVoorujennыe lyudi v Afganistane
Voorujennыe lyudi v Afganistane - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 11.08.2021
Toliblar tomonidan Afgʻoniston shimoliy provintsiyalari maʼmuriy markazlarining katta tezlikda egallab olinishi, qoʻshni Markaziy Osiyo mamlakatlari xavfsizligiga tahdid solmoqda, qochqinlar oqimini yuzaga keltirib, keng koʻlamli gumanitar falokatning boshlanishiniga sabab boʻlmoqda
Uch kun 8-10 avgust ichida "Tolibon"* mamlakat janubi-gʻarbidagi Nimroz provintsiyasi maʼmuriy markazini hisobga olmaganda, beshta shimoliy provintsiyalar - Qunduz, Sari-Pul, Juzjon, Samangan, Balx poytaxtlarini egalladi. Toliblar tomonidan "boshidan judo qilingan" Afgʻonistonning beshta provintsiyasi xaritada bitta dogʻ koʻrinishiga ega, shu bilan birga Juzjon, Balx va Qunduz Turkmaniston, Oʻzbekiston va Tojikiston bilan chegaradosh.
Tanki T-72 vo vremya komandno-shtabnыx ucheniy Kavkaz-2020 na poligone Rayevskiy v Novorossiyske - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 10.08.2021
Kolumnistlar
"RF va XXR strategik mashqlari-2021" – amerikaliklar va toliblarga katta salom
Harbiy-diniy harakatning yoz boshidan buyon aksariyat provintsiyalarda hukumat kuchlari ustidan qoʻli baland kelmoqda, biroq shunday boʻlsa-da, Afgʻoniston shimolidagi muvaffaqiyatlar paradoksal koʻrinishga ega boʻlib qolyapti. Bu yerda "Tolibon"* pozitsiyalari markaziy va janubiy provintsiyalarga qaraganda, hamisha kuchsizroq boʻlgan. Toliblar ilk marta 1996-2001 yillarda hokimiyat tepasiga ilk bor kelganida, mamlakatning bir qismi, Shimoliy koalitsiyaning saʼy-harakatlari bilan, terrorchilar nazoratidan chetda qolgan. Oʻsha paytda Panjsher gʻorida yuz minglab qochqinlar bor edi, ular yetishmovchilikdan aziyat chekishgan (ichimlik suvi va oziq -ovqat mahsulotlari yetarli boʻlmagan), lekin oʻz uylarida emas, "Tolibon"* hukmronligi ostida yashashdan koʻra, shunday hayotni afzal koʻrishardi.
Hukumat kuchlari va ekstremistlar oʻrtasidagi eng shiddatli janglar 18 provintsiyalarda, jumladan, Badaxshon, Taxor, Qunduz, Juzjon, Hirot, Hilmand va Qandahorda kechgan. Shu bilan birga, yuzlab tinch aholi halok boʻlgan, 57 mingdan ortiq oilalar oʻz uylarini tashlab ketishgan. Qochqinlar Qobulda norozilik namoyishini oʻtkazib, hukumat va BMTdan yordam talab qilishmoqda. Afgʻoniston Islom Respublikasi Taʼlim vazirligi maʼlumotlariga koʻra, butun mamlakat boʻylab jangovar harakatlar va toliblar hujumidan keyin oʻquvchilarning 42 foizi taʼlim olish imkoniyatidan mahrum boʻlgan. Va bu yaqinlashib kelayotgan "Islom amirligi"ning shunchaki shuʼlalaridir.
Vashington tomonidan uyushtirilgan navbatdagi gumanitar falokat belgilaridan xavotirga tushib, Vashington qoʻldan kelgan yordamni bermoqda - u "Tolibon" pozitsiyalari va yaqin binolarni katta balandlikdan bombardimon qilayotgan V-52 strategik bombardimonchilarini yoʻlladi. Bu singari taktika soʻnggi 20 yil ichida toliblarni oʻzgartirmadi, AQSH va NATO qoʻshinlari olib chiqilgandan soʻng esa aviazarbalar umidsizlik va siyosiy ojizlik koʻrinishini olmoqda.
Kim aybdor
Vashingtonda Afgʻoniston yoʻnalishida aniq harakat rejasi yoʻq. AQSH Harbiy -havo kuchlari hali ham toliblarga qarshi aviazarbalarni, asosan, Fors koʻrfazidagi Al- -Udeyd aviabazasidan amalga oshirmoqda. Shu bilan birga, Pentagon zudlik bilan roʻy beradigan qulashda oʻz afzalliklari - zamonaviy qurollar va son jihatdan ustunlikka ega boʻlgan xavfsizlik kuchlaridan noʻnoqlik bilan foydalanayotgan Qobul "rahbariyati"ning oʻzi aybdor boʻlishiga shama qilmoqda.
Den goroda v Groznom - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 05.08.2021
Dunyoda
Marshal Doʻstum Afgʻonistonga qaytdi
Amerikaliklar uchun Afgʻonistonda NATO standartlari boʻyicha, mahalliy reallik va mentalitetni hisobga olmagan holda kechgan yigirma yillik harbiy qurilish (oʻnlab milliard dollarlik sarmoya) samarasiz boʻlganini tan olish qiyin. Amerikaning Defense Priorities tahliliy markazi direktori Benjamin Fridmanning soʻzlariga koʻra, undan The Washington Times nashri iqtibos keltiradi, "davlat qurilishi missiyasi muvaffaqiyatsizlikka uchradi, yomon davlat poydevorida jangovar qobiliyatga ega qurolli kuchlarni qurish esa deyarli imkonsizdir".
Toliblar afgʻon shaharlarini xuddi kompyuter oʻyinlaridagi singari - tezkor, minimal yoʻqotishlar bilan egallashmoqda. Dushman tomonidan olib qoʻyilgan zirhlangan texnikadan hamda oʻzining maxsus boʻlinmalaridan oʻta mohirona foydalanishmoqda. Shu kunlarda hatto strategik jihatdan muhim boʻlgan va shu vaqtgacha shiddat bilan oʻzini himoyalagan, "Tolibon"ning eng asosiy raqiblaridan biri - marshal Abdul-Rashid Doʻstum shtabi dislokatsiyasi manzili boʻlib xizmat qilgan Shebergan provintsiyasi markazi (Oʻzbekiston va Turkmaniston chegaralari yaqinida joylashgan) ham taslim boʻldi.
BMT Xavfsizlik Kengashi Afgʻoniston boʻyicha favqulodda yigʻilish oʻtkazdi, bu tadbirni toliblar koʻrmaslikka olishdi. BMTning Afgʻoniston boʻyicha missiyasi rahbari Debora Layons shahar hududlariga uyushtiriladigan hujumlar fuqarolar orasida ulkan qurbonlarga olib kelishi mumkinligi, mamlakatni "fojiali tarzda oʻzaro bogʻliq boʻlgan inqirozlar zanjiri" kutayotgani haqida ogohlantirdi va Islom Amirligining qayta tiklanishi AQSH uchun nomaqbul ekanligini qoʻshimcha qildi. Bir vaqtning oʻzida Vashington va London oʻz fuqarolarini "portlash" yoqasida turgan Afgʻonistonni zudlik bilan tark etishga chaqirdi.
Povsednevnaya jizn v Afganistane - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 10.08.2021
Analitika
Mashhur afgʻon dala qoʻmondoni Ahmad Shoh Masʼud "Tolibon"* haqida nima degan edi
Gipotetik jihatdan, Pentagon hali ham qaytishi mumkin, lekin aslida buning uchun pul ham, vaqt ham yoʻq. The New York Times, Oq uydagi yuqori martabali amaldoriga tayangan holda, toliblarning harbiy muvaffaqiyatlari AQSH prezidenti Jo Baydenning AQSH qoʻshinlarini Afgʻonistondan olib chiqish rejalarini oʻzgartirmaganini yozmoqda. Shunday qilib, Vashington Osiyo va Yevropadagi ittifoqchilarini uzil-kesil taqdir va toliblar hukmiga qoldirmoqda.
Nima qilmoq kerak
Uzoq davom etgan urushdan soʻng, AQSH va NATO "Tolibon"*ni hujumlardan va yaqin gʻalabadan voz kechishga koʻndirmoqchi. Alyanskning rasmiy vakili 10 avgustda: "Toliblar hujumlarni toʻxtatishi va tinchlik muzokaralarida halol ishtirok etishi kerak", dedi. Shimoliy Atlantika alyansi terrorchilarni qurolli kurashni toʻxtatishga chaqirgan holda, aks holda xalqaro hamjamiyat ular hokimiyatini hech qachon tan olmasligini aytmoqda.
Juda kmyob, paradoksal soddalik. Toliblar tomonidan Qobulning ikkinchi marta egallanishiga koʻp vaqt qolmayapti. Keyin esa Afgʻoniston hududidan xalqaro terrorizm Gʻarbiy Yevropa yoʻnalishida "kuchni proyektsiyalash"ni boshlaydi. Albatta, giyohvand moddalar savdosi ham hech qayerga ketmaydi.
Flag SSHA - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 07.08.2021
Afgʻonistonda vaziyat keskinlashuvi
AQSH elchixonasi amerikaliklarni Afgʻonistonni zudlik bilan tark etishga chaqirdi
Dohada Rossiya, Xitoy, Pokiston, AQSH va "Tolibon"* ishtirokidagi Afgʻoniston boʻyicha muzokaralari 10 avgustda boshlangan. Muzokaralar natijasini oldindan prognoz qilish qiyin, lekin Afgʻonistondagi urush, soʻzsiz, davom etadi. Mavjud Islom Respublikasining hukumat tuzilmalariga qonunan oʻrnasha oladigan, avtomatlarni tashlab, qoʻlga ketmon oladigan, kelishuvga boraoladigan, "yaxshi toliblar" haqidagi ertaklarni faqat masʼuliyatsiz, gʻarazli odamlargina toʻqishi mumkin.
Rossiya, Oʻzbekiston, Tojikiston va Qirgʻiziston har ehtimolga qarshi Afgʻoniston chegaralari yaqinida katta kuchlar, bronetexnika va zarba beruvchi samolyotlarni jalb etgan holda qator qoʻshma harbiy manyovrlarni amalga oshirdilar. Bundan tashqari, Moskva Markaziy Osiyo mamlakatlariga qurol yetkazib berish hajmini oshirdi va milliy qurolli kuchlarning takomillashtirilishida faol koʻmak bermoqda.
Voorujennыe lyudi v Afganistane - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 09.08.2021
Afgʻonistonda vaziyat keskinlashuvi
"Tolibon"* AQShni afgʻon mojarosiga aralashmaslikka chaqirdi
Rossiya Tojikistondagi 201-harbiy bazasini sezilarli mustahkamladi, arsenalda yangi bronetexnika, masofasi uzaytirilgan ognemetlar paydo boʻldi.
Kuchaytirilgan jangovar tayyorgarlik saqlanib qolmoqda va bu ufqda sharpasi koʻrinish berayotgan harakatlari oldindan taxmin qilib boʻlmaydigan "Islom amirligi" bilan ehtimoliy muloqotga oqilona yondashuvdir.
* – RFda taʼqiqlangan terroristik tashkilot.
Yangiliklar lentasi
0
Avval yangilariAvval eskilari
loader
LIVE
Zagolovok otkrыvayemogo materiala