Analitika

Siyosatshunos: millatchilik – ukrain siyosatining avangardi

© AFP / GENYA SAVILOVUkrainskiye natsionalistы
Ukrainskiye natsionalistы - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 19.08.2021
Ukraina oʻz Mustaqilligining 30 yilligini nishonlashga tayyorlanmoqda. 1991 yil 24 avgust kuni mamlakat mustaqilligi eʼlon qilingandi.
TOSHKENT, 19 avg – Sputnik. Nega Ukraina “nezalejnosti”ning (mutaqilligi) yakunlari millatchilikning gullab-yashnashi boʻldi, davlat darajasida rusiyzabon aholining huquqlari qanday poymol qilinmoqda va radikallar qanday qoʻllab-quvvatlanmoqda – Sputnik materiali bu haqda.

Inqiroz kontseptsiyasi

Oʻttiz yil ichida Ukraina davlat sifatida shakllanmadi, deydi RF hukumati huzuridagi Moliya universiteti ommaviy kommunikatsiyalar va mediabiznes departamenti dotsenti Gevorg Mirzayan.
Buning sababi – davlat tuzishning eng nomuvofiq shakli, Rossiyaga har narsada qarshi chiqishga moʻljallangan “Ukraina – Rossiya emas” sunʼiy kontseptsiyasi.
Afganskiye jenщinы jdut razdachi besplatnoy pshenitsы v Kabule - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 19.08.2021
Siyosat
Ukrainani Afgʻonistonning taqdiri kutmoqda - Patrushev
Sovet Ittifoqi parchalangandan soʻng faqat beshta sobiq respublika ular egallagan chegaralar doirasida katta davlatchilik tarixiga ega edi: Rossiya, Armaniston, Gruziya, Litva va Moldova, deb tushuntiradi Mirzayan.
“Fuqaroviy millat sharoitida belorus va qozoqlar singari davlatchilikni barpo etish mumkin edi, chunki ular ularning hududlarida turli millat, din va tilga mansub kishilar yashashini yaxshi bilishardi. Ukrainlar koʻp millatli davlat tuzish oʻrniga “Rossiya boʻlmagan”, oʻzining rus emasligini maksimal namoyish etishi shart boʻlgan davlatni barpo eta boshlashdi”, - deydi ekspert.
Siyosatshunos tegishli ravishda Ukraina xalqaro munosabatlarning alohida subʼyeti sifatida mavjud boʻlgan tarix yozilganiga eʼtibor qaratadi. Natijada bu ukrain jamiyatini rusiyzabon va rusiyzabon boʻlmaganlarga ajratgan, xolos.
“Maydandan keyin Ukraina hukumati bu notoʻgʻri siyosatni qizdirdi, xolos. Ular endi “Rossiyani emas”, Vladimir Putin mutlaqo toʻgʻri taʼkidlagandek, “Antirossiyani” barpo eta boshlashgan. Yaʼni oʻzining rusligini inkor etayotgan shunchalik davlatni esa, balki rus boʻlgan barcha narsaga qarshi chiqayotgan va janjallashayotgan. Buni “Rossiya boʻlmagan” siyosat evolyutsiyasining mantiqli davomi deyish mumkin”, - deya xulosa qiladi Mirzayan.
Natsionalnыy flag Ukrainы i flag Organizatsii Severoatlanticheskogo dogovora (NATO) - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 08.04.2021
Dunyoda
NATO tufayli Ukraina oʻz yeridan ayrilib qolishi mumkin – UXX generali
Uning fikricha, bunday siyosat natijasi koʻrinib turibdi: “Ukraina Xalqaro valyuta jamgʻarmasi va Yevropa eshigi oldida turgan bir paytda”, mamlakatda deindustrializatsiya, depopulyatsiya, fuqarolar urushi, uzluksiz iqtisodiy inqirozi roʻy bermoqda.

Ruslar genotsidi

Ukraina davlat suvereniteti toʻgʻrisidagi deklaratsiyada shunday bob bor, unda Ukraina SSR qonun oldida barcha fuqarolarning millati, maʼlumoti, tili, siyosiy qarashlari, turar joyi va hokazolardan qatʼi nazar barobarligini taʼminlashi aytilgan.
Ammo voqelikda bu butunlay yoddan koʻtarildi, deydi Donbass Kinematogroflar ittifoqi raisi Roman Razum.
“Rusiyzabon aholining huquqlari poymol qilinmoqda. Rus bolalari rus maktabida taʼlim ololmaydi va ona tilisini oʻrgana olmaydi. Rus filmlari va qoʻshiqlari taqiqqa tushgan. 2014 yilgacha barobarlikka rioya qilinmoqda deb hisoblash mumkin edi, lekin davlat toʻntarilishi boʻlganidan keyin va fuqarolar urushi boshlanishi bilan hammasi yomonlashdi”, - deydi Sputnik suhbatdoshi.
2020 yilda Ukrainada oʻrta taʼlim toʻgʻrisida qonun qabul qilingan edi. Unga koʻra, ukrain tili soʻzlashuvchi etnik ukrainlar va “tub aholi” vakillari (qrimlik tatarlar, karaimlar va qrimchaklar) taʼlim vaqtining 100 foizida ona tilida, “YEI mamlakatlari tillari” sohiblari oʻquv vaqtining 40 foizigacha taʼlim olish huquqiga ega, ruslar va rusiyzabonlarga ona tilida 20 foizdan koʻp boʻlmagan vaqtda oʻqishga imkon beriladi.
Kak na Ukraine razrushayutsya starinnыe dvortsы i usadbы - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 23.02.2021
Video
Tarixni qutqarish kerakmi-yoʻqmi? Ukraina qanday qilib XVI asr qoʻrgʻonchalariga "qoʻl siltadi"
Boz ustiga Ukraina Bosh prokuraturasi “Kivalov – Kolesnichenko qonuni” deb ataluvchi qonun asosida qabul qilingan mahalliy hukumatlarning rus tilining mintaqaviy mavqei toʻgʻrisidagi qarorlarini bekor qilib keladi.
Qonunni “maydonchilar” gʻalabasidan soʻng darhol yoʻq qilishni xohlashgandi va uzul-kesil 2018 yil martida “konstitutitsiyaga zid” deb tan olishdi.
2021 yil iyulida prezident Vladimir Zelenskiy taqdimnomasi bilan tub aholi toʻgʻrisidagi qonun loyihasi qabul qilindi, unda ruslar, Kiyev fikricha, bu toifaga kirmaydi.
“Roʻy berayotgan voqealarni rusiyzabon aholi genotsidi deb atash mumkin. Qolaversa, Ukrainada ruslarni jismonan qirib tashlashmoqda. Fuqarolar urushi tufayli koʻp odam mamlakatni tark etdi”, - deydi Razum.
Rossiya prezidenti maʼmuriyati maʼlumotlariga koʻra, 2016 yilan 2020 yilgacha Ukrainaning qariyb bir million fuqarosi Rossiya fuqaroligini olgan. Rossiya IIV statistikasiga koʻra, 2020 yilda Rossiya pasportini olganlarning 62 foizini Ukraina fuqarolari tashkil etadi.

Yashash joy boʻyicha kamsitish

Ustiga ustak zamonaviy ukrain voqeligida “yashash joyidan qatʼi nazar” kamsitishga yoʻl qoʻyilmasligi toʻgʻrisidagi konstituttsiyaviy norma Donbass aholisiga taalluqli emas.
2014 yil 1 dekabrdan, prezident Pyotr Poroshenkoning farmoniga muvofiq Kiyev nazorati ostida boʻlmagan Donbass qismida moliyaviy-iqtisodiy va transport qamali oʻrnatilgan.
Belgilangan pensiya va nafaqani olish uchun mahalliy aholi “nazorat ostidagi” hududga chiqishi kerak. Koʻpincha jismonan buning iloji yoʻq.
“Ukrainadagi prezident saylovida bizga ovoz berish huquqini berishmadi. Pensionerlar esa aholimizning eng jabr koʻrgan qatlami boʻldi. Ularning belgilangan toʻlovlarni olishlari uchun mamlakatga kirishi uchun Ukraina chegarasida bir sutkalab qolib ketishlariga toʻgʻri kelmoqda”, - deydi Razum.

Millatchilar milliy qahramonga aylanishdi

Bugungi Ukraina – bu millatparast jinoyatchilarga milliy qahramon maqomini berayotgan, etnik, til va mahalliy mansubligiga koʻra kamsitish davlat siyosatining bir qismiga aylangan mamlakat. Ukrainada millatchilik gʻoyasini targʻib qilayotganlar hatto huquqni muhofaza qiluvchi organlar xodimlarining homiyligidan foydalanmoqda.
Aktsiya natsionalistov v Kiyeve - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 12.02.2020
Dunyoda
"Bepul" pishloq. Sorosning pullari Ukrainada nimaga sarflandi?
Millatchilik – “Antirossiyaning” avangard siyosati, deb hisoblaydi Gevorg Mirzayan.
“Politsiya tomonidan rusiyzabonlarning ommaviy kaltaklash Ukrainaning obroʻyiga taʼsir qilgan boʻlardi. Jangari millatchilar va millatparast radikallar bu bilan shugʻullanishlari mumkin. Ular proksi – bu etika yoki obroʻ jihatdan Ukraina hukumati oʻzining “Antirossiya” siyosati doirasida qilolmaydigan ishlarni bajarayotgan kishilar”, - deya tushuntiradi siyosatshunos.
Ekspertning soʻzlariga koʻra, bunday siyosat jamiyat, ukrain davlatchiligining keyingi tanazzuliga, tizim muammolari va Ukrainaning hududiy parchalanishiga olib keladi.
Yangiliklar lentasi
0
Avval yangilariAvval eskilari
loader
LIVE
Zagolovok otkrыvayemogo materiala