Analitika

Siyosiy va kredit qaramligi: YEI bilan doʻstlik Ukrainaga nima keltirdi

© Sputnik / Aleksey VitvitskiyFlagi Ukrainы i Yevropeyskogo Soyuza.
Flagi Ukrainы i Yevropeyskogo Soyuza. - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 23.08.2021
Ukraina 24 avgust kuni Mustaqilligining 30 yilligini keng nishonlaydi. 1991 yil shu kuni mamlakat mustaqilligi eʼlon qilingan edi.
TOSHKENT, 23 avg – Sputnik. Rossiya prezidenti Vladimir Putin oʻz maqolasida ukrain mustaqilligi aholini jipslashtirish maqsadiga ega boʻlmaganini taʼkidlagandi. Bu elitaning “kichik hovuzda katta baliq” boʻlish uchun Rossiyadan ajralishga urinishi edi. Buning uchun “Ukraina – Rossiya emas” sunʼiy kontseptsiyasi oʻylab chiqarilgan edi.
Rossiyaga hamma narsada qarshi chiqqan Kiyev qanday qilib Gʻarb qoʻlida qoʻgʻirchoqqa aylandi va Yevropa Ittifoqi bilan ittifoqchilik Ukrainaga nima keltirdi – batafsil Sputnik maqolasida.

Yevropa oyogʻi ostida

Ukraina davlat suvereniteti toʻgʻrisidagi deklaratsiyada shunday bob bor, unda mamlakat “ kelajakda harbiy bloklarda qatnashmaydigan doimo neytral davlat boʻladigan niyatini eʼlon qiladi” degan soʻzlar yozilgan. Bu qoida ishlamayapti, deydi RF hukumati huzuridagi Moliya universiteti ommaviy kommunikatsiyalar va mediabiznes departamenti dotsenti Gevorg Mirzayan.
“Ukrainlar oʻzini Gʻarbning bir qismi sifatida koʻrishadi. Biroq ular Gʻarbning hech qanday bir qismi emas va hech qachon boʻlishmaydi, shu bois ularni Yevropa ittifoqi va, ehtimol, NATO dahlizidan uzoqroq tutib turishadi”, - deb hisoblaydi siyosatshunos.
Situatsiya v Kiyeve - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 20.08.2021
Kolumnistlar
Cobiq sovet ittifoq davlatlari uchun Ukraina darslari
“AntiRossiya” kontseptsiyasi doirasida Kiyev NATO bilan yaqinlashish sari ishonchli qadam tashladi: 1997 yil 9 iyulda NATO va Ukraina “Alohida hamkorlik toʻgʻrisidagi xartiya”ni imzoladi. 2005-2006 yildan buyon har yili Ukraina NATOning besh-olti harbiy mashgʻulotlarida, asosan, Qora dengizdagi mashgʻulotlarda qatnashib keladi. Ulardan oxirgi Dive-2021 5 avgust kuni boʻlib oʻtdi.

Kiyevning YEI sari harakatlanishi

Pyotr Poroshenko davrida Oliy Rada qarori bilan Ukraina konstitutsiyasiga uni Yevropa va Yevroatlantik yoʻnalishi sari borishini belgilaydigan qoidalar kiritilgan – yaʼni mamlakatning YEI va NATOga qoʻshilishi. Agar 2013 yilgacha Ukraina mustaqilligi koʻrinishini saqlagan boʻlsa, “Yevromaydan”dan soʻng ukrain davlatining qoʻgʻirchoqlik feʼl-atvori ayon boʻldi.
“Maydan” arafasida Ukrainada muammolar toʻplami mavjud edi. Viktor Yanukovich kuchlarning ikki markazlari oʻrtasida ustalik bilan chap berishga urindi va bunda yutib chiqishiga umid qildi, deb tushuntiradi Integratsiya istiqbollarini oʻrganish markazi direktori Sergey Rekeda.
Jiteli Xarkova na odnom iz izbiratelnыx uchastkov goroda vo vremya golosovaniya na prezidentskix vыborax na Ukraine - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 20.08.2021
Analitika
Defolt, ishsizlik, bankrotlik: Rossiyaga qarshi siyosat Ukrainani qayerga olib keldi
“Yanukovich Bryussel bilan faol muloqot olib bordi. Bryussel esa aynan jalb qilish taktikasini amalga oshirardi. Keyin buni Belarus bilan ham qilishni boshlashdi. Jalb qilish taktikasi – bu Ukraina ustidan nazoratni rejimni oʻzgartirish orqali emas, balki amaldagi rejimni YEIga boʻysundirish bilan olishga urinish demakdir”, - dedi Sputnik suhbatdoshi.
Bu taktika Bryusselning islohotlarga oid Kiyevga qoʻygan talablari boʻlgan “Fyule roʻyxati” voqeasida yaqqol namoyon boʻldi.
“Bryussel Kiyevga rad javobini bermadi. Bitim ostidagi imzo Bryussel uchun Kiyevning asta-sekin YEI tomon ogʻishini anglatardi. Yanukovich ham umuman olganda hech qanday islohotlar oʻtkazmaslikdan manfaatdor edi”, - deya tushuntiradi Rekeda.
Ammo jalb qilish taktikasi Yanukovich Rossiya tomonidan moliyaviy yordamni olishga rozilik berishi bilan oʻzgardi. Hukumat tepasiga gʻarbiy markaziy kuchga sodiq boʻlgan siyosatchilar keltirildi.
Krыmskiy poluostrov na karte - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 19.08.2021
Analitika
Dmitriy Vidrin: Kiyevning “Qrim platformasi” sammiti – quruq gap

Keng koʻlamli manipulyatsiya

Ukrainlar tomonidan shunchalik kutilgan (goʻyoki) Ukraina va Yevropa Ittifoqi oʻrtasidagi ittifoqchilik toʻgʻrisidagi bitim faqat 2017 yilda kuchga kirdi, “maydan”dan toʻrt yil oʻtib.
Yanukovich davrida ittifoqlik toʻgʻrisidagi bitimga hujjat mamlakat korxonalarini bankrotlikka olib kelishini tushungan ukrain ishbilarmonlari, sanoatchilari qarshi chiqqan, deydi Mirzayan.
“Bitimning mazmuni shunda ediki, Ukraina evaziga Yevropa bozorida kichik ulushni olib, barcha yevropa tovarlari uchun toʻliq ochiladi. Pul boʻlmagan jiddiy sertifikatsion yangilanishlardan soʻng. Oʻshanda Yanukovich uni qayta koʻrib chiqmagunlarida bitimni imzolashdan vaqtinchalik bosh tortdi”, - deydi siyosatshunos.
Rekeda ittifoqchilik toʻgʻrisidagi bitim siyosiy maqsadlarda imzolanganini aytib, iqtisodiy samaraga ega boʻlmaganini taʼkidlaydi. Ukraina uchun YEI bilan erkin savdo zonasidagi cheklangan jiddiy kvota bor edi. Ukrain ishlab chiqaruvchilari YEI mamlakatlariga cheklangan miqdordagi tovarlarni bojsiz olib kirishlari mumkin edi, xolos.
Ukrainskiye natsionalistы - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 19.08.2021
Analitika
Siyosatshunos: millatchilik – ukrain siyosatining avangardi
Hujjatning ikkinchi muhim jihati bu vizasiz rejim edi.
“Vizasiz rejim ulkan manipulyatsiya ekan, chunki ukrainlarning YEI ichida ishlashlariga ruxsat berilmagan, YEI boʻylab turistik maqsadlarda harakatlanishni nazarda tutardi, xolos”, - deydi Rekeda.
Ukrainlar qoʻlga kiritgan yagona imkoniyat bu ularning YEI hududiga sayyoh sifatida erkin kirish va keyinchalik Yevropada noqonuniy ishlashdir.
“Bu ittifoqchilikning Ukrainaga bergan bor narsasi bu – ruhiy huquq. Yaʼni ular mutlaqo amalda hech qanday mustahkamlanmagan ishlar bilan Yevropa Ittifoqiga yaqin boʻlishdi”, - deya qayd etadi Rekeda.
Ekspert taqqoslash uchun Armanistonni misol keltiradi. 2013 yilda Yerevan ham YEI bilan ittifoqchilik toʻgʻrisidagi muzokaralar olib bordi, natijada 2013 yil sentyabrida Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqiga qoʻshilishini eʼlon qildi. YEOIIga qoʻshilgandan keyin Armaniston Yevropa Ittifoqi bilan hamkorlik toʻgʻrisida chuqurlashtirilgan bitim imzoladi.

Qaytmaslik nuqtasi

YEI bilan ittifoqchilik Ukrainaga siyosiy va kredit qaramligidan boshqa narsa keltirmadi. Boz ustiga, Ukraina Rossiya bilan iqtisodiy aloqalarni uzishga harakat qilib, Xalqaro valyuta jamgʻarmasining tobeligiga toʻliq tushib qoldi.
Protestnыe aktsii v Kiyeve - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 17.08.2021
Siyosat
Kimning loyihasi edi — Ukrainadagi davlat toʻntarishi sababi Yanukovich nigohida
Joriy yil avgustida Zelenskiy ofisi 2020 yil iyunida tasdiqlangan Stand by loyihasi doirasida XVJ mamlakatga galdagi 2,7 milliard dollar miqdordagi transhni goʻyoki “begʻaraz va qoʻshimcha shartlarsiz” taqdim etishga tayyorligini eʼlon qildi. Ammo bu transh XVJning pandemiyadan keyingi rivojlanishi uchun barcha mamlakatlarga koʻrsatadigan yordamining bir qismidir. Ukraina uni olishda hech qanday ustuvorliklarga ega emas.
Ustiga ustak, birinchi transhni muvofiqlashtirishda 2020 yil 10 iyun kuni Kiyev YEI va XVJ talabi bilan quyidalarni bajardi: qishloq xoʻjaligi uchun moʻljallangan yerlarni sotishni yoʻlga qoʻyish toʻgʻrisidagi qonunni qabul qildi; XVJga de-fakto Ukraina Milliy banki ustidan nazoratni berdi va hatto uni qisman Ukrainaning huquqiy maydonidan chiqardi; mamlakatdan mablagʻlarni chiqarish uchun toʻsiqlarni olib tashlab, xalqaro moliyaviy spekulyantlar va transmilliy kompaniyalar foydasiga jiddiy soliq yengilliklarini berdi.
“Rossiya va Gʻarb munosabatlari hozirgi holatda boʻlarkan, yoki tanazzulga yuz tutadi, Ukrainada hech qanday ijobiy oʻzgarishlar roʻy bermaydi. Iqtisod qulashda davom etadi, aholi turmushi minimalligicha qoladi va boylar va qashshoqlar oʻrtasidagi tabaqaga ajralish davom etadi”, - deya taxmin qiladi Rekeda.
Ukraina – bu Rossiya va gʻarb mamlakatlari oʻrtasidagi munosabatlarining mutloq proyektsiyasi, deydi ekspert. Hozirgi xalqaro vaziyatda Kiyev va Moskva munosabatlarining qayta jonlanishining imkoni yoʻq. Uning soʻzlariga koʻra, ukrain inqirozi “busiz ham yomonlashgan Rossiya va Gʻarbning” natijasi boʻlgan.
Sputnik suhbatdoshi hatto Gʻarb oʻz muammolari keskinlashishi sabab Kiyevni faol dastaklashdan voz kechsada, Kiyev baribir Rossiya bilan munosabatlarini qayta koʻrib chiqmaydi deb taxmin qiladi.
“Ukraina holatida qaytmaslik nuqtasidan oʻtib boʻlingan. U hech boʻlmaganda qariyb oʻn yil davomida rusofob kayfiyatlari kuzatilayotgani sabab avtomatik ravishda Rossiyaga diqqatini qaytadan jalb qilolmaydi. Rossiyani qardosh davlat deb bilmaydigan, biz turli qadriyatlarga ega boʻlgan boshqa-boshqa xalqmiz deb hisoblaydigan, Ukraina boshdan kechirayotgan barcha muammolar sababchisi biz deb hisoblaydigan ukrain avlodi bor”, - deya tushuntiradi Rekeda.
Yangiliklar lentasi
0
Avval yangilariAvval eskilari
loader
LIVE
Zagolovok otkrыvayemogo materiala