Kolumnistlar

“Ulkan magʻlubiyat”: NATO oʻzini dafn qilmoqda

© AFP / WAKIL KOHSARShtab operatsii "Reshitelnaya podderjka" v Zelenoy zone v Kabule
Shtab operatsii Reshitelnaya podderjka v Zelenoy zone v Kabule  - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 25.08.2021
Afgʻonistondagi muvafaqqiyatsizlik AQShning barcha harbiy ittifoqchilariga taʼsir koʻrsatmay qolmadi.
TOSHKENT, 25 avg – Sputnik. NATO blokiga nomzod shoʻrpeshonalar haqida nima ham deyish mumkin? Gruzin va ukrainlarni, amerika qiziqishi doirasiga nima sababdan kirib olganlari nomaʼlum, ularning xoʻjayinlari shunchaki tashlab ketishdi – dunyoning bir chetiga, oʻta xavfli joyga.
Birgina Kobuldagi Amerika bazasida bugun 400 nafarcha odam qolib ketdi. Ular shartnoma asosida amerikaliklar uchun ishlashardi, toliblar saqlanayotgan qamoqxonani qoʻriqlashardi. Hozir toliblar ozodlikka chiqishda va ulardan qurollarini tortib olishdi, lekin hozircha, umuman olganda, xafa qilishmayapti.
Ukrainalik yollanmalar Rossiya hukumatidan ular ortidan samolyot joʻnatishni soʻrashdi. Nima sababdan bu hayratga solmaydi? Amerikaliklar uchun ishlagan afgʻonlarni ham, aftidan, ruslar qutqarishlari kerak boʻladi. Har doimgidek.
Emblema NATO - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 16.06.2021
Kolumnistlar
NATO sammitining qoʻrqinchli yakuni: alyans RF va MDHga soxta "ayblar" uchun tahdid qilmoqda
Ammo amerikaliklar oʻzlarining eng yaqin hamkorlari, NATOning toʻlaqonli aʼzolari boʻlgan mamlakatlar bilan ham yaxshi munosabatda boʻlishmadi. Amerikaliklarning qochishi sabab yuzaga kelgan xaos na nemislar, na gollandlar, na chexlarning oʻz fuqarolarini Kobul aeroportidan olib keta olishiga imkon bermadi.
Amerikaliklar hech bilan maslahatlashmasdan 31 avgustni evakuatsiyaning oxirgi kuni deb eʼlon qilishdi. Fuqarolarimizning taqdiri ne kechadi, degan savol bilan yuzlanishmoqda NATO boʻyicha ittifoqdoshlar. Vashington bunga javob bermayapti.
AQSH hamkorlarining oʻylay boshlaganlarining ajablanarli joyi yoʻq. Dunyodagi eng kuchli deb hisoblanuvchi armiyaning shiddat bilan qochishi ularda turli shubhalar tugʻdirdi. Amerikaliklar Afgʻonistonda nafaqat odamlarni, balki jangovar samolyot, vertolyot, zihrli texnika va qurol-aslahalarni qoldirib ketishdi.
Bularning bari NATO boʻyicha hamkorlardan yashirinchi tuzilgan qandaydir maxfiy kelishuvlar evaziga joʻrttaga yuz million dollarlik qurol-yaroqni tashlab ketishganday boʻlib koʻrinadi. Bu haqda bir necha oʻn yuz minglik “shippakli soqollilar” misli koʻrilmagan tezlik bilan mamlakat va uning poytaxtini egallab olgani aytib turibdi. Amerikaliklar buni oldindar bilan boʻlishlari va hozirlik koʻrgan boʻlishlari mumkin. Uning NATO boʻyicha ittifoqdoshlari uchun esa bu yoqimsiz syurpriz boʻldi.
Situatsiya v Kiyeve - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 20.08.2021
Kolumnistlar
Cobiq sovet ittifoq davlatlari uchun Ukraina darslari
Aslida toliblar bilan bir tomonlama bitim AQShda azaldan ishlab chiqilgan. 2010 yilda “Xalqaro tinchlik uchun” Karnegi jamgʻarmasi maʼruza chop qilgandi. Unda jangarilar bilan yarashishning turli variantlari muhokama qilingan – viloyatlarni amerikaparast hukumat va “Tolibon”* oʻrtasida tasqimlashdan tortib “oʻzining” diktatorini tayinlashga qadar. Bari “Xavfsizlik demorkatiyadan muhimroq” shiori ostida.
2018-2020 yillarda Amerikaning Afgʻonistondagi sobiq elchisi Zalmay Xalilzad Tramp maʼmuriyati nomidan “Tolibon”* vakillari bilan maxfiy muzokaralar oʻtkazgan. Ular 2020 yil toliblar bilan bitim tuzish bilan yakunlandi. Bu Vashingtonning tashabbuskorlik ishi edi. Oq uy NATo boʻyicha yevropalik ittifoqdoshlariga oʻz rejalarini ochiqlaman.
2021 yilda davlat kotibi Entoni Blinken hamida Pokiston hukumati bilan qoʻngʻiroqlashib turgan, iyun oyida esa MRB rahbari Uilms Berns Islomobodga uchgandi. Pokiston deyaroi rasmiy ravishda “Tolibon”*ni boqib keladi. Janob Berns Pokiston hukumati bilan nimalarga kelishib olgani hammaga qiziq edi, ammo muzokaralar mazmuni maxfiylashtirildi.
Boz ustiga ittifoqdoshlarning hammasi tushunishardi va oʻz oʻyinlarini olib borishdi. Buyuk Britaniya mudofaa vaziri Ben Uolles jurnalistlarga oxirgi yilda Afgʻonistonda birlashgan kontingentni qoldirish uchun turk va italyan harbiylari bilan kelishishga uringanini tan oldi.
Muzokaralar imi-jimida olib borilgan, albatta. Vashingtonda bundan bexabar boʻlishgan. Ammo natijada gʻoyani amalga oshirib boʻlmaydigan deb topishdi.
Analitika
NATO Qora dengiz boʻyicha aniq qarorga keldi - Rossiya javobi qanday boʻladi?
Ittifoqchilarni Vashington ularni oʻz qoʻshinlarini olib chiqish fakti oldida qoldirgani gʻazablantiradi – maslahatsiz, muhokamasiz, hech qanday diplomatik ishsiz. Albatta, omma oldida blok yakdilligini koʻrsatishga toʻgʻri keladi. Ammo yetakchi yevropalik siyosatchilarning achchigʻi chiqayotgani istar-istamas ayon boʻlmoqda.
Hatto “Brexit”dan keyin AQShga toʻliq tobe boʻlib olgan Angliyada mutlaqo boshqacha gap-soʻzlar yangamoqda. Sobiq bosh vazir Toni Bler AQShning amaldagi prezidenti “imbetsil” deb atadi. Amaldagi bosh vazir Boris Jonson “uyqusirigan Joga qaraganda, Tramp bilan ishlar yaxshiroq borganini” bildirdi. Keyin u hech qachon bunday demaganini aytdi, ammo ibora iqtibos tarzida tarqalib ketdi.
Angela Merkel uni Germaniyaning yangi kantserligiga moʻljallayotgan Armin Lashetning fikricha, Afgʻonistondan qoʻshinlarning olib chiqilishi “NATO blokining butun tarixidagi eng ulkan magʻlubiyat boʻlgan”.
Frantsiya prezidenti Emmanuel Makron Baydonga sim qoqib, uni mamlakatdan afgʻonlarni olib chiqishdan bosh tortgani uchun keskin tanqid qildi. Frantsiya prezidentining jahlini tushunish mumkin: amerikalik hamkorlar uddaburonlik bilan afgʻon qochoqlari masalasini yevropaliklar ustiga tashlab qoʻydi.
Oʻn minglab noqonuniy migrantlar yaqin kunlarda Yevropa va Britaniyaga yopiriladi, ular orasida qancha ehtimoliy terrorchilar boʻlishini oʻylashning oʻzi dahshat. Agarda yevropaliklar chegarani yopishga urinishsa, Vashington omma oldida ularni bagʻritoshlik uchun poʻstaklarini qoqadi.
Amerikaliklar nafaqat NATO boʻyicha hamkorlarini kamsitishdi. Ularni boshi berk koʻchaga kirgizib qoʻydi. Agar YEI mamlakatlari rahbarlari Afgʻonistondan oʻz fuqarolarini chiqarib ololmasa, halq gʻalayoni ularning yuqori lavozimlaridan mahrum qilishi mumkin. Agar Yevropa mamlakatlariga afgʻon qochoqlari yopirilib kelsa, vaziyat bundan battar boʻladi.
Biroq ehtimoliy istiqbollar bundan-da dahshatliroq. Keyingi safar amerikalik siyosatchilar qoʻshinlarni qayerga yuborishmoqchi? Yevropalik askarlarning ular ortidan qayerga sudralishi kerak boʻladi, qayerda va nima uchun jon berish kerak? Afgʻonistonda, eslatamiz, NATO blokidan uch yarim mingdan ziyod harbiylar halok boʻldi. Nima uchun? Nima uchun ular jonlarini fido qilishdi?
Uilyam Berns i Maykl Makfol posetili MID RF - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 24.08.2021
Afgʻonistonda vaziyat keskinlashuvi
OAV: Amerika MRB rahbari “Tolibon”* siyosiy ofisi yetakchisi bilan yashirincha uchrashdi
Yevropaliklarning qoʻrqinchli tushi AQSH ularni Xitoy bilan jang qilishga olib ketishi haqidagi gʻoya boʻldi. Bu oxiri yoʻq urush boʻlishi va qurbonlar son-sanoqsiz boʻlishi bilan tahdid soladi. Oq uy oʻz magʻlubiyatini tan olib, oʻz vaqtida hamkorlarini sotib, jang maydanidan juftakni rostlab qolsachi. Bunday voqealar rivoji kimga kerak?
Agar Vashington sobiq Ittifoq hududida jang qilishga qaror qilsachi? Lekin bu mavzu natochi zobitlarning gʻamgin kinoyasiga sabab boʻladi.
“Afgʻonistondan keyin Amerika dunyosi poyoniga yetdi – NATOniki ham”, - deya yozadi taniqli ingliz tahlilchisi Saymon Tisdall.
Yevropaning harbiy obroʻi bilan birgalikla uning maʼnaviy obroʻi ham ketmoqda: AQSH sayyoraning turli joylarida gegemoniyani taʼminlab bergan oʻsha “yumshoq kuch”. Afgʻonistondagi magʻlubiyat Shtatlarning Yevropa taqdiridagi rolini qaydan koʻrib chiqishning debochasi boʻldi.
Bir paytlar NATO Yevropani ayyorona “sovet tahdididan” himoya qiladi deb aytilgandi. Allaqachon bundan tahdid yoʻq. Bugungi kunda AQSH yakka tartibda blokdan oʻzining siyosiy vositasi sifatidan foydalanmoqda va unga aʼzo mamlakatlarni uni saqlash uchun soliqqa tortmoqda. Ittifoqdoshlarini himoya qilish oʻrniga ularni oxiri voy boʻlgan ishlarga tortmoqda. Keyin esa ularni butun dunyo koʻz oʻngida tashlab ketmoqda.
Zapravka toplivom gruzovogo samoleta Il-76MD vo vremya evakuatsii grajdan RF iz Afganistana. - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 25.08.2021
Rossiya
Rossiya Afgʻonistondan oʻzining va boshqa davlatlar fuqarolarini evakuatsiya qiladi
NATOga aʼzolik uchun ikki bukilayotgan ukrainlar va gruzinlarning, Toni bilan aytgandek, “chuqur mulohaza” qilishlarining fursati. Bu, ayniqsa, Kobulda qolib ketganlarga taalluqli. Ularning vaqti bisyor – bil-da dunyo taqdiri haqida fikr yurit va rus samolyotini kut. Shoyad olib ketsa seni.
* Rossiya va qator mamlakatlarda taqiqlangan terrorchilik tashkiloti
Manba: RIA Novosti.
Yangiliklar lentasi
0
Avval yangilariAvval eskilari
loader
LIVE
Zagolovok otkrыvayemogo materiala