Kolumnistlar

Skripallar ishi: Britaniya virtual generalni zaharlovchi deb atadi

© Sputnik / Aleks Maknoton / Fotobankka oʻtish V Solsberi pristupili k ochistke svyazannыx s delom ob otravlenii Skripaley mest.
 V Solsberi pristupili k ochistke svyazannыx s delom ob otravlenii Skripaley mest.  - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 23.09.2021
OAV talqinida yangilik mana bunday yoritilgan: Buyuk Britaniya prokuraturasi Skripallar zaharlanishining uchinchi ishtirokchisiga ayblov eʼlon qildi. Bu Sergey Fedotov degan kishi, biroq, aslida aslo u va Fedotov emas.
TOSHKENT, 23 sen – Sputnik. 2018 yil kuz-yoz oylarida Angliyaning kichik Solsberi va Eymsberi shaharchalarida bir necha kishi nomaʼlum moddalardan zaharlandi. Ular orasida ikki nafar Rossiya fuqarosi va toʻrt nafar inglizlar boʻlgan: biri politsiyasi, ikki nafari Eymsberi aholisi, bir nafar solsberilik ayol. Deyarli bari tuzalib ketdi, faqat Solsberidan boʻlgan ayol vafot etdi.
Eymsberi ham, Solsberi ham bevosita mashhur Porton-Daun harbiy biolaboratoriyasi yaqinida joylashgan. U yerda sayyoradagi eng xavfli kimyoviy va biologik moddalar saqlanadi. Masalan, laboratoriya olimlari ritsin kabi zahar ustidan faol ish olib borishadi. Undan yaqinda zaharga qarshi vosita oʻylab topishdi.
Britanskiye politseyskiye vedut rassledovaniye na meste otravleniya Sergeya i Yulii Skripaley, Solsberi, 13 marta 2018 goda - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 07.08.2019
Dunyoda
London Kremlning Skripal ishiga aloqadorligiga oid hech qanday dalil yoʻqligini tan oldi
Porton-Daun oʻzining odamlar ustidagi attangli tajribalari bilan mashhur. Urushdan keyin darhol ingliz olimlari Germaniyadan zaharlar kollektsiyasi, kimyoviy va biologik qurollarni olib chiqib ketib, ular bilan tajriba oʻtkazishga kirishishdi.
Tajriba qilinadiganlar sifatida ingliz harbiy xizmatchilaridan foydalanishgan. Ularni gazli kameralarga qamab, ular terisiga oʻldiradigan zaharlarni sepishgan. Sinovlar vaqtida ularning ayrimlari koʻrish, eshitish qobiliyatlarini yoʻqotishgan, kuchli ogʻriq sezib, tirishib qolishgan.
1953 yili tajriba oʻtkazuvchilar uchuvchi Ronald Meddisonning qoʻliga asabni falash qiluvchi modda tomizishgan. Yosh yigit halok boʻldi. Sud uning oʻlimini tasodifiy deb topdi. Shunga oʻxshash voqealarni ingliz tarixchisi Rob Ivens oʻzining “Gazdan zaharlanganlar: Porton-Daundagi odamlar ustidagi harbiy kimyoviy tajribalar” kitobida batafsil bayon qiladi.
Britaniya harbiy tajribalarida minglab kishilar qatnashishga majbur boʻlishgan. Biroz doktor Mengele sinovlarini eslatib yuboruvchi bu ajoyib tajribalar 1989 yilgacha olib borilgan.
Gorod Solsberi v Velikobritanii, gde bыli otravlenы S. Skripal i yego doch - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 19.04.2018
Dunyoda
Rossiya TIV: Skripallarning zaharlanishini katta ehtimol bilan Britaniya uyushtirgan
1960 yillarda Britaniya Mudofaa vazirligi London yerosti yoʻlida bioquroldan foydalangan holda yolgʻondakam hujum oʻtkazdi. Zararsizlantirgan kuydirgi sporalarini talk bilan aralashtirib, ventilyatsiya tizimi orqali purkashgan. Keyin buning hammasi metro bekatlarida qanday tarqalishini kuzatishgan. Londonliklarni, tabiiyki, ogohlantirishmagan. Mamlakatda muntazam xavfli sizishlar roʻy berib turardi. 1978 yilda bolgar dissidenti Georgiy Markovni Londonning qoq markazida ritsin bilan zaharlashdi. 2002 yilda qandaydir terrorchilardan oʻsha Londonda zarin sintezi uchun kerak boʻlgan barcha komponentlarni topishdi. 2006 yilda Pikidillida poloniy izlarini aniqlashdi. Bundan ingliz hukumatida tezgiga “Litvinenko” ishini toʻqib chiqardi.
Umuman olganda, inglizlarning zaharlovchi moddalar bilan xavfsiz munosabatda boʻlishda oʻta yomon tarixi bor. Porton-Daun atrofida odamlan bunday muntazam ravishda zaharlanib turishi ajablanarli emas. Ammo 2018 yilda Solsberida zaharlanganlar orasida sobiq sovet razvedkachi xoini Sergey Skripal va uning qizi Yuliya boʻlgan. Shundan keyin hammasi boshlanib ketdi.
Britaniyaning progaganda mashinasi bot-bot aholi miyasiga Skripallarni ruslar oʻldirishga urinishgani haqidagi gʻoyani singdirishga kirishib ketishdi. Kattasi u qachonlardir xoin boʻlgani uchun, qizini esa qoʻshoqning ketidan boʻshoq sifatida. Shu tariqa fisq-fasodga toʻlib toshgan “Skripallar ishi” paydo boʻldi.
Bu voqeadagi oʻxshamagan joylarni sanab chiqish bilan uning yaratuvchilari yordam bergan boʻlamiz. Bu safsatalarni qanchalik rad etsak, shunchalik koʻp ahamiyat bergan boʻlamiz. Keling, yaxshisi bu voqea boshqa bir Britaniya igʻvosi bilan tuzilish jihatdan qanchalik oʻxshash ekanini koʻrib chiqamiz.
Ximicheskaya zaщita - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 15.04.2018
Hodisalar
Skripallar NATO kimyoviy quroli bilan zaharlangan
Pyer Rishar ishtirokidagi “Soyabon bilan ukol qilish” eski kulgili frantsuz filmi bor edi. U erkin ravishda ingiz maxsus xizmatlari dissident Markov oʻlimi atrofida toʻqigan ajoyib voqeani hikoya qiladi. 1978 yilda omma orasida qandaydir bolgar KGB xodimi uni Vaterlo koʻprigida poylab turgani va kuppa kunduz kuni ritsin surtilgan soyabon bilan ukol qilgani haqidagi versiya tarqatiladi. Bundan baxtiqaro dissident britaniyalik shifokorlarning saʼy-harakatlariga qaramasdan oʻlgan.
Ingliz maxsus xizmat xodimlari va Skotlend-Yard qanchalik harakat qilishmasin bu versiyaning biror bir dalili topilmagandi. 2013 yilda Markov oʻlimi haqidagi ish dalillar boʻlmagani uchun yopilgandi. Bolgar tergovchisi Markovni ingliz kasalxonasida davolayverib holdan toydirib yuborishgani ilmoqli ravishda taxmin qildi.
Ammo bu boʻrttirilgan feyk hozirgacha internet boʻylab sayr qilib yuribdi va bolgar va sovet maxsus xizmatlariga qarshi progagandaning asosi boʻlgan. Afsonalardan biri SSSR KGBsi bolgar hamkasblariga “yordam berdi” degan versiyani ilgari suradi.
Bolgar jurnaslit surishtiruvchisi Xristo Xristov 20 yilcha Markov oʻlimiga oid ingliz qarashini ilgari surdi. U yangi kitoblar yozib tashladi, KGB arxivlarini ochishni talab qildi, allaqachon oʻlgan bolgar kommunizmi bilan kurashdi, xullas, qoʻlidan kelguncha surishtiruv olib bordi. Ammo 2013 yilga kelib bu mavzuning siyqasi chiqqani maʼlum boʻldi. Xristovning yangi kitoblarini hech kim oʻqimasdi, Markov kim ekanini unutib yuborishdi.
Koʻp oʻtmay uning oʻrniga vatandoshi, adashi va tengdoshi Xristo Grozev keldi. U ham fantaziyalarda oldingisidan ham oʻtib tushdi. Grozev oʻz mavqeini agar jamoatchilikka doimo yangi mazvular tashlab turilsa, saqlab qolishi mumkinligini tushundi. Bu yerda arxiv, qoʻlyozmalarni titishning hojati yoʻq edi. “Bellingcat”dan foydalangan holda – Mariya Zaxarova gaplari bilan aytganda “sizdirish vositasi”, - Grozev feyklarni yashin tezligida yozib-chizib tashlaga bel bogʻladi.
Avvaliga bu Petrov va Boshirovlar edi. Yaʼni aslida Chepiga va Mishkin. Darhaqiqat ular GRUdan. Ular Skripallarni zaharlashdi. Bunga qadar esa Chexoslovakiyadagi omborni portlatishdi. Balkandagi togʻlarda yurishgan. Qandaydir rossiyalik muxolifatchilar bilan yomon ishlarni qilishgan. Bolgariyada yana kimnidir zaharlashgan.
Bu orada qandaydir toʻyda ham boʻlishgan. U yerda allaqanday general bilan suratga tushishgan. Nega general bilan, polkovnik bilan emas. Jim turing, hikoyaning beliga tepmang.
Pervыy zamestitel predsedatelya komiteta Soveta Federatsii RF po mejdunarodnыm delam Vladimir Djabarov - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 04.04.2018
Analitika
Jabarov: "Skripal ishi" mojarosi Meyning karyerasiga nuqta qoʻyishi mumkin
Shunday qilib, toʻyda general bor edi. U ham GRUdan, demak. Bu toʻydagi general ham, goʻyoki, Skripallarni zaharlagan. Garchi Solsberida hech qachon boʻlmagan va oʻsha shum shpil (nayzasimon temir ustun)ni koʻrmagan boʻlsada. Generalning ismi Sergey Fedotov. Yaʼni Denis Sergeyev. Yoki balki, Sergey Denisov, muhim emas. Mana shu feyk shaxsiyat, uning mavjudligi hech kim tomonidan isbotlanmagan, oʻsha mashʼum “uchinchi gumonlanuvchidir”. Unga Buyuk Britaniya Qirollik prokuraturasining savollari bor ekan. “Uchinchi inson”day. Shunaqa yaxshi ingliz filmi bor edi.
Aslida Skripallar voqeasi Rossiya emas, balki Britaniya hukumatiga savollarni tugʻdiradi. Bari mana bunday boʻlib koʻrinadi, goʻyoki avvaliga ota va qiz qandaydir sizishmi, yoki Porton-Daun mutaxassislarining qandaydir odamlar ustidagi tajribasining qurbonlari boʻlishgan, keyin kasalxonaga tushishgan va u yerda nomaʼlum shaxslar bir nimalar qilishgan, va oxirida umuman yoʻqolib qolishgan.
Rossiya fuqarosi Yuliya Skripal kameralar qarshisida faqat bir martagiga koʻrinish berdi va juda qoʻrqib ketganday koʻrinardi. Rossiya va Buyuk Britaniya fuqarosi Sergey Skripalni esa omma 2018 yil martidan buyon koʻrmadi. Ularga nima boʻldi? Ularni oʻgʻirlab ketishdimi? Zoʻrlab ushlab turishibdimi? Tirikmi ular? Oʻz jinoyatlarini yashirish ilinjida – yoki jinoiy xatolarini – mamlakat rahbariyati Rossiyaga qarshi yolgʻon axborot tarqatuvchi “Bellingcat”ni buyurtma berdi va yashin tezligida dalillarni yoʻq qilishga kirishdi. Skripal uyi gʻishtigacha yigʻishtirib olindi – u yerda hatto tomni alishtirishdi. Nimagadir razvedkachi mushuk oʻldirildi.
Buyuk Britaniya hukumati haligacha hech qanday dalillarni taqdim etmadi, Rossiya hukumatining ekspertiza oʻtkazishga oid koʻplab takliflarini rad etdi, rossiyalik diplomatlarga Skripallar bilan uchrashishga imkon berishmadi. Xullas kalom, zamonaviy jamiyatda qabul qilingan barcha xalqaro surishtiruv normalarini buzdi.
Britaniya muxolifati yetakchisi Jeremi Korbin parlamentning quyi palatasida feyk “Skripallar ishini” adolatli tanqid qildi, uning matbuot kotibi esa bu igʻvo va Kolin Pauell Saddam Xuseynning kimyoviy quroli deb oʻylangan mashhur ichida oq kukun boʻlgan probirka oʻrtasidagida oʻxshashlikni keltirdi.
Sotrudniki ekstrennыx slujb i politsii vo vremya rabotы na Londonskom dorojnom kladbiщe v Solsberi, gde poxoronenы jena i sыn bыvshego rossiyskogo shpiona Sergeya Skripalya - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 02.04.2018
Dunyoda
"Skripal ishi"da zaharlangan grechka versiyasi paydo boʻldi
Britaniya hukumatining xalqaro jamiyat oldida Skripallar ishi uchun javob berish vaqti allaqachon kelgan. Alohida esa, albatta, mushuk uchun.
Yangiliklar lentasi
0
Avval yangilariAvval eskilari
loader