Kolumnistlar

Nima sababdan Putin va Erdogʻan bir-biri uchun kerak

© Sputnik / POOL / Fotobankka oʻtishPrezident RF V. Putin provel peregovorы s prezidentom Turtsii R. Erdoganom
Prezident RF V. Putin provel peregovorы s prezidentom Turtsii R. Erdoganom - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 30.09.2021
Vladimir Putin va Rajab Toyib Erdogʻanning 3 soat davom etgan rasmiy uchrashuvining muhimlilik jihati shunda ediki, bunday hodisa bir yarim yildan beri roʻy bermayotganligi sabab boʻlishi mumkin.
Vladimir Putin va Rajab Toyib Erdogʻanning 3 soat davom etgan rasmiy uchrashuvining muhimlilik jihati shunda ediki, bunday hodisa bir yarim yildan beri roʻy bermayotganligi sabab boʻlishi mumkin. Rossiya-Turkiya munosabatlari shunday turkumga kiradiki, u hattoki hamkor boʻlmagan davlatlar uchun ham alohida ahamtiyatga egadir.
Bundan oldinroq, ikki prezidentning uchrashuvlari xuddi bir boshqa dunyoda sodir boʻlganday – xususan, oʻtgan yilning mart oyida butun dunyo koronavirus pandemiyasi kulfatiga choʻmgʻigan paytga toʻgʻri kelgan. Albatta, karantin cheklovlari bu aloqalarning uzilishiga sabab boʻla olmadi: Putin va Erdogʻanning telefon orqali muloqot suhbatlari umumiy soni 22 marotabaga yetdi (ular boshqa hech kim bilan shunchalik koʻp musohaba qilishmaydi).
Pri vsex atributax protivovirusnoy oboronы: ucheniya raschetov ZRK S-300 v Tadjikistane - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 30.09.2021
Dunyoda
"AQShni oʻzi shunga majbur qildi": Erdogʻan Turkiya nega RFdan S-400larni sotib olgani haqida
Ammo Putin kuni kecha Sochida bu haqida soʻz yuritar ekan, ikki tomonlama munosabatlarda mavzular yetarlicha koʻp ekanligini va telefon orqali koʻp narsalarni muhokama qilib boʻlmasligiga urgʻu berdi.
Chunki yildan-yilga yechimini kutayotgan masalalar kengayib borayotganligi sabab, uchrashuvlarga bir tomonlama odiiy tusdagi “hamkorlik” yoki “nizo” hal qiladigan tamgʻani qoʻymaslik kerak. Odatda birinchisiga, hamkorlik deganda, AES qurilishidan boshlanib, C-400 kompleksi-yu, “Turk oqimi” gaz quvurilari va turizmga oid masalalar kirsa. Ikkinchisiga, mintaqaviy ziddiyatlar hisoblanadi – bu Suriyadan tortib to Liviyagacha, endi bu qatorni Togʻli Qorabogʻ ham kengaytirdi.
Ikki tomonlama oʻzaro loyihalarda hammasi juda soz boʻlsa, Yer sayyorasidagi qarama-qarshiliklar juda bir tang ahvolda turibdi.
Prezident RF V. Putin provel peregovorы s prezidentom Turtsii R. Erdoganom - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 29.09.2021
Rossiya
Rossiya va Turkiya murosaga kelishni oʻrganib olishdi - Putin
Aytish joizki 18 yildan beri Turkiyaga bosh boʻlib mamlakatning dunyoda oʻz qarashlarini ilgari olgʻa surib kelayotgan Erdogʻan (zamon hamda vaziyatni inobatga olgan holda) panturkizm, neousmonchilik, panislomchilik targʻibotlarini qoʻllab, – milliy, imperiyachilik va diniy omillardan mohiron foydalanmoqda. Turkiyaning ekspansiyasi Rossiyadagi baʼzi insonlarni tahlikaga solib qoʻydi: turklar bostirib kelishmoqda, shu jumladan bizning milliy manfaatdorlik mintaqalarimizda ham, biz esa hech narsa qarshi qoʻya olmayapmiz, taslim boʻlib ortga tomon chekinmoqdamiz! Turklar yutugʻda, biz esa magʻlubiyatda! Ayniqsa buni oʻtgan yilgi Ozarbayjon-Armaniston oʻrtasidagi yuz bergan urushdan soʻng yaqqol koʻrish mumkin edi, koʻpchilik buni Rossiyani magʻlubiyati deb, Turkiyani Kavkazorti hududining istilosi sifatida qabul qildi.
Aslida Qorabogʻdagi armanlar va ozarbayjonlar oʻrtasidagi tutashuv chizigʻidagi ziddiyatlarni Rossiya nazorat olib boradi – turklarning ishtiroki esa shunchaki ramziy qabul qilinadi.
Situatsiya u aeroporta Kabula - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 15.09.2021
Afgʻonistonda vaziyat keskinlashuvi
Turkiya Eron bilan chegarada beton devor qurmoqda
Biroq, Turkiyada Rossiya bilan munosabatlarning asosiy muammosi deb Suriyani koʻrsatishadi, axir – Idlib viloyati va Qurdlar istiqomat qiladigan mintaqa toʻgʻridan-toʻgʻri Turkiya chegarasi oldida joylashgan, bu esa milliy xavfsizlik masalasi bilan bogʻliq.
Garchi, Rossiya, u yerdagi Turkiya manfaatlari bilan hisoblashsa-da, ikkinchi tomondan Suriya davlatini toʻliq tiklanishiga va butun Suriya hududlarini Bashar Asad nazoratiga qaytarishga qatʼiy qaror qilgan.
Ushbu masalada hozircha hech qanday yechim yoʻllari yoʻq – bu birinchi navbatda Idlib muammosidir. Uni ustiga “Qurdlar masalasi”ni yechimini ogʻirlashtiruvchi sabablardan biri bu Suriyada amerikaliklar hamon boʻlib turgani ushbu vaziyatni oldinga siljishini murakkablatshtirmoqda.
Navodneniya na severe Turtsii - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 16.08.2021
Siyosat
Mirziyoyev Turkiya prezidentiga hamdardlik bildirdi
Lekin ular ertami-kechmi chiqib ketishadi (vaxtliroq tark etishlarida Moskva va Anqara manfaatdor) Ammo Rossiya va Turkiya har qanday holatda ham Suriyada ishlashni davom etishadi (Erdogʻan fikricha, Suriyadagi tinchlik Rossiya-Turkiya munosabatlariga bogʻliqdir) bunga qoʻshimcha qilib aytganda urushdan keyingi mamlakatning qayta tiklanish jarayoni ham).
Agar ular buni birgalikda qila olmasalar, bir-biriga qarshi boʻlmasliklari hamma uchun maqbuldir.
Shu bilan rossiya-turkiyaning tashqi siyosatidagi mavzulari Suriya va Togʻli Qorabogʻ bilan yakuniga yetmaydi: endilikda yangi Afgʻoniston muammosi ham qoʻshildi. Yaqin kunlarda Liviyada saylovlar boʻlib oʻtadi, har xil oʻyinchilarga ishonch bildirdik, lekin ayni paytda u yerdagi ixtiloflar yakunlanishiga hamda Liviya davlatchiligini tiklashdan birdek manfaatdormiz. Chunki Liviyani tiklash uchun Rossiya va Turkiyani yordami kerak boʻlishi muqarrar. Davlatlarmiz har doim Tripolini eng yaqin doʻstlari qatori boʻlishgan. U yerda umuman olganda boʻladigan narsani oʻzi yoʻq (zakazlar hamma uchun yetadi). Aksincha, Gʻarb qoʻli bilan vayron qilingan Liviyaning qayta tiklash yana oʻsha foyda olish ijinjida boʻlgan Gʻarbning taʼsiri ostida qolmasligini taʼminash bizning umumiy manfaatlarimizdir.
Prezident RF Vladimir Putin i prezident Turtsii Redjep Tayip Erdogan (sleva) vo vremya press-podxoda po itogam rossiysko-turetskix peregovorov - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 29.09.2021
Analitika
"Katta syurpriz boʻlishi mumkin": Erdoʻgʻon va Putin uchrashuvidan nimalar kutilmoqda
Ochigʻini aytganda, Gʻarbni bunday chiqarib tashlash (nafaqat Katta Yaqin Sharqdan) Rossiya-Turkiya oʻzaro bogʻlanishi uchun muhim sababchisidir.
Hattoki bu koʻproq qarama-qarshilikka oʻxshagani bilan, Putin va Erdogʻan oʻzaro murosaga kelmaganda ham, Ular kelishmovchiliklarni yumshata olishadi. Ha, Turkiya NATO aʼzosi boʻlib qolmoqda, lekin uning AQSH va Yevropa bilan ziddiyatlari faqat oʻsib bormoqda buni esa oʻzgartirishni ilojisi yoʻq.
Toʻgʻri, Gʻarbning davlat rahbarlari bilan ishonch bildiradigan aloqalari yoʻq Erdoʻgʻonning: buni isboti tariqasida Turkiya prezidentining yaqinda BMT Bosh assambleyasiga tashrifi chogʻida AQSH rasmiylari Bayden bilan uchrashuvga ruxsat etishmaganidan oʻz tasdigʻini topadi.
Prezident RF Vladimir Putin - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 16.09.2021
Rossiya
Putin Afgʻonistondan AQSH qoʻshinlarining chiqarilishini qoraladi
Albatta, anglosaksonlar odatdagiday ayyor yoʻlni tanlamoqchi boʻlib, rossiya-turkiya qarama-qarshiligi yuzaga keltirishga urinish qilishmoqda, Putinni Erdogʻanga qarshi gʻijgijlashmoqda. Lekin 18 yillik munosobatlar shuni koʻrsatmoqdaki, ular chetdagi manipulyatsiyalarga berilmasdan, mamlakat manfaatlarini toʻgʻri talqin qilib, oʻzaro kelib chiqadigan ziddiyatlarni mulohaza yoʻli bilan yechimini topishyapti. Chunki ikkalasi ham ancha barvaqt oʻzlarining geosiyosiy tafakkuridan va siyosatidan Gʻarbni quvib chiqarganlar – bunda faqat oʻz xalqlarining milliy manfaatlarini tushunishib qarorlar qabul qilishdi.
Ha, Turkiyaning tashqi siyosat uslubi ruslarnikidan farq qiladi, shuning uchun Erdogʻanning Qrim haqidagi barcha ochiq bayonotlari misol boʻla oladi – lekin bularni hammasi ikki mamlakat oʻrtasida strategik munosabatlar oʻrnatishga gʻov boʻla olmaydi.
Bizni Gʻarbga nisbatan qandaydir nafrat, uning zaiflashuvidan foydalanish istagi emas, balki oʻz muammolarimizni (shu jumladan, ichki va tashqi muammolarni) boshqalarning aralashuvisiz oʻzimiz hal qila olishimiz birlashtiradi. Va xuddi shu tarzda oʻrtamizda yuzaga keladigan muammolarni oʻzaro hamkorlik orqali hal qila olamiz.
Yangiliklar lentasi
0
Avval yangilariAvval eskilari
loader