Kolumnistlar

Ekspert Oʻzbekistonning paxta strategiyasiga baho berdi

Dunyoda paxta narxi rekord darajada qimmatlayotgan bir paytda, Oʻzbekiston paxta ekiladigan maydonlar va xomashyo eksportini sekin-asta kamaytirmoqda. Respublika "oq oltin"dan va hosilni yigʻishtirishda qoʻl mehnatidan voz kechadimi – Sputnik ekspertining fikri.
Oʻzbek paxtasi nimasi bilan jozibador va u bugungi kunda qanchalik raqobatbardosh, shuningdek, paxta yetishtirish byudjet va fermerlar uchun iqtisodiy jihatdan qanchalik foydali - bu masalalarni Sputnik muxbiri va boshlovchisi Anna Cherkasova iqtisod fanlari doktori, Rossiyaning sobiq qishloq xoʻjaligi va oziq-ovqat vaziri oʻrinbosari Leonid Xolod bilan muhokama qildi.
Sbor urojaya xlopka v Stavropolskom kraye - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 08.09.2021
Iqtisod
Qoʻlda terilgan paxta uchun necha puldan toʻlanishi maʼlum boʻldi
Sovet davrida paxtachilik respublika qishloq xoʻjaligining asosiy tarmoqlaridan biri edi: OʻzSSRdan 5-6 million tonna "oq oltin" yigʻib olingan. Hozirgi kunda ekin maydonlarining qisqarishi va qishloq xoʻjaligining diversifikatsiya qilinganligi hisobiga ekinlarni yetishtirish hajmi qariyb ikki barobarga kamaygan (2020 yilda 3,1 mln. tonna).
"Bu hajmlar ham bugungi kunda eng yirik paxta ishlab chiqaruvchi davlatlar: Xitoy, Hindiston, AQSH, Pokiston va Braziliyadan keyingi oltinchi oʻrinni egallab turgan Oʻzbekiston uchun yomon koʻrsatkich emas", - deya taʼkidladi Leonid Xolod.
Soʻnggi yillarda bu sohada oʻzgarishlar yuz berdi va klasterlar paydo boʻldi - bu tizim faqatgina paxtachilikda qoʻllanilmaydi. Qishloq xoʻjaligi xomashyosini ishlab chiqarish va qayta ishlash, logistika va tayyor mahsulotlarni ishlab chiqarishini oʻz ichiga olgan vertikal integratsiyalashgan tuzilma yakka tartibdagi kompaniyalarga qaraganda ancha foydaliroq.
Maslo - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 02.06.2021
Jamiyat
Paxta va kungaboqar yogʻi: hukumat qaroriga oʻzgartirish kiritildi
"2017 yilda bor yoʻgʻi bitta paxta-toʻqimachilik klasteri bor edi, bugungi kunda ular soni 73 taga yetgan va ular hisobiga paxta hosilining 70% ulushi toʻgʻri keladi", – deydi ekspert.
Klaster tizimi soha ichidagi sogʻlom raqobatni taʼminlaydi, bu esa barcha korxonalarning uygʻun holda ishlashi va omon qolishiga imkon beradi.
Bundan tashqari, ikki yil oldin paxtaga davlat buyurtmasi bekor qilindi, bu esa sohada raqobat kuchayishiga imkon berdi.
Bugungi kunda Oʻzbekistonda ishlab chiqarilayotgan paxta xomashyosining asosiy qismi mahalliy korxonalarda qayta ishlanmoqda. Oʻtgan yili 500ta toʻqimachilik korxonalarida paxta xomashyosining qariyb 60%i qayta ishlangan.
"Mamlakat oldida paxtani ichki qayta ishlashni 70-73%gacha oshirish va ip, toʻqimachilik, yogʻlar eksportini koʻpaytirish vazifasi turibdi. Bunga mavjud fabrika va zavodlarning quvvatini oshirish orqali erishish
Bundan tashqari, dunyo yetakchilari - Xitoy, AQSH va boshqalar davlatlar kabi, yigʻim - terim va qayta ishlashda mexanizatsiyalash darajasini oshirish respublika uchun juda muhim.
Sbor urojaya xlopka v Stavropolskom kraye - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 24.09.2020
Jamiyat
"Oq oltin mavsumi": Oʻzbekistonning mashhur insonlari paxtani qanday terishganini esga olishdi
"Har qanday mexanizatsiyalashtirish xarajatlarsiz kechmaydi, biroq qoʻl mehnati pul talab etadi. Oʻzbekiston uchun texnik jihozlar – bu iqtisodiy zarurat va madaniyat samaradorligini oshirish usuli", - deya ochiqlik kiritdi iqtisod fanlari doktori.
Qanday boʻlmasin, respublika hokimiyati bu sohani tartibga keltirdi va paxta terish uchun har yili inflyatsiya va boshqa omillarni hisobga olgan holda qayta koʻrib chiqiladigan minimal stavkalarni joriy qildi. Bu tizimni yanada shaffof qiladi va mavsumiy ishchilarga dalada ishlashdan keladigan daromadni taxmin qilish imkonini beradi.
Oʻzbekiston paxtasi oʻzini yuqori sifati bilan ajralib turadi va talab yuqoriligi boʻyicha dunyodagi beshtalikka kiradi. Asosan, Oʻzbekiston paxtasi Xitoy, Eron va Bangladeshga eksport qilinadi va eksportning umumiy hajmi boʻyicha respublika soʻnggi yillarda jahon bozorining qariyb 2,5 foiz ulushi bilan 8-9 oʻrinni egallab kelmoqda, biroq u tayyor mahsulotlar foydasiga asta-sekin kamayib bormoqda.
"Paxta mahsulotlari, shuningdek, Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi mamlakatlariga 270 million dollardan ziyod miqdorda yetkazib beriladi, bu Ittifoqqa Oʻzbekistonning barcha eksporti qiymatining 9,8% ni tashkil etadi" - deya qoʻshimcha qildi ekspert.
Uning soʻzlariga koʻra, Oʻzbekiston paxta xomashyosi eksportining kamayishini nafaqat boshqa ekinlar foydasiga uning ishlab chiqarishning pasayishi, balki Oʻzbekiston bugungi kunda chuqur qayta ishlashga koʻproq eʼtibor qaratayotgani bilan ham izohlash mumkin.
Leonid Xolod ishonch bilan aytdiki, ushbu toʻgʻri strategiya tayyor mahsulotdan koʻproq daromad olish va mamlakatda qoʻshimcha ish oʻrinlari yaratish imkoniyatini beradi.
Yangiliklar lentasi
0
Avval yangilariAvval eskilari
loader
LIVE
Zagolovok otkrыvayemogo materiala