Analitika

Kapitalizm oʻzini oqlamadi - Vladimir Putin sovet davrini esga oldi

© Sputnik / Maksim Blinov / Fotobankka oʻtishPrezident RF V. Putin prinyal uchastiye v zasedanii kluba "Valday"
Prezident RF V. Putin prinyal uchastiye v zasedanii kluba Valday - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 22.10.2021
Rossiya prezidenti Vladimir Putin Sochida boʻlib oʻtgan “Valday” ekspertlar klubi anjumanida dunyoning yaqin yillarda rivojlanish yoʻli haqida bildirgan fikrlari.
TOSHKENT, 22 okt —Sputnik. Rossiya prezidenti Vladimir Putin Sochida boʻlib oʻtgan "Valday" ekspertlar klubi anjumanida nuqt soʻzladi. Rossiya prezidentining fikriga koʻra, dunyoda soʻnggi yillarda sodir boʻlayotgan oʻzgarishlar yil sayin tobora chuqur va fundamental tus olmoqda.
"Soʻnggi oʻn yillikda koʻpchilik tez-tez Xitoy maqolini esga olmoqda <...> "oʻzgarishlar davrida yashashdan xudo asrasin", lekin biz istasak-istamasak oʻzgarishlar davrida yashayapmiz", - dedi Putin.

Kapitalizm oʻzini oqlamadi

Soʻnggi yillarda sodir boʻlgan oʻzgarishlardan soʻng ham dunyo oʻzining yangi muvozanatini topa olgani yoʻq. Oʻtgan davr mobaynida dunyo barcha yoʻnalishlarda sodir boʻlayotgan tizimli oʻzgarishlarga moslashib olishi kerak edi, lekin hozircha bunday boʻlmadi.
Pandemiya esa insoniyatga yuborilgan yana bir jiddiy sinov boʻldi va dunyo hamjamiyatiga uning qanchalik nozik ekanini eslatib qoʻydi. Insoniyat, agar tirik qolishni istasa, oʻzining bugungi turmush tarzini qayta koʻrib chiqishi kerak.

Putin, shuningdek, kapitalizmning bugungi modeli oʻzini oqlamay qoʻyganini va u yordamida insoniyat mavjud muammolar tuguni va qarama-qarshiliklarni hal qila olmasligini alohida taʼkidlab oʻtdi. Dunyoda oziq-ovqat inqirozi bundan buyon faqat keskinlashib borishi va kelajakda buni oqibatida jamiyatlar parchalanib ketishi xavfi borligi haqida ogohlantirdi.

Rossiya prezidenti soʻzlariga koʻra, bugun davlat rahbarlari, katta siyosatchilar umuminsoniy muammolar haqida koʻp gapirsa-da, amalda ularni hal qilish uchun hech narsa qilishmaydi. Ular birinchi navbatda oʻz davlatining ichki muammolarini hal qilishga harakat qilishadi, xalqaro va transmilliy mavzular ikkinchi darajaga surib qoʻyiladi. Umuman olganda bunday yondashuv toʻgʻri ham, chunki favqulodda vaziyatlarda faqat mustahkam davlat tuzilmasi samarali natija koʻrsata oladi.
“Davlat - dunyo tuzilmasining mustahkam birligidir. Hech qanday milliy hokimiyatlardan ustun boʻlgan global tuzilmalar uning oʻrnini bosa olmaydi. Chunki faqat suveren davlatlargina zamon chaqiriqlari va fuqarolar talablariga javob bera oladi. Pandemiya buni yaqqol isbotladi”, - dedi Vladimir Putin.
Rossiya prezidenti aytishiga koʻra, soʻnggi yillarda “davlat tuzilmasi eskirgan, undan voz kechish kerak”, “globalizatsiya sharoitida davlat chegarasi va suvereniteti – eskilik sarqiti boʻlib, millat rivojlanishini cheklaydi” degan gaplar koʻp marotaba aytildi. Lekin shu gaplarni aytayotgan davlatlarning oʻzlari oʻz chegaralarida "mustahkam devor" qurib olgan, oʻzlarining iqtisodiy ustuvor sohalarini ulkan bojlar bilan himoya qilishgan. Xullas "chegarasiz dunyo– bu shunchaki siyosiy kurash qurolidir", - deydi Putin.
Rossiya prezidentining fikriga koʻra, dunyoning bugungi holati – bu "sovuq urush" mahsulidir. Insoniyat bundan kerakli xulosalar chiqarib olishi va insoniyat tarixida ilk bor ijobiy tajriba kiritishi - katta urushsiz dunyoning yangi tuzilmasini tashkil qilish imkoniyatiga ega, - dedi Putin.

BMT islohi

Rossiya prezidenti oʻz nutqining alohida qismini Birlashgan Millatlar Tashkiloti islohotiga bagʻishladi. BMT sodir boʻlayotgan oʻzgarishlarga tezda moslasha olmayotgan va koʻp xatolarga yoʻl qoʻyayotgan boʻlsa-da, ushbu tashkilot insoniyatning avloddan avlodga oʻtayotgan qadriyati sifatida saqlanib qolish kerak, dedi Putin.
BMT Xavfsizlik kengashi aʼzolari sonini kengaytirish masalasini Rossiyaning bir oʻzi hal qila olmaydi, buni faqat konsensus yoʻli bilan hal qilish mumkin, dedi. Bunda asosiysi – toʻgʻri muvozanatga erishish, dedi Putin.

“Agar biz BMT doimiy aʼzolarining veto huquqini bekor qilsak, Birlashgan Millatlar Tashkiloti shu kunning oʻzida vafot etadi. U “Millatlar Ligasi”ga aylanadi, tamom”, - dedi Putin.

Millatlar Ligasi – 1919 – 1946 yillarda mavjud boʻlgan xalqaro tashkilot. Unga 58ta davlat aʼzo boʻlgan. Oʻz oldigan dunyoda urushlarning oldini olish, hayot darajasini yaxshilash kabi maqsadlarni qoʻygan boʻlsa-da, oʻsha vaqtda sodir boʻlgan bir necha mojaro va urushlarni toʻxtata olmadi. Ikkinchi Jahon urushi natijasiga koʻra tashkilotning oʻzi bekor qilindi.
Unda, BMT “Valday” klubi kabi muhokamalar maydoniga aylanib qoladi, deb hazil qildi Rossiya prezidenti.

COVID-19ga qarshi kurash

Rossiya prezidenti COVID-19 pandemiyasi qurbonlari soni Birinchi jahon urushi qurbonlari sonidan ortib ketganiga eʼtibor qaratdi. Shu bilan birga Putin koronavirus bilan kurashga xalqaro yordamga oʻta muhtoj boʻlgan mamlakatlarga nisbatan sanktsiyalar saqlanib qolayotganini alohida taʼkidlab oʻtdi.
“Gʻarb siyosiy mantigʻida gumanizm qayda qoldi? Aslini olganda, hech narsa yoʻq ekan, faqat bekorchi gaplar, tushunayapsizmi?”, - dedi Putin.
Rossiya prezidenti, shundan kelib chiqqan holda, keraksiz ambitsiyalardan voz kechib, umumiy muammoni hal qilishda birgalikda ishlashni talab qildi.
Majburiy vaktsinatsiya borasida, Putin buni qoʻllab-quvvatlamasligini bildirdi. Chunki har qanday majburiy chorani aylanib oʻtish mumkin. Ikkinchidan, hukumat vaktsina kasallikdan koʻra afzalligini isbotlashi kerak.

Milliy qadriyatlar va konservatizm

Vladimir Putin oʻz nutqida insoniy qadriyatlarga alohida eʼtibor qaratdi. "Qadriyatlar - har bir millat oʻz tarixiy-madaniy rivojlanish yoʻlining takrorlanmas mahsuli" dedi Rossiya prezidenti.
Oʻzaro bogʻliqliklar dunyoqarashni kengaytiradi va oʻz milliy qadriyatlarini boshqatdan koʻrib chiqish, tushunib yetish imkonini beradi, lekin ushbu jarayon shoshilmasdan, mavjud anʼanalarga muvofiqlashtirilgan holda olib borilishi kerak.
“Kelajak nomaʼlum va mavhum boʻlgan vaziyatda, oʻz qadriyatlarini birovga majburlab singdirish, shundoq ham murakkab vaziyatni yanada qiyinlashtirib, odatda kutilgan natijaning aksini keltirib chiqaradi”, - dedi prezident.
Putin buguni kunda insoniyatning milliy va irqiy qarashlari hali ham benuqson emasligini aytib oʻtdi. Bu borada Rossiya prezidenti qora tanlilar huquqlari uchun kurashgan Martin Lyuter Kingning soʻzlarini esga oldi.

“Bir kun kelib, mening toʻrt farzandim, ularning terisi rangiga qarab emas, shaxsiy xislatlariga qarab baho beriladigan mamlakatda yashaydi deb umid qilaman”.

Martin Lyuter King - Sputnik Oʻzbekiston
Martin Lyuter King
Qora tanlilar huquqlari kurashchisi
Mana shu haqiqiy qadriyat. Lekin biz hozir – hamma narsa boshqacha boʻlayotganini koʻrmoqdamiz”, - dedi Rossiya prezidenti.
Putin aytishiga koʻra, dunyo qayta qurilayotgan, uning natijasi nima bilan tugashi nomaʼlum boʻlgan vaqtda, cheklangan miqdorda sogʻlom konservatizm - bu eng toʻgʻri yoʻldir, bu pastga qulash va tartibsizliklardan saqlab qoladi, deb Rossiya prezidenti rus faylasufining 1923 yilda aytgan soʻzlaridan iqtibos keltirdi.

"Konservatizm - bu tepaga koʻtarilishga va oldinga yurishga xalal beradigan narsa emas, balkim orqaga ketish hamda davlat va madaniyat mavjud boʻlmagan xaos davriga kelib qolishdan saqlanish vositasidir".

Nikolay Aleksandrovich Berdyayev  - Sputnik Oʻzbekiston
N.A.Berdyayev
Rus faylasufi
Rossiya prezidenti Gʻarbda “ayol” va “erkak”, “ota” va “ona” kabi insoniyatning asosiy qadriyatlari poymol qilinayotganini, yosh bolalarga oʻz jinsini tanlash huquqi borligi oʻrgatilayotganini – kechirib boʻlmas xato, deb atadi.

“Biz birovlarning ishiga aralashmaymiz. <…> Siz ham bizning uyimizda boʻlayotgan voqealarga aralashmang. Bizning oʻz tarixiy anʼanalarimiz, koʻp millatli xalqimizning qadriyatlariga asoslangan dunyoqarashimiz bor”, - dedi Putin.

Rangli inqiloblar haqida

Rossiya prezidenti dunyoda yangi ijtimoiy-iqtisodiy tartib yaratmoqchi boʻlayotganlarni ham tanqid qildi.
“Ular oʻzlarini “ijtimoiy progress” yaratuvchilari deb nomlayotgan aqllilar goʻyoki insoniyatga bir yangilik olib kelayotgandek tutmoqda. Lekin, rahmat, bizga bunaqasi kerak emas. Biz bu sinovdan allaqachon oʻtganmiz", - deb Putin Oktyabr inqilobini esga oldi.

"1917 yilgi inqilobdan soʻng kommunistlar, Marks va Engels dogmalariga asoslangan holda, jamiyatning koʻp asrlar davomida shakllangan sogʻlom qadriyatlarini, eʼtiqodi va odamlarning oʻzaro ishonchni chil-parchin qilib tashlashgan edi. Baʼzilarni hatto oʻz oilasidan voz kechishga majbur qilishgan edi”, - dedi Putin

Lekin sovet davrida hamma narsa yomon boʻlgan deb aytish ham notoʻgʻri. U vaqtlar hammaga bir xil koʻz bilan qarashga urinish boʻlsa-da, mamlakatda imtiyozlar va samarali ijtimoiy liftlar ham bor edi. Sifatli oliy taʼlim ham shular jumlasidan. Prezidentning oʻzi ham sovet davri qiyinchiliklari va ijobiy tomonlarini oʻz boshidan kechirganini aytib oʻtdi.
Bugungi kunda “sovet odami” iborasi baʼzi hollarda qandaydir mafkuraviy, negativ maʼnoda qoʻllaniladi. Lekin hamma narsani faqat qora rangga boʻyash ham notoʻgʻri, “sovet odami” iborasida hech qanday negativ maʼno yoʻq, dedi Putin.
Shu oʻrinda Rossiya prezidenti AQShni baʼzida “eritish qozoni” deb atashlarini ham esga oldi va ushbu iborada ham hech qanday negativ maʼno yoʻqligini aytib oʻtdi.

"Eritish qozoni" - 20-asrda AQShda qabul qilingan, turli millat va irqlar urf-odat va qadriyatlarini arlashtirib yuborish yoʻli bilan amerikaning oʻziga xos anʼanalarini yaratish strategiyasi.

Flag SSHA - Sputnik Oʻzbekiston
Wikipedia
Onlayn entsiklopediya

Afgʻoniston va “Shimoliy oqim-2”

Oʻz nutqida Vladimir Putin Afgʻoniston borasida ham toʻxtalib oʻtdi. Rossiya prezidenti Afgʻonistonda tinchlik oʻrnatilishidan barcha davlatlar manfaatdor ekanini va birinchi navbatda ushbu mamlakat iqtisodini tiklashga yordam berish kerakligini taʼkidladi. Xususan, AQSH tomonidan muzlatib qoʻyilgan mablagʻlarni qaytarish ham aytib oʻtildi.
AQSH prezidentining Afgʻonistondan qoʻshinlarni olib chiqish haqidagi qarori – toʻgʻri qaror boʻlgan dedi Rossiya prezidenti.
“Shimoliy oqim-2” haqida gapirganda, Putin, ushbu loyiha eng zamonaviy texnologiyalar asosida qurilgani va uni natijasida atmosferaga chiqarilayotgan SO2 gazlari gazni Ukraina orqali tranzit qilganga nisbatan 5,6 barobar kamligini taʼkidladi. Ekologlar daʼvolarini esa “asossiz” deb atadi.
Rossiya prezidenti, yangi gaz quvuri Yevropani uzuluksiz va ishonchli gaz bilan taʼminlash imkonini berishini aytib oʻtdi. Rossiyani energetika sohasida cheklashga boʻlgan urinishlar – hech qanday yaxshi natijaga olib kelmasligini ham qayd etdi.
Eslatib oʻtamiz, 18-21 oktyabr kunlari Sochi shahrida "Valday" xalqaro ekspertlarining yillik anjumani boʻlib oʻtdi. Anjuman mavzusi: "Global uygʻonish— XXI: inson, qadriyatlar, davlat".
Yangiliklar lentasi
0
Avval yangilariAvval eskilari
loader
LIVE
Zagolovok otkrыvayemogo materiala