Kolumnistlar

Putin 2024 yil saylovida gʻolib chiqadi - Amerikada

© JIM URQUHARTStoronniki prezidenta SSHA Donalda Trampa na aktsii protesta Stop the Steal v Fenikse, SSHA
Storonniki prezidenta SSHA Donalda Trampa na aktsii protesta Stop the Steal v Fenikse, SSHA - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 17.11.2021
2024 yilgi prezidentlik saylovlarida yana Vladimir Putin gʻolib chiqadi. Rossiyada emas - AQShda. Buning uchun Amerika qonunlarini oʻzgartirish ham shart emas – Donald Trampni prezident boʻlsa yetarli.
TOSHKENT, 17 noya - Sputnik. Bu shunchaki hazil emas, balki prognoz. AQShda navbatdagi prezident saylovlari yaqinlashib kelgan sari ana shunga oʻxshash ichki tashviqot tobora kuchayib boradi. Ammo saylovgacha hali ancha vaqt borku?
Bu qanday qarashga bogʻliq - rosa besh yil oldin Donald Tramp prezident etib saylangan edi, endi esa biz uning Jo Baydendan magʻlubiyatining bir yilligini nishonlayapmiz. Lekin Trampning lavozimdan ketishi uchun deyarli barcha AQSH OAVlari Trampga qarshi toʻrt yil ishlagan boʻlsa, Bayden oʻz obroʻyini oʻzi qulatdi. Hozirda unining reytingi 38 foizga tushgan - bu Tramp gʻalabasidan bir yil oʻtganidan ikki foizga koʻp.
Ammo Trampni butun dunyo yomonga aylantirgan edi. Unga mumkin boʻlgan yorliqlarning barchasi yopishtirildi – xotinini yomon koʻrishdan tortib “Putinning pudeli”gacha. Aynan ushbular hozir bor kuchi bilan Baydenni qoʻllab-quvvatlashga harakat qilishmoqda, lekin qoʻllaridan hech narsa kelmayapti.
Uning vitse-prezidenti Kamala Xarrisning reytingi esa - yanada yomonroq. Axir aynan Xarris keyingi saylovlarda Demokratik partiyadan prezidentlikka nomzod boʻlishi kerak edi. Yaqinda Virjiniya shtatida boʻlib oʻtgan gubernatorlik saylovlarida demokratlarning magʻlubiyati ularning eng yomon bashoratlarini tasdiqlaydi: bir yildan soʻng ular Kongress nazoratini yoʻqotadi, 2024 yilda esa Tramp Oq uyni qaytadan qoʻlga kiritadi.
Xoʻsh, nima qilsa boʻladi? Yana Putinni ishga solin kerak. Trampni ruslarning agenti deb jar solish kerak.
Ammo lekin bu kulgili-ku. Ustiga ustak soʻnggi kunlarda demokratlar Trampning Rossiya bilan aloqalari haqidagi "dalillarni" soxtalashtirganiga oid koʻproq dalillar paydo boʻlmoqda. Yaqinda AQShda Britaniya razvedkasi Kristofer Stil tomonidan tayyorlangan “Tramp dosesi” hammualliflaridan biri Igor Danchenkoning hibsga olinishi “Vashington botqogʻi” tubidan topilishi mumkin boʻlgan “yolgʻon”larning birinchi belgisidir.
Hozir buni hamma tushungan: Klinton shtab-kvartirasi Trampga qarshi "dalil"larni ataylab soxtalashtirgan, keyin esa maxsus xizmatlar milliarder va uning shtab-kvartirasini kuzatish bilan bogʻlangan. Yaʼni, Trampga qarshi haqiqiy fitna boʻlgan - va agar uning manbaalari boʻyicha tergov yakunlansa, Demokratik partiyaning butun yetakchilari va Obama-Bayden maʼmuriyati hujumga uchraydi. Agar Tramp 2024 yilgi saylovda gʻalaba qozonsa, u fitna mavjudligini isbotlash uchun qoʻlidan kelgan hamma ishni qiladi.
Demak, demokratlarning (aniqrogʻi, “ichki davlat” va “Vashington botqogʻi”) ushbu vaziyatdan shunchaki chiqish yoʻli yoʻq. Shu sababli ular Trampning qayta prezident boʻlmasligining oldini olishlari kerak. Garchi ular Trampni "Rossiya bilan aloqalarda" ayblashda davom etayotgan boʻlsa-da, bu nafaqat kulgili, balki zararli ham. Chunki Tramp bunga javoban bularni demokratlarning oʻzlari oʻylab topgani esga oladi va ular bir kuni buning uchun javob berishi bilan poʻpisa qiladi. Xullas demokratlar boshi berk koʻchaga kirib qolgan.
Ular oʻzlarida Trampdek ommani qoʻzgʻatuvchi, kuchli siyosatchi nomzod yoʻq va paydo boʻlmaydi ham. Shu sababli, 2024 yilgi kampaniyani 2020 yil saylovlariga moslashtirish kerak boʻladi - Trampni shayton qilish va u bilan saylovchilarni qoʻrqitish. Bu yerda esa ruscha mavzuni chetlab oʻtib boʻlmaydi – ammo, bu safar demokratlar asosiy eʼtiborni Trampning Rossiya bilan aloqalariga emas, balki uning Rossiya uchun foydali ekanligiga, uning gʻalabasi aslida Putinning gʻalabasi ekanligiga qaratadi. Yaʼni uning "Putin bilan bir xil" ekanligiga.
Ushbu saylov kampaniyasining konturlari allaqachon paydo boʻla boshlagan. Soʻnggi kunlarda Trampning sobiq maslahatchisi Fiona Xill bilan bir nechta intervyu boʻlib oʻtdi - u hozirgina "Bu yerda sen qiladigan ish yoʻq" kitobini nashr etdi. Rossiya boʻyicha yetakchi amerikalik ekspertlardan biriga aylangan ingliz ayol nafaqat Oq uydagi faoliyati haqida gapiradi (2017 yildan 2019 yilgacha u Milliy xavfsizlik kengashida Rossiya va Yevropa masalalari boʻyicha direktor boʻlgan), balki kelajak haqida. Uning soʻzlariga koʻra, demokratlarning Virjiniyadagi magʻlubiyati Qoʻshma Shtatlar “Donald Trampni yana qabul qilishga tayyorligidan dalolat beradi, bu esa, oʻz navbatida, Amerika demokratiyasining “oʻlimiga” olib kelishi mumkin”.
Tramp gʻalabasi oqibatida demokratiyaning oʻlimi? Biz buni 2016 yilda ham eshitgan edik, xoʻsh yana oʻsha kuy chalinayaptimi? Ha, faqat bu safar ushbu “haqiqatni” Trampning atrofidagilar tasdiqlayndi. Axir Xill hamma narsani tekshirib, tahlil qildi, Tramp Putin bilan bir xil ekanini koʻrdi. Bu uning demokratiya uchun xavfli ekanligini anglatadi:
"U haqiqatan ham Putindan hayratga tushdi. Men buni oʻz koʻzim bilan koʻrdim. Putin Tramp uning orzusidagi lider timsolidir, lekin bular Trampning Rossiyaga munosabatini oʻzgartirmaydi. U Putinni juda kuchli hukmron deb hisobla ydi - Tramp Putinga nisbatan aynan ana shunday soʻzlarni koʻp ishlatadi. Putinning hukumati faqat ziddiyatlarni ushlab turish va nazorat muvozanati bilan cheklanmaydi, balkim Tramp uning timsolida mamlakatni oʻz biznesi kabi boshqaradigan juda boy va mashhur odamni koʻrdi.”
Xill avval ham shunga oʻxshash narsalarni aytgan edi - uning xulosalarini sobiq prezident atrofidagi boshqa odamlar ham qayd etishgan. Masalan, Oq uyning sobiq matbuot kotibi Stefani Grisham 2019 yil yozida Tramp va Putinning Osakadagi soʻnggi uchrashuvidagi epizodni shunday esga olgan edi:
"Uchrashuv boshlanganidan keyin Trampning maslahatchisi Fiona Xill mendan Putinning tarjimoniga eʼtibor qaratgan-qaratmaganimni soʻradi. U uzun sochli, chiroyli yuzli va ajoyib qomatli jozibali qorasoch qiz edi. Putin AQSH prezidentni chalgʻitish uchun qasddan shunday tarjimonni tanlagan boʻlishi mumkinligini aytdi."
To yest ot zorkogo vzglyada docheri shaxtera, bыvshego sotrudnika Natsionalnogo soveta po razvedke, avtora biografii "Mister Putin: spetsagent v Kremle" nichego ne uskolznet. Ved kak tonko ona podmechayet sxodstvo dvux prezidentov:
... Yaʼni, shaxtyor qizi va Milliy razvedka xizmatining sobiq xodimining oʻtkir nazaridan hech narsa chetda qolmaydi. U ikki prezident oʻrtasidagi oʻxshashlikni ham qanchalik nozik sezadi:
"Putin shoumen, artist... Tramp ham shunday qiladi: u doim sahnada, oʻz tarafdorlari boʻlgan olomonini xushnud etadi. U siyosatni siyosiy tomoshaga aylantiradi... Tramp nostalgiya kayfiyatlarida oʻynaydi. Amerikani qaytadan buyuk qilishni vaʼda beradi. Putin ham huddi shunday deydi, lekin u qoʻshimcha ravishda hududlarni ham annektsiya qilmoqda. Xullas Tramp qilayotgan ishlarining aksariyati Putin qilayotgan ishlarga oʻxshaydi".
Ha, ha, ha, albatta - Putin shoumen, buni barcha amerikaliklar bilishadi, u doimo Rossiya boʻylab doimo yarim yalangʻoch tanasi bilan sayohat qiladi axir.. Tramp unga taqlid qilib, oʻz mamlakatiga buyuklikni qaytarishni xohlaydi. Xoʻsh buning nimasi yomon, deb soʻrashi mumkin amerikalik saylovchi?
Va Xill hammasini tushuntirib beradi:
"Ularning farqi shundaki, Tramp oʻz davlati bilan urushmoqda. Putin unday qilayotgani yoʻq. Shu bilan birga, ularning ikkalasi ham xalq demokratiyasiga oʻxshash tizim qurmoqda... Tramp Putindan shu bilan farq qiladiki, u davlat mexanizmlari orqali hukmronlik qilishni istamaydi. U ularni buzib tashlamoqchi”.
Demak,Tramp davlat mexanizmlarini buzib tashlashni xoxlaydigan, yomon, xavfli odam. Ammo muammo shundaki, Amerikada koʻpchilik Fiona Xill “davlat” deb atayotgan narsadan norozi - va bu norozilik har doim boʻlgan va soʻnggi yillarda faqat kuchayib bormoqda.
Amerikaliklarning aksariyati har doim federal hokimiyat va Vashingtonni parazit, shtatlar ustidagi ortiqcha tuzilma deb bilishgan. Va soʻnggi 10 yillikda bunday norozilik faqat ortdi va "Vashington botqogʻi", "ichki davlat" kabi tushunchalar paydo boʻldi va ular hattoki saylangan federal hukumat - Kongress va prezidentni oʻz bosimi ostiga olishdi.
Amerikani hech kim tanlanmagan va hech qanday masʼuliyatga ega boʻlmagan “ichki davlat” boshqarmoqda. Tramp prezidentligi davrida ular oʻz kuchini yaqqol koʻrsatishdi. Toʻrt yil davomida Vashingtondagi “yashirin davlat” istalmagan prezidentning faoliyatini muvaffaqiyatli toʻsib qoʻyishga muvaffaq boʻlishdi. Trampning “Vashington botqogʻini" quritish haqidagi vaʼdalarini hisobga olsak, buning hayron boʻladigan joyi yoʻq.
Demak, Xill haq: Tramp undan nafratlanayotgan parallel davlatni yoʻq qilmoqchi edi. Putin bilan haqiqatan ham oʻxshashlik bor – u 2000 yillarda “offshor aristokratiya” oligarxlari, korruptsioner amaldorlar va gʻarbparast “intellektual elita”ning alyansi tomonidan boshqariladigan Rossiya hokimiyati tepasiga kelganida ham xuddiy shunday ishlarni qilgan edi. Oʻshanda Putin bu parazitni yengishga muvaffaq boʻldi. Rossiya "yashirin hokimiyati” hali yosh va chuqur ildiz otishga ulgurmagan edi.
Tramp qarshisida esa nafaqat oʻta qari, balki qudratli organizm ham bor edi. Shuning uchun ham kutilmaganda prezident ajdarhoni magʻlub eta olmagani ajablanarli emas. Lekin u harakat qildi urinib koʻrdi va 2024 yilda yana bir marta urinib koʻradi.
Tramp Putinni davlatni muvaffaqiyatli boshqaruv modeli sifatida tanlashi mumkinmi? Ha, va 2024 yilga kelib, bu aksariyat amerikaliklar Trampga ovoz berishi uchun salbiy emas aksincha ijobiy faktorga aylanishi mumkin. Chunki Qoʻshma Shtatlar aholisi ularni vayron qilayotgan "ichki davlat"dan xalos boʻlish umidida.
Yangiliklar lentasi
0
Avval yangilariAvval eskilari
loader
LIVE
Zagolovok otkrыvayemogo materiala