Kolumnistlar

Birinchi 100 kun: bizga bunday Afgʻoniston kerak emas

© AP Photo / Bernat ArmangueBoytsы Talibana naslajdayutsya progulkoy na lodke po plotine Karga, Afganistan
Boytsы Talibana naslajdayutsya progulkoy na lodke po plotine Karga, Afganistan - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 19.11.2021
AQSH va NATO qoʻshinlari Afgʻonistondan olib chiqilgach, hech kim tomonidan tan olinmagan toliblar eng yaqin qoʻshnilaridan mamlakatni trasnformatsiya uchun norasmiy kart-blansh olishdi.
Ularga toʻsqinlik qilishmayapti, qoʻshma iqtisodiy loyihalarga orentir olinib, afgʻon aholisiga gumanitar yordam koʻrsatiladi.
Qoʻshni Markaziy Osiyo davlatlari va Rossiya avvaldan belgilab berilgan yoʻnalishlar boʻyicha ijobiy natijalar kutmoqda: inklyuziv hukumatni shakllantirish, terrorchilik tahdidlarini kamaytirish, ayollarning teng huquqligi, narkotiklarsiz iqtisodiyot. Toliblarning yangi hukumatining birinchi 100 kuni hech qanday progressivlikni olib kelmadi.
Istrebitel F-35 - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 19.11.2021
Kolumnistlar
Oʻrta yer dengizidagi katta muvaffaqiyatsizlik: AQSH F-35 qiruvchisi qulab tushdi
Rossiya prezidenti Vladimir Putin 18 noyabr kuni Afgʻonistondagi vaziyat Rossiya Federatsiyasi janubiy chegaralarida qoʻshimcha xavfsizlik choralarini koʻrish va ittifoqchilar – Markaziy Osiyo davlatlariga yordam koʻrsatishni talab qilishini aytdi.
Ustuvor vazifalarni belgilab berdi – nazoratsiz qochoqlar oqimining oldini olish, fuqarolar tinchligini oʻrnatishga faol koʻmaklashish, Afgʻonistonda terrorchilik tuzilmalari va narkotiklar bilan bogʻliq jinoyatlarni zararsizlantirish.
Shu kuni Rossiyaning BMTdagi doimiy vakili Vasiliy Nebenzya shunday xulosa qildi: “Afgʻonistonda 15 avgustdan keyin oʻrnatilgan yangi voqelik na afgʻonlar oʻzini, na xalqaro hamjamiyatni mamlakatda barqarorlikni taʼminlashga yaqinlashtirmadi, uning hududida barqarorlik, tinch boʻlinmas davlat barpo qilishni taʼminlamadi, narkotik va jinoyatdan xoli qilmadi”.
Prezentatsiya novogo voyennogo samoleta Checkmate  - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 18.11.2021
Kolumnistlar
Bejirim va qudratli: Rossiya qiruvchisi Dubaydagi ekspertlarni lol qoldirdi
Avvalroq Rossiya Xavfsizlik kengashi kotibi Nikolay Patrushev ogohlantirgandi: “Agar Kobuldagi yangi hokimiyatlar vaziyatni normallashtira olmasa, xalqaro hamjamiyat esa afgʻon xalqiga samarali yordam koʻrsata olmasa, voqealar halokatli stsenariy boʻyicha, jumladan, yangi stsenariy boʻyicha rivojlanishi mumkin, fuqarolar urushi davri, aholining umumiy qashshoqlanishi va ochlik. Bularning barchasi MDH mamlakatlari va butun dunyoga salbiy taʼsir qiladi. Rossiya vaʼdasini buzuvchi (toliblar) nisbatan sovuq gʻazabini shunday izhor qildi. Afgʻoniston Markaziy Osiyodagi qoʻshnilarining ham sabri cheksiz emas.
Natijalar kerak. Kichik monoyetnik hukumatga ega oʻnlab afgʻon xalqlarini nazorat qilish - oson ish emas, vaqt toliblarga qarshi ishlamoqda. AQSH va NATO kabi tashqi oʻyinchilarning yangi geosiyosiy eksperimentlari va avantyurlarining oldini olish juda muhim.

Xavfsizlik spektri

Harbiy jihatdan Markaziy Osiyo davlatlari va Rossiya janubiy chegaralarni mustahkamlash uchun barcha imkoniyatlarni ishga solmoqda – ular qurolli kuchlarning harbiy integratsiyalashuvini oshirmoqda, deyarli uzluksiz qator qoʻshma manevrlar oʻtkazmoqda. Bundan tashqari, yilning ikkinchi yarmida Rossiya Tojikiston va Oʻzbekistonga zamonaviy qurol-yarogʻ yetkazib berishni faollashtirdi.
Bu koʻp qirrali, murakkab ish mintaqa xavfsizligining yagona ishonchli kafolati boʻlib qolmoqda va yaqin kelajakda (oylar yoki yillar) shubhasiz davom etadi. Afgʻoniston hududida terrorchilik guruhlari tahdidlari saqlanib qolmoqda, toliblar viloyatlar va poytaxtda terrorchilik hujumlari nishoniga aylanmoqda. Markaziy Osiyo davlatlari janubdan “jihodchilar” bosqinidan xoli boʻlishiga kafolat yoʻq.
Covmestnыe ucheniya uzbekskix i kazaxskix voyennыx na poligone Matыbulak - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 17.11.2021
Kolumnistlar
Qaynoq Markaziy Osiyo: respublikalar harbiy kuchlarini qanday birlashtirmoqda
“Islom davlati”* terroristik guruhining Afgʻoniston hududida kuchayayotgan faolligi BMTda 18 noyabr kuni xavotir bilan tahlil qilindi: avgustda – 13 ta hujum, sentyabrda – 38, oktyabrda – 48 ta terakt. Mamlakatdagi ogʻir iqtisodiy vaziyat ISHID* safining oʻsishiga yordam beradi – oʻsha yerda toʻlaydilar.
Tolibon hukumati asosan Pokiston taʼsirida boʻlgan “pashtunlar” boʻlib, Afgʻonistonning 80ta xalq va kichiq xalqlarning iqtisodiy manfaatlari va diniy imtiyozlarini ifoda etmaydi. Rossiya, Xitoy, Pokiston va Markaziy Osiyo davlatlari ishtirokida turli maydonlarda Tolibonning nufuzli vakillari bilan olib borilgan muzokaralar bu hukumat tarkibi va samaradorligiga unchalik taʼsir qilmaydi.
Iqtisodiyot va ayollar huquqlari – “Amirlik”ning eng hal qilib boʻlmaydigan 2ta muammosidir.
Kapitoliy - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 31.10.2021
Kolumnistlar
AQSH qoʻlidan NATO sherikligi orqali Oʻzbekistonni “siquvga olish” keladimi?
Birinchisi hali ham koʻknori plantatsiyalariga tayanadi. 2021 yilda Afgʻonistonda koʻknori ishlab chiqarish hajmi 8 foizga oshib, 6,8 ming tonnaga yetdi. Beqarorlik koʻknori narxini koʻtaradi va bu “fermerlar”ni “ishlab chiqarish”ni oshirishga undaydi.
Boshqa tomondan, Islom Respublikasining eski hukumati AQShdagi hisoblari bloklangan, yangi sarmoya fondlari mavjud emas. Qoʻshnilar jiddiy iqtisodiy (energetika va transport) loyihalarini amalga oshirishga shoshilmayapti, bu yerda hech kim ularni amalga oshirish va xodimlarning xavfsizligini kafolatlamaydi. Tashqaridan insonparvarlik yordami kirib kelayotgan xavotirli ayovsiz doira Afgʻonistonning 40 million aholisi farovonligi uchun yetarli emasligi aniq.

Beqaror “amirlik”

Tolibon mamlakatda tartibni tiklashga intilmoqda va 18 noyabr kuni Kobul shimolida ISHID* terrorchilik guruhiga qarshi operatsiya oʻtkazdi - ular uch nafar jangarini yoʻq qildi. Biroq, yangi hukumat "raqobatchilar" tomonidan qattiq qurolli qarshilikka duch kelmoqda - bir kun oldin "Islomiy davlat"* tomonidan uyushtirilgan ikkita portlash yuz berdi.
13 noyabrdan buyon bir hafta ichida “jihodchilar” poytaxtda qator portlashlar uyushtirishdi, qurbonlar soni koʻp. Mamlakatning deyarli barcha viloyatlarida teraklar davom etmoqda. Ishonchli xavfsizlik tizimini yaratish uchun Tolibon yetarlicha kuch va malaka yetishmayapti, ular ISHID* guruhining faoliyat maydonining kengayishini toʻxtata olmayapti.
NATO - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 22.10.2021
Kolumnistlar
NATOda muammo yuzaga keldi: Belarus taslim boʻlmayapti
Barqaror va xavfsiz Afgʻoniston – bu juda uzoq istiqboldir. Foreign Policy nashri yozishicha, koʻplab oʻrta boʻgʻindagi toliblar “siyosiy idora” kursidan hafsalasi pir boʻldi, norozilar ISHID* otryadlariga oʻtishni boshladi. Shubhasiz, partizan reydlari, narkotik moddalar kontrabandasidan olingan daromadlar bilan birgalikda - davlatni boshqarishdan koʻra osonroq ishdir.
Shu fonda Rossiya havo kosmik kuchlarining 3ta Il-76 harbiy-transport samolyoti 18 noyabr kuni Kobulga oʻnlab tonna gumanitar yordam yetkazdi va Afgʻonistondan Armaniston, Belarus, Rossiya, Qirgʻiziston va Ukraina fuqarolari boʻlgan 380 nafar kishini evakuatsiya qildi.
Rossiya Markaziy Osiyo mintaqasidagi va umuman janubiy strategik yoʻnalishdagi vaziyatni barqarorlashtirish uchun 11 davlat – Rossiya, Afgʻoniston, Xitoy, Pokiston, Eron, Hindiston, Qozogʻiston, Tojikiston, Qirgʻiziston, Oʻzbekiston va Turkmaniston davlatlarining saʼy-harakatlarini birlashtirgan Moskva maslahatlashuvlari formatidan faolroq foydalanmoqchi.
* RFda taqiqlangan terrorchilik tashkiloti
Yangiliklar lentasi
0
Avval yangilariAvval eskilari
loader
LIVE
Zagolovok otkrыvayemogo materiala