Kolumnistlar

Gʻarb Putin SSSRni qayta tiklashidan qoʻrqyapti

© Sputnik / V. ZaxarovProspekt Kalinina (nыne ulitsa Novыy Arbat). Prazdnichnaya illyuminatsiya.
Prospekt Kalinina (nыne ulitsa Novыy Arbat). Prazdnichnaya illyuminatsiya. - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 09.12.2021
SSSR parchalanganining 30 yilligi arafasida davlat kotibi oʻrinbosari Viktoriya Nuland Senatdagi eshittirishlarda Vladimir Putin Sovet Ittifoqini qayta tiklashi va bu orqali tarixga kirish niyatidan xavortirda ekanligini bildirdi.
Tez-tez emas, balki soʻnggi yillarda deyarli doimiy tarzda bildirilayotgan bu kabi bayonotlar tashvishlanishga arzigulik. Chunki baʼzilar (yaʼni Gʻarb elitasining eng yuqori martaba vakillari nazarda tutilmoqda), haqiqatdan ham oʻz bayonotlariga ishonishadimi yoki ularning qoʻrqitish propagandasi usulimi, aniq emas.
Darvoqe, ikkinchi bayonot birinchisiga qaraganda tuzukroq boʻlsa, yaxshi boʻlarmidi, modomiki bunday holatda noprofessionallik, geosiyosiy dushmanni chuqur anglamaslik va umumiy aqlsizlikdan koʻra surbetlarcha ikkiyuzlamachilik va yolgʻon afzalroqdir.
Hammaga yaxshi maʼlumki, Vladimir Putin SSSR qulashini oʻtgan asrning eng ulkan geosiyosiy fojiasi deb hisoblaydi va oʻsha davrga boʻlgan hissiyotlarini hech qachon yashirmaydi. Nuland va uning safdoshlariga koʻra, bu uni "yovuz imperiya"ni qayta tiklash boʻyicha makkor rejalarida gumon qilish uchun etarli. Rossiya prezidentining Sovet tuzumini bir necha bor tanqid qilgani, Ittifoqning tizimli kamchiliklariyu SSSR rahbariyatining oʻziga xos halokatli xatolarini ham koʻrsatib oʻtganini esa, aftidan, ular hisobga olish uchun ahamiyatsiz deb oʻylaydilar.
Ayni paytda Vladimir Putinning tariximizning sovet davriga munosabati uni shaxs sifatida emas (yaʼni uning oʻsha davr haqidagi iliq xotiralari), balki avvalombor, uchinchi oʻn yillikdan buyon mamlakat taqdiri uchun javobgarlikni boʻyniga olgan davlat arbobi sifatida jamlangan.
Shu kunlarda SSSR parchalanishining sabablari va aybdorlari haqidagi faol bahs-munozaralar urchigan. Biroq mavjud versiyalarda koʻp tub-qarama- qarshiliklar mavjud emas. Va ifodalangan fikrlarni bir nechta tezislarga umumlashtirish mumkin.
Birinchisi: Sovet Ittifoqining inqirozi va oʻlimi ichki sabablardan kelib chiqqan edi. Tashqi sabablar esa- xususan gʻarb propogandasining halokatli roli- kichik, yordamchi vazifani oʻtagan xolos.
Ikkinchisi: Oʻsha ichki sabablar ham tizimli xarakterga ega edi. Yaʼni, albatta, aniq bir shaxslarning oʻlimga olib keladigan va halokatli oqibatlarga olib kelgan masalaga aniq yechimlari bor edi. Bu roppa-rosa 30 yil oldin imzolangan Belovej shartnomalariga ham tegishli. Ammo, 1980 yillarga kelib Sovet elitasining muhim qismini keyinchalik davlatni ishtiyoq bilan yoʻq qilgan odamlar tashkil etgani, bu esa ularni martabalar zinapoyasining eng yuqori pogʻonasiga koʻtargani, qolganlari esa jimgina status-kvo sini qabul qilib olgani va bunga qarshi bir nechtagina insonlarning harakat qilgani kabi faktlar Sovet kadrlar siyosatining asosiy illatlaridan dalolat beradi. SSSR davlat qurilishiga asos qilib olingan va uning taqdirida hal qiluvchi rol oʻynagan milliy printsiplarni ham yodga olish mumkin- bu haqda Putinning oʻzi ham bir nechta marotaba aytgan. Va juda koʻp va yana koʻp narsalar bor edi.
XX asrning asosiy geosiyosiy fojiasi sarchashmasi va mazmuni >>>
Uchinchisi esa birinchi va ikkinchi punktlardan mantiqan kelib chiqadiki, SSSRning parchalanishi va qulashi uning poydevoriga asos boʻlgan oʻziga xos xususiyatlar tufayli muqarrar edi. Sovet Ittifoqi uzoq istiqbolga chidamsiz boʻlib chiqdi.
Shunday qilib, mamlakat halokatli, muvaffaqiyatsiz yetmish yillik tajribasiga nuqta qoʻydi. Shuningdek, Rossiya- oʻsha paytdagi RSFSR- bu tajribada asosiy donor va resurslar manbai (insoniy manbalardan moliyaviy manbalargacha) sifatida harakat qildi, bu esa mos ravishda, oʻsha davrda uning rivojlanishiga yaxshi taʼsir koʻrsatmadi. U koʻplab ijtimoiy-iqtisodiy koʻrsatkichlar boʻyicha ittifoqning boshqa respublikalaridan sezilarli darajada ortda qoldi.
Bundan tashqari, Sovet Ittifoqining davlat-siyosiy tuzilma sifatida qulashi, mamlakatni ogʻir-oqibatlarga olib keldi, uni oʻlim yoqasiga qoldirdi. Baʼzi salbiy taʼsirlar (masalan 1990-yillardagi demografik inqirozlar), Rossiyaga yana oʻn yilliklarga taʼsir qilgulik.
Aslida Putinning davlat rahbari sifatidagi siyosati mohiyatan sovet loyihasiga qarama-qarshi: mafkuraviy radikalizmga qarshi-konservatizm, inqilobqa qarshi – bosqichma-bosqich oʻzgarishlar (norozilar fikriga koʻra, juda sekin), mobilizatsiya va yuqori harakatlarga qarshi-xalq mablagʻlari, mavhum utopik modelga muvofiq jadal islohotlarga qarshi- tabiiy, uzviy ravishda oʻsish. Va hokazolar.
Putin va qolaversa, Rossiyaning butun davlat rahbariyati uchun - Sovet Ittifoqi koʻplab ajoyib va iliq xotiralar obʼyekti boʻlib qolsada, davlat-siyosiy maʼnoda qoʻrqinchlidir. Buni qanday qilish kerak ekanligi haqida namuna albatta kerak emas, chunki bu yoʻl nisbatan yaqin kelajakda yana bir kafolatlangan milliy falokatni olib keladi. Axir yettita oʻn yillik ayniqsa Rossiyadek mamlakat uchun juda kam.
Yuqorida keltirib oʻtilganlarning hech qaysisi sir emas. Aksincha, koʻpchilik uchun bu zerikarli oddiy haqiqatdir. Koʻpchilik uchun shunday - ammo, koʻrinib turibdiki, gʻarb ekspertlari hamjamiyati Vashington, London, Berlin Bryussel va boshqa gʻarb mamlakatlari poytaxtlarida Rossiya haqidagi bilimi va tushunchasiga tayanadigan koʻpchilik uchun bunday emas.
Putin sanktsiyalarga javob berishning eng yaxshi yoʻlini aytdi >>>
Shu sababli tomonlar oʻrtasidagi muloqot tobora chuqurroq oʻzaro sarosimaga sabab boʻlmoqda. Rossiya va Amerika prezidentlarining kechagi onlayn muzokaralari bu tendentsiyani yanada chuqurlashtirdi. Avvaliga, Gʻarb OAVlari butun dunyo boʻylab Moskvaning Ukrainaga deyarli oldindan belgilangan bostirib kirishi (qanday maqsadda?!) haqida jazava koʻtardi – va oʻzi ham bunga xursand boʻlib ishondi.
Toʻgʻri, tan olish kerak, Kreml Portos tamoyiliga (“Men kurashayotganim uchun kurashyapman”) amal qilgan va qoʻshni davlatga bostirib kirishga tayyorligi Vladimir Putinning oʻttiz yil oldin yoʻqolgan mamlakatni tiklash haqidagi megalomalans istagi haqidagi tasavvurlarga mos keladi.
Rossiya oʻz hamkorlarining adekvat boʻlmasada gʻalati gʻatti-harakatlariga vazminlik bilan izohlar berishi kerak. Va albatta, vaziyat yomonlashsa, gipertovushli, yadroviy va yana boshqa “tinchlantiruvchi vosita”larini tayyorlab qoʻyishi lozim.
Yangiliklar lentasi
0
Avval yangilariAvval eskilari
loader
LIVE
Zagolovok otkrыvayemogo materiala