Jamiyat

Aydar-Arnasoy koʻllar tizimi halokat yoqasida - Senat

© SputnikAydarkoʻl
Aydarkoʻl - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 18.12.2021
Aydar-Arnasoy koʻllar tizimida shoʻrlanish, baliqlarning kamayib ketayotgani va boshqa muammolarni hal qilish boʻyicha Vazirlar Mahkamasiga parlament soʻrovi yuborildi.
TOSHKENT, 18 dek - Sputnik. Suv sathining keskin kamayishi, suv tarkibi shoʻrlanishi oqibatida Aydar-Arnasoy koʻllar tizimi halokat yoqasiag kelib qolgan.
Ushbu masala Senatning 16 dekabr kuni boʻlib oʻtgan 22 yalpi majlisida btafsil muhokama qilindi, deb xabar qilmoqda Davlat Ekologiya qoʻmitasi. Qalampir nashri maqolasiga asosan.
Majlisda Aydar-Arnasoy koʻllari masalasida bir necha notiqlar soʻzga chiqib oʻz mulohazalarini bildirishdi.

Koʻllar suvi kamamyib ketdi - Risqul Sidiqov

"Aydar-Arnasoy koʻllari tizimining suv hajmi 1994–2000 yillarda 44 mlrd m3 boʻlib, hududning umumiy maydoni 350 ming gektarga, uzunligi 250 kilometrga yetgan boʻlsa, “Chordara” suv omboridan 2013-2021 yillarda koʻllar tizimiga suv tashlanmaganligi bois suv hajmi qariyb 34 mlrd m3 ga tushib qolgan.
Koʻllar tizimidagi suvning sathi 2 metrga pasayib, minerallashganlik darajasi soʻnggi 10 yilda 5,1 g/l dan 8,6 g/l gacha oshgan. Suv sathining pasayishi va shoʻrlanishi natijasida qirgʻoq boʻylari 15-50 metrga chekinib, 15–20 sm gacha baʼzi joylarda undan ham koʻproq tuz qatlami hosil boʻlgan. Bu esa kuchli shamol vaqtida tuzli changlar boʻlishiga olib kelmoqda va ekin maydonlari hamda inson salomatligiga taʼsir oʻtkazmoqda”, - deydi Senatning Agrar, suv xoʻjaligi masalalari va ekologiya qoʻmitasi raisi oʻrinbosari Risqul Siddiqov.
Senator shuningdek, koʻllar tizimidan foydalanish haqidagi normativ-hujjatlarda ham nomuvofiqliklar mavjudligini va Arnasoy koʻllar tizimini muhofaza qilish boʻyicha shtat birliklari ajratilmaganini ham qoʻshimcha qildi.

Baliqlar nobud boʻladi - Boriy Alixanov

Yigʻilishda Senatning Orolboʻyi mintaqasini rivojlantirish masalalari qoʻmitasi raisi Boriy Alixonov ham Aydar-Arnasoy koʻllar tizimidagi quyidagi 3ta muhim muammoni sanab oʻtdi.
1.
Aydar-Arnasoy koʻllar tizimida kelgusida shoʻr suvlar oqibatida minerallashuv ortib boradigan boʻlsa, chuchuk suvda yashaydigan baliqlarning yashashiga imkon yoʻqoladi. Oʻz-oʻzidan baliqlar urchishi, chavoqlanishi masalasi yoʻq boʻladi. Yaʼni chuchuk suvda tabiiy holda baliq ovlash imkoni qolmaydi.
2.
Ushbu koʻllar tizimi tubidagi bir necha oʻnlab santimetrlik quyqadagi serovodorod yoki vodorod sulfid ochilib qoladigan boʻlsa, atrof-muhitga juda katta zarar yetadi. Oʻsha hudud ekotizimining ixtiofaunasi yoki gidroflorasi yoʻq boʻlib ketishi mumkin.
3.
Baliq ovlaydigan bir martalik kichkina katakli toʻrlarni taqiqlash kerak. Bu masalalarni agar hal qilmaydigan boʻlsak, chavoqchalar yoki malyutkalar nobud boʻladi va umuman baliqlarning urchishiga imkon boʻlmaydi.
4.
Agar hozirda biz 5-10 yildan soʻng nima boʻlishi haqida prognoz qilishni oʻrganmasak, bashorat qilish masalasini oʻrtaga qoʻymaydigan boʻlsak, ahvol undan battar boʻlishi mumkin.

Orol muammosi Toshkent yaqiniga kelib qolishi mumkin - Jusipbek Kazbekov

Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi raisining oʻrinbosari Jusipbek Kazbekov Aydar-Arnasoy koʻllar tizimiga jiddiy qaralmasa, Orol muammosini Toshkent yaqiniga kelib qolishini va ikkinchi Orol muammosi kelib chiqishini aytdi.

"Oʻzim Orolboʻyi hududi, Qoraqalpogʻistondan kelganim uchun bilaman. 1984 yilda 4-sinf vaqtimda hozirgi “Kemalar qabristoni”da mayoq bor edi. Kemada turib koʻrgan katta dengizimiz koʻz oldimizda. Institutni bitirib 10 yil oraligʻida Moʻynoqqa borganimizda Aydar-Arnasoydan 30 baravar katta, 1000 kub kilometr hajmdagi dengiz mana shu qisqa vaqtda yoʻqolib ketgan. Toshkent shahridan unchalik uzoq boʻlmagan mazkur hududga (Aydar-Arnasoy) jiddiy qaramas ekanmiz, vaqtida chora-tadbirlar koʻrmas ekanmiz, Orol muammosini mana shu yerga, Toshkent yaqiniga olib kelgan boʻlamiz va ikkinchi Orol muammosini keltirib chiqargan boʻlamiz”, - deydi Jusipbek Kazbekov.

Yigʻilishda soʻzga chiqqan Jizzax viloyati hokimi Ergash Soliyev ham ushbu koʻllar bilan bogʻliq qator muammolarni sanab oʻtdi va Oʻzbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoyev ushbu vaziyatdan shaxsan xabardor ekanini taʼkidladi.
Soliyev xususan, sobiq Ittifoq davridan qolgan zararli oʻgʻitlar Aydar-Arnasoy koʻllariga tushayotgani, baliqchilik sohasini rivjlantirishdagi muammolar, ushbu sohaga doir qonunchilikdagi kamchiliklar, hududni muhofaza qilish uchun ekologiya sohasida shtat birliklari yetishmasligi va boshqa muammolarni sanab oʻtdi.
Muhokama yakunida ushbu masalalarga oydinlik kiritish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga parlament soʻrovi yuborish yuzasidan Oliy Majlis Senatining qarori qabul qilindi.
Yangiliklar lentasi
0
Avval yangilariAvval eskilari
loader
LIVE
Zagolovok otkrыvayemogo materiala