Kolumnistlar

Gʻarb Rossiyaga nima deb javob berishni bilmayapti

© Sputnik / Yevgeniy Biyatov / Fotobankka oʻtishXram Xrista Spasitelya i Arxitekturnыy ansambl Moskovskogo Kremlya
Xram Xrista Spasitelya i Arxitekturnыy ansambl Moskovskogo Kremlya - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 21.12.2021
Esankirash, sergaklik, hayrat va gumonsirash – Rossiyaning ommaga eʼlon qilgan tinchlik tashabbuslariga Gʻarbning birinchi munosabati shunaqa.
Takliflarning muhimligi va misli koʻrilmaganligiga qaramasdan koʻplab gʻarb (ayniqsa Yevropa) mass-medialari bu voqeani yoritish nozikligini aniqlashda qiyinchilikni sezib, bir muddat jim boʻlib qolishdi.
Nemis siyosatshunosi Aleksandr Rarning taʼkidlashicha, Moskva tomonidan taklif qilingan shartnomalar loyihasini qisqa yoki batafsil shaklda chop qilishga Yevropaning biror bir OAVsi jazm qilmadi.
Aftidan, u yerdagi sharhlovchilarning asosiy muammosi oʻz ommasiga ularni amalga oshirish aniq deeskalatsiyaga va haqiqiy olib keladigan, dunyoni yadroviy urush jar yoqasidan ortga tashlaydigan Rossiya takliflarini qanday taqdim etishdan iborat.
Oqni oq, qorani qora deyig – demak odatiy omma uchun Rossiyaning tabiiy tajovuzkorligi haqidagi gʻoyalarini singdirishdan iborat hikoyadan qoʻl tortish.
Aynan shu bois tinchlik tashabbuslarini hargiz tinchlik tashabbuslari deyish mumkin emas. Xorijiy OAVlarning ilk oʻngʻaysiz munosabatlariga qaraganda, ular "talablar" va “ultimatum” soʻzlariga yopishib olishgan: shu tariqa oʻz oʻquvchilariga Rossiyaning hattoki tinchlik takliflarini shantaj yoki tahdid sifatida yoritib berishlari mumkin.
Rossiyaning Gʻarbga ultimatumi: u qabul qilinmasa nima boʻladi?
Misol uchun Germaniyaning DW davlat axborot agentligi bu haqidagi yangilikni “Rossiya NATOdan Sharqiy Yevropani tark etishni talab qilyapti” sarlavhasi bilan berdi. Agar nemislar Rossiya TIV tomonidan taklif qilingan loyihalar bilan diqqat bilan tanishib chiqishganida, ular ilgari surilgan deyarli barcha takliflar NATOni biror joydan chiqishini emas, balki uni kengaytirmaslik gʻoyasi borligini bilib olishgan boʻlishardi.
AQShning Rossiyadagi sobiq elchisi Maykl Makfolning munosabatiga eʼtibor qaratadigan boʻlsak, u ham tushunmagan (hoynahoy, oʻzini tushunmaganlikka solgan): biz asosan harbiy infratuzilmanini bir-biridan oʻta yaqin masaofaga siljitmasdan, vaziyatni hozirgi darajada qayd etishni taklif qilyapmiz.
Amerikalik diplomat javoban oʻz takliflarini ilgari surdi: Dnestrboʻyidan Rossiya qoʻshinlarini chiqarish, Janubiy Osetiya va Abxaziyani tan olishni qaytarib olish, “Qrimni Ukrainaga qaytarish” va hokazo.
Makfol kayfiyatida javob berib, biz, albatta, Amerikaga dengiz ortidagi barcha bazalarini yopishini, NATOga esa oʻzini oʻzi tarqatib yuborishini taklif qilgan boʻlardik. Biroq tajribali siyosatchi jiddiy ravishda aynan shunday, har bir gʻoyani absurd holatiga yetkazib, muzokaralar olib borilmogʻi darkor. Ha, Gʻarb diplomatiyasi darajasi endi shunaqa – bu maktab bitiruvchilari bilan ishlashlariga toʻgʻri kelayotgan Rossiya diplomatik korpusiga hamdardlik bildirishdan oʻzga chora yoʻq.
Gʻarb jurnalistlari va tahlilchilarining birinchi munosabatlaridan kelib chiqib, Rossiya tashabbuslari batafsil oʻrganish va javob qaytarish uchun lom-mim demaslik taktikasi tanlangan.
Putin NATOning sharq tomon kengayishi ehtimoli yuzasidan fikr bildirdi
Axios sayti takliflar haqida shunday yozmoqda: “Rossiya talablarini ekspertlar maksimalist va qabul qilinishi dargumon deb taʼriflashmoqda”. Keyin esa faqat AQSH va NATO oʻz zimmasiga olishi kerak boʻlgan majburiyatlar sanab oʻtiladi.
Shunga oʻxshashlarni Gʻarbda “Rossiya boʻyicha asosiy mutaxassislar” deb ataluvchi ekspertlarning soʻzlaridan bilib olamiz. Bu xabarni oʻqib chiqqan amerikalikning dargʻazab munosabatini tasavvur qiling va u ruslar yana hech narsa oʻrniga taklif qilmasdan, uning chakkasiga toʻpponcha qadashga urinishmoqda degan fikrga keladi.
Axir har ikki kelishuvlar loyihasi – ham NATO bilan, ham alohida AQSH bilan – oʻzaro majburiyatlar va kafolatlarni nazarda tutadi. Ravshanki, diplomatlarimiz muzokaralar pardasi ortida oʻz hamkasblariga Gʻarb ularning tinchlik tashabbuslaridan bosh tortgan taqdirda Moskva aynan choralarni koʻrishlarini bafurja tushuntirishadi.
Omma oldida Rossiya tashqi ishlar vaziri oʻrinbosari Aleksandr Grushko buni shunday tushuntirdi: “Unda biz ham bu kontrtahdid yaratish rejimiga oʻtamiz. Oʻshanda bizdan nima sababdan bunday qarorlar qabul qildik, nima sababdan biz u yerga bunaqa tizimlarini joylashtirganimizni soʻrashga kech boʻladi”.
Gʻarbda diplomatiya tilini bilmaydiganlar uchun taklif qilingan hujjatlarni sinchiklab oʻqib chiqish va Rossiya, hozir xorijiy OAVlar buni bajarishga urinayotgan, shunchaki Gʻarbdan vaziyatni keyingi taranglashtirmaslikdan bosh tortishni talab qilayotganiga eʼtibor qaratishni tavsiya qilish mumkin. Rossiya ham oʻziga qator majburiyatlarni olmoqda.
Agar Grushkoning soʻzlarini bu majburiyatlar bilan taqqoslasak, oddiy shu xulosaga kelish mumkin: AQSH va NATO bizning tinchlik tashabbuslaridan bosh tortgan taqdirida Rossiya boshqa davlatlar hududidan mudofaa tizimiga yangi tahdidlarga javoban oʻsha “kontrtahdid”larni yaratish uchun foydalanishga toʻliq maʼnaviy huquqni (shusiz ham yuridik haqqimiz bor) oladi.
Lavrov: NATO hatti-harakatlarini qabul qilib boʻlmaydi
Kamlik qilgandek, Rossiya raketalari va yadroviy qurollari mamlakat chegarasidan tashqarida boʻlishi mumkin. Va bu ularni oʻz hududida joylashtirishga tayyorligini bildirgan faqat Belarus boʻlmasligi mumkin.
Rossiyaning yadro va raketa infratuzilmalari uchun baza joylari yoqimsiz boʻlishi mumkin. Hatto Vashingtonni anchagina shoshirib qoʻyishi mumkin. Tashqi ishlar vaziri oʻrinbosari Sergey Ryabkovning hozirgi va Karib inqirozi oʻrtasidagi bevosita parallellarni oʻtkazgani tasodif emas.
Gʻarbdagi sonsiz kremlshunoslar mana shuni tushunish yoki qoʻrqishni anglash ahvolida emas. Ular negadir Rossiyadagi barcha ehtimoliy tahdidlarni (Grushko bu haqda gapirgan oʻsha “kontrtahdidlar”) faqat “Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi” bilan bogʻlashadi.
Yaʼni oʻzlariga oʻzi xayoliy “bostirib kirishni” toʻqib chiqarishgan, endi oʻzlari Moskva “ultimatumi” Ukrainaga hujum qilishdan bosh tortish shartlarini ilgari surishdan iborat deb hisoblashmoqda.
Britaniyaning asosiy kremlshunosi Edvard Lukas, misol uchun, “The Times” sahifalarida Rossiya tomonidan butun Azob sohillari egallab olishiniga oid qoʻrquvlarini taʼriflayotib tan oladiki: “Men eng katta xavotirim kurash (va, ehtimol, yadroviy qurollarning allaqanday jaranglashi) 1945 yildagi Stalin bilan Yalta bitimi namunasidagi yangi shartnoma bilan yakunlanishi bilan bogʻliq”.
Yana takrorlaymizki, bu tahlilchilar Moskva tomonidan taklif qilingan hujjatlar mantini sinchiklab oʻqib chiqishmagani yaqqol namoyon. Ular bular Gʻarb tomonidan qabul qilinmagan taqdirda qoʻllarimiz Sharqiy yarim shar bilan cheklanishi majbur boʻlmagan nostandart yurishlarni amalga oshirish uchun yechilishini tushunishmagan.
Agar gap Rossiya yadroviy tizimlarini AQShga yaqin biror bir yerga joylashtirish haqida borganida, bizni “egilmaslikda” ayblayotgan Amerikada va gʻarb OAVlarida nimalar boshlanishini tasavvur qilish mumkin. Buni hozir NATO yetakchilari Rossiyaga aytishyaptiki, XXI asrda “taʼsir sohalari” haqidagi suhbatlar joiz emas.
Grushko yodga soladiki, raketaga qarshi mudofaa tizimlarini cheklashga oid muzokaralar davrida amerikaliklar “oʻzlarining xohish roʻyxatlariga” Rossiya Kubadan oʻquv brigadasini olishi shartligi toʻgʻrisidagi bandni kiritishgandi. “Goʻyoki bu oʻquv brigadasi Floridaning biror bir yerida tushib, AQShni egallab oladigandek va hokazo”, - dedi vazir oʻrinbosari Vladimir Solovyëvga bergan intervyusida.
Agar amerikaliklar bizning Kubadagi instruktorlariz xususida bunchalik xavotir olgan boʻlsa, Markaziy Amerikaning biror bir joyida Rossiyaning shunchaki boʻlmagan oʻquv bazasini joylashtirish gʻoyasi paydo boʻlgan taqdirda ular qanchalik uvvos tortishadi.
Mana bu yerda ular oʻzlarining “taʼsir sohalari”, “Amerika amerikaliklar uchun” shiorlari, “AQShning orqa tomonida” Rossiya harbiy infratuzilalari paydo boʻlishi yoʻl qoʻyib boʻlmaydigan holat ekanini eslab qolishadi. Eslatamizki, ular amaldorlari Lotin Amerikasi haqida Venesueladagi inqiroz avji paytida xuddi shunday fikr bildirishgandi.
“Rossiya boʻyicha mutaxassislar” sharhlaridagi eng xavotirlisi – bu inqiroz lahzalarini, ularning saʼy-harakatlari bilan biz yetib kelgan xavfli chiziqni anglamasliklari. 30 yil ilgari SSSR parchalanishidan zavqlangan va shu munosabat bilan choralar hissini yoʻqotganlar, ular tahdidlarga qarshi va kontrtahdidga asoslangan dunyo barqaror boʻlishini tushunishmaydi.
Uchinchi jahon urushini toʻxtatib turgan rus quroli
Biroq unda faqat bir tomon javoban tutib turish va qarshilikka ega boʻlmay, doimo tahdidlarini kuchaytirib borayotgan dunyo xavfliroq.
Aynan shu bois Rossiya bu chiziqni bosmaslikni taklif qilmoqda va ochiqchasiga Gʻarb Moskvaning tinchlik tashabbuslaridan bosh tortgan taqdirda u qanday qarama-qarshiliklarni ishga solishi haqida ogohlantirmoqda. Gʻarb oxir-oqibat tushunib yetishi kerakki, barchamiz uchun ayanchli oqibatlarga olib kelishi mumkin cheksiz tahdid va kontrtahdidlarni kuchaytirishdan koʻra, yangi Yalta bitimi yaxshiroq.
Yangiliklar lentasi
0
Avval yangilariAvval eskilari
loader
LIVE
Zagolovok otkrыvayemogo materiala