Kolumnistlar

Milliardlab sarmoyalar va yangi ish oʻrinlari: Rossiya bilan energetik hamkorlik

© REUTERS / Olesya AstakhovaGazovaya stantsiya kompanii "Lukoyl" v Djarkuduke, Uzbekistan
Gazovaya stantsiya kompanii Lukoyl v Djarkuduke, Uzbekistan - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 02.02.2022
Obuna boʻlish
Yandex newsTelegram
Rossiya investitsiyalari Oʻzbekistonda yangi ish oʻrinlari yaratish, eksport salohiyatini oshirish hamda energetika balansini diversifikatsiya qilish uchun xizmat qiladi.
TOSHKENT, 2 fev - Sputnik. 1 fevral kuni Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligi tashkil etilganiga uch yil toʻldi. Vazirlik faoliyatining muhim yoʻnalishlaridan biri energetika sohasida Rossiya bilan hamkorlik qilishdir. Energetika vazirligi va Rossiya ishtirokidagi eng muhim loyihalar haqida batafsil Sputnik sharhida oʻqing.
Oʻzbekiston va Rossiya energetika sohasida uzoq vaqtdan beri hamkorlik qilib keladi. Oʻtgan yil soʻnggida Rossiya va Oʻzbekiston oʻrtasida boʻlib oʻtgan II Mintaqalararo hamkorlik forumida maʼlum boʻlganidek, mamlakatlar umumiy qiymati 20 milliard dollardan ortiq qoʻshma loyihalarni amalga oshirmoqda.
Mamlakatlar energetikaning aynan qaysi yoʻnalishini rivojlantirmoqda-batafsil sharhimizda.

Eng muhim hamkorlar haqida

Oʻzbekiston Energetikasining asosiy rossiyalik hamkorlari haqida soʻz ketganda birinchi navbatda “Lukoyl” kompaniyasini taʼkidlab oʻtish joiz. Kompaniya 2004 yildan buyon Oʻzbekistonda gaz sohasini rivojlantirish uchun 8 milliard dollarga yaqin sarmoya kiritgan.
Oʻsha 2004 yilning oʻzida Respublika “Gazprom” kompaniyasi bilan hamkorlikni yoʻlga qoʻygan. Faqatgina bitta loyiha doirasida (Oʻzbekistonning Ustyurt viloyatidagi geologik qidiruv ishlari) kompaniya 2006 yildan 2013 yilgacha 383 million dollar sarmoya kiritgan.
Mamlakat energetika rivojiga “Zarubejneft” AJ ham hissa qoʻshmoqda. “Zarubejneft” 2019 yilda "Andijonneft" AJ bilan birgalikda “Andijonpetro” korxonasini roʻyxatdan oʻtkazgan. Oʻtgan yil yakuni maʼlumotlariga koʻra, “Andijonpetro”ning butun faoliyati boʻyicha neft qazib olish hajmi 13 584 tonnani tashkil qilgan.
Shuningdek, Toshkent shahrida yoqilgʻi quyish shoxobchasini ochgan "Tatneft" korxonasi, Sirdaryo IES energiya bloklarini modernizatsiya qilayotgan “Quvvat mashinalari” (“Silovыe mashinы”) korxonasini ham muhim hamkorlar qatoriga kiritish mumkin.
Bu loyihalarning barchasini ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlarning izchil rivojlanishi sifatida baholash mumkin va bu ishlar hamon davom etmoqda, – deydi Gubkin nomidagi Rossiya davlat neft va gaz universiteti Toshkent shahri filiali dotsenti Shuhrat Boboxoʻjayev.
“UNIKOM” neft konlari uskunalari zavodi, “Quvur metallurgiya kompaniyasi” OAJ, “Parma-Telekom” MCHJ, Ufa ilmiy-texnika markazi, “ROTEK” AJ va boshqa koʻplab kompaniyalar “Oʻzbekneftgaz” aktsiyadorlik jamiyati korxona va tashkilotlari bilan hamkorlikni yoʻlga qoʻyishdan manfaatdor ekanligini bildirdi”, — dedi Boboxoʻjayev.

Investitsiyalar eksportga yordam beradi

Rossiya tomonidan Oʻzbekistondagi loyihalarning moliyalashtirilishi yangi sanoat korxonalari ochilishini ham ragʻbatlantirmoqda. Masalan, oʻtgan yilning dekabr oyi oxirida Gazprom, Roseksimbayek va EKSAR kompaniyalari koʻmagida Qashqadaryo viloyatida Uzbekistan GTL zavodi ishga tushdi.
Korxonada qiymati 1 milliard dollardan ortiq suyuq sintetik yoqilgʻi ishlab chiqarish rejalashtirilmoqda. Boshqacha qilib aytganda: Oʻzbekiston endi yoqilgʻi sotib olish oʻrniga oʻzi uni ishlab chiqaradi. Biroq, quvvat va eksport salohiyatini oshirish, shuningdek, ichki bozor ehtiyojlarini qondirish Oʻzbekiston energetika sohasining yagona vazifalari emas, deydi ekspertlar.
Bugungi kunda Oʻzbekistonda energetika balansini diversifikatsiya qilish zarur: gazga qaramlikni kamaytirish va ichki foydalanish hajmini, shuningdek, gaz isteʼmolini oshirayotgan Xitoyga eksport hajmini oshirish, deya hisoblaydi Milliy energiya xavfsizligi jamgʻarmasining yetakchi tahlilchisi Igor Yushkov.
Uning fikricha, Oʻzbekistonga bu maqsadlarga erishishda Rosatom tomonidan Jizzax viloyatida quriladigan atom elektr stantsiyasi (AES) yordam berishi mumkin. Obʼyekt qurilishining taxminiy qiymati 11 milliard dollarni tashkil qiladi.
“Hozircha ichki bozorda isteʼmoli koʻp boʻlgani uchun Oʻzbekiston gazni cheklangan miqdorda sotayotganini koʻrib turibmiz. AES bu muammoni hal qilishga imkon beradi va gazni maʼlum hajmlarda eksport qilib, daromad qilish mumkin”, - deydi mutaxassis.

MO ning suv-enerteka muammolari hal boʻlyaptimi?

Rossiya Oʻzbekistonda gidroenergetika rivojlanishini ham qoʻllab-quvvatlaydi. Shunday qilib, oʻtgan yilning noyabr oyida Pskem GESi qurilishi boshlandi. Ishlab chiqarilgan elektr energiyasi boʻyicha mazkur GES Chorvoq GESidan soʻng ikkinchi oʻringa chiqadi. Obʼyekt qurilishi uchun Rossiya davlat taraqqiyot korporatsiyasi "VEB.RF" 75 million dollar kredit ajratdi. GES 2026 yilda ishga tushirilishi rejalashtirilgan.
Shuningdek, Rossiya Markaziy Osiyodagi suv-energetika muammolarini hal qilishda yordam bera oladi, deya hisoblaydi Rossiya Federatsiyasi Milliy energiya xavfsizligi jamgʻarmasining yetakchi eksperti Stanislav Mitraxovich.
“Oʻzbekistonda gaz bor, lekin mamlakatda qishloq xoʻjaligi va paxta korxonalari uchun suvga ehtiyoj sezilmoqda, Tojikiston va Qirgʻizistonda esa gaz yoʻq, lekin suv bor. Amaliyot shuni koʻrsatadiki, buni vositachi orqali hal qilish mumkin, bu esa Rossiya”, - deya aniqlik kiritdi ekspert.
Shuningdek, kelajakda qurilayotgan barcha loyihalarda odamlar ishlashi kerak. Xususan, Oʻzbekistonda energetikani yanada rivojlantirishning muhim omili bu sohaga ixtisoslashgan mutaxassislarni tayyorlashdir, deydi Igor Yushkov.
Shu munosabat bilan Rossiyaning uchta oliy oʻquv yurti: MIFI, MISiS va Gubkin nomidagi Rossiya davlat neft va gaz universitetining energetika sohasi mutaxassislarini tayyorlashda Oʻzbekistondagi filiallarining ahamiyati ortib bormoqda.
Yangiliklar lentasi
0