Iqtisod

Oʻzbekiston oʻrmon xoʻjaligini nimalar kutmoqda?

© Sputnik / Alexei Druzhinin / Fotobankka oʻtishPriroda v Sibiri
Priroda v Sibiri - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 18.02.2022
Obuna boʻlish
Yandex newsTelegram
Oʻzbekiston oʻrmon xoʻjaligida bugungi kunda qanday ishlar amalga oshirilmoqda? Oʻrmon xoʻjaligi yerlari kimlarga ijaraga berilmoqda? "Yashil qoplamalar" qayerda yaratilmoqda?
TOSHKENT, 18 fev - Sputnik. Oʻzbekiston oʻrmon xoʻjaligida bugungi kunda qanday ishlar olib borilayotgani, qanday maqsadlarga erishish kutilayotgani haqida Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi vakilllari AOKAda boʻlib oʻtgan matbuot anjumanida hisobot berdi.

“Yashil qoplamalar” qanday koʻpayadi

Prezident va Hukmat qarorlariga asosan, Orol dengizining qurigan tubi va Orolboʻyi hududlarida jami keyingi besh yillik 1 mln gektar, shundan 2022 yilda 200 ming gektar hajmda choʻl oʻsimliklaridan “yashil qoplamalar” himoya oʻrmonzorlari barpo etish rejalashtirilmoqda.
Bugungi kungacha, 700 tonna choʻl oʻsimliklarining urugʻlarini jamgʻarildi, 18 ming gektar maydonda “yashil qoplamalar” barpo etildi. Ayni paytda urugʻ jamgʻarish va ekish ishlari davom ettirilmoqda.
Oʻrmon xoʻjaligi ilmiy-tadqiqot instituti tomonidan har bir hududga mos ravishda koʻkalamzorlashtirish uchun tavsiya etiladigan daraxt-buta turlari hamda ekish agrotexnikasi boʻyicha tavsiyanomalar ishlab chiqilib, amaliyotga joriy etildi.
Mazkur tavsiyalarga asosan Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri hududlarida tuproq-iqlim sharoitidan kelib chiqqan holda shumtol, qayragʻoch, katalpa, yapon saforasi, gledichiya, tol, terak, jiyda, tut, zarang, kashtan, lipa, eman, akatsiya kabi manzarali va mevali koʻchatlarni ekilishi taʼminlandi.
Shuningdek, Vazirlar Mahkamasining 2021 yil 18 noyabrdagi 694-F-son farmoyishiga asosan Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri hududlarida 2022 yil bahorgi mavsumda belgilangan miqdordagi koʻchatlarni ekilishi taʼminlanadi.
Buning uchun, hududlarning tuproq-iqlim sharoitidan kelib chiqqan holda tashkilot va korxonalarga belgilangan tartibda koʻchat yetishtiruvchi subʼyektlar tomonidan har xil turdagi daraxt-butalarning koʻchat va qalamchalari yetkazib beriladi. Hududlarda tasdiqlangan “yoʻl xarita”lar asosida mahalliy hokimliklar bilan birgalikda koʻchat ekish bilan bogʻliq barcha tashkiliy choralar koʻriladi.
Eng asosiysi, sugʻorish tizimini joriy etishga hamda agrotexnik qoidalar asosida ekilgan koʻchatlarni doimiy ravishda parvarishlanishiga alohida eʼtibor qaratiladi.

Qum va chang boʻronlariga qarshi

Maʼlumki, 2021 yilning 4-7 noyabr kunlari Toshkentda kuchli qum-chang boʻronlari sodir boʻlgan edi. Ularning kelib chiqishining asosiy sababi - yerlarning degradatsiyaga uchragani va “Yashil qoplama”larning kamayib ketganligidir.
Ushbu munosabat bilan “Oʻzbekistonda chang va qum boʻronlariga qarshi kurashish va ularning salbiy taʼsirini kamaytirish boʻyicha milliy harakatlar rejasi” ishlab chiqilib, 2022 yil 11 yanvarda Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlandi.
Ushbu hujjatda qum va chang boʻronlari masalalarini tartibga soluvchi meʼyoriy-huquqiy hujjatlarni tahlil qilish, BMTning tabiiy ofatlar xavfini kamaytirish reyestriga kiritish, “Tuproqlar va ular unumdorligini muhofazalash toʻgʻrisida” qonun loyihasini ishlab chiqish, qum-chang boʻronlari taʼsirini kamaytirish uchun qoʻshimchalar kiritish hamda yaylovlar mahsuldorligini oshirish boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish, yerdan samarali foydalanishda iqtisodiy manfaatdorlik mexanizmlarini takomillashtirish kabi bir qator tadbirlarni amalga oshirish belgilangan.
Bundan tashqari Respublika hududlari boʻyicha choʻllanish va qurgʻoqchilikka moyil boʻlgan hududlarning kuchsiz, oʻrtacha kuchli, kuchli va oʻta kuchli birlamchi roʻyxati shakllantirildi va atlas xaritasi ishlab chiqildi. Ushbu roʻyxatga asosan oʻrmon barpo etish ishlarini tashkil etish rejalashtirilib amalga oshirilib bormoqda.

Dorivor oʻsimliklar yetishtirish uchun

Soʻnggi yillarda Oʻzbekistonda farmatsevtika sohasini rivojlantirish va dorivor oʻsimliklarni yetishtirishga alohida eʼtibor qaratilmoqda. Ushbu maqsadda respublikaning barcha hududlaridagi oʻrmon fondi yerlarida dorivor oʻsimliklar plantatsiyalari tashkil qilinib, xomashyolarini yetishtiriish yoʻlga qoʻyildi.
Bugungi kunga qadar tizimdagi 54 ta oʻrmon xoʻjaliklari tomonidan jami 191,5 gektar maydonda yangi 8 ta turdagi dorivor oʻsimliklarning onalik-tajriba plantatsiyalari barpo etildi.
2022 yilda tizim oʻrmon xoʻjaliklari tomonidan 5 ming gektarga yaqin maydonda dorivor oʻsimliklar plantatsiyalarini tashkil etilib, 8,5 ming tonnadan ortiq xomashyosini tayyorlash rejalashtirilgan.
Madaniy holda yetishtiriladigan dorivor oʻsimliklarning turlarini 64 tadan 68 taga yetkazishni oʻz oldimizga maqsad qilib olganmiz. Bu orqali tabiiy holda oʻsuvchi dorivor oʻsimliklarni maydonini saqlab qolishga va kengayishiga sabab boʻladi.

Oʻrmonlar himoyasi

Oʻrmonlarni qoʻriqlash va muhofaza qilish borasida 2021 yil davomida oʻrmon kasalliklari va zararkunandalariga qarshi kurash ishlari 100 ming gektardan ortiq maydonda, shu jumladan 90 ming gektar maydonda biologik kurash ishlari amalga oshirildi, 254 km uzunlikdagi yongʻinga qarshi yoʻllar, 42 km uzunlikdagi himoya liniyalari, 454 km minerallashgan polasalar qurilib, 1765 km uzunlikdagi yoʻllar taʼmirlandi.

Oʻrmon yerlarini ijaraga berish

Oʻrmon fondi yerlarining samarasiz foydalanilayotgan yer maydonlarini foydalanishga kiritish yuzasidan 2021 yil 31 dekabr holatiga 65,5 ming gektarga yaqin yer uchastkasiga 6,5 mingga yaqin ijara shartnomalari rasmiylashtirildi, shu bilan birga, jami 18 ming 265 ta yangi ish oʻrinlari yaratildi.
Prezidentining 2020 yil 6 oktyabrdagi qaroriga asosan oʻrmon fondining oʻzlashtirilmagan yer uchastkalari foydalanishga berildi:
yangidan yongʻoq mevali bogʻlar (pista, bodom, yongʻoq) barpo etish uchun 371 ta ijarachilarga 13,5 ming gektar, tez oʻsuvchi daraxtlar (pavlovniya, terak) plantatsiyalari barpo etish uchun 95 ta ijarachilarga 2 ming 424,8 gektar yer maydonlariga — 5 yilga;
choʻl hududlarida joylashgan, suv bilan taʼminlanmagan va oʻrmon bilan qoplanmagan yerlari oʻzlashtirilib choʻl oʻsimliklari (saksovul, cherkez, qandim, qoraburoq) plantatsiyalari barpo etish uchun 4 ta ijarachilarga 502 gektar yer maydonlariga — 10 yilga;
suv bilan taʼminlanmagan va oʻrmon bilan qoplanmagan yerlari oʻzlashtirilib oziq-ovqat ekinlari (dukkakli, moyli, boshoqli ekinlar, sabzavot, poliz) uchun 40 ta ijarachilarga 1 ming 3,8 gektar yer maydonlariga — 1 yilga;
dorivor oʻsimliklar plantatsiyalari tashkil etish uchun 40 ta ijarachilarga 1 ming 640,7 gektar yer maydoniga — uch yil davomida ijara toʻlovining “nol” stavkasini qoʻllash orqali foydalanishga berildi.
2021 yilda oʻrmon fondi yer uchastkalarini ijaraga olish kim oshdi elektron savdo orqali ijaraga berish maqsadida, www.ijara-urmon.uz elektron saytiga joylashtirilgan. U yerda 255 ta lotlar muvofaqiyatli yauklanib 886 gektar foydalanilmayotgan oʻrmon fondi yerlari yuridik va jismoiy shaxslarga berilgan.
Yangiliklar lentasi
0