Iqtisod

Asosiy stavka nega oshirildi

© Sputnik / Yevgeniy Odinokov / Fotobankka oʻtishMonitor s dannыmi kotirovok na Moskovskoy birje
Monitor s dannыmi kotirovok na Moskovskoy birje - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 17.03.2022
Obuna boʻlish
Yandex newsTelegram
Markaziy bank: mamlakatda makroiqtisodiy va moliyaviy barqarorlikni taʼminlash maqsadida asosiy stavka 17 foizga oshirildi.
TOSHKENT, 17 mar — Sputnik. Markaziy bank boshqaruvi 17 martda oʻtkazilgan yigʻilishda asosiy stavkani yillik 17 foizgacha oshirish toʻgʻrisida qaror qabul qildi.
“Tashqi iqtisodiy sharoitlarda yuzaga kelgan yuqori noaniqlik va keskinliklar fonida devalvatsion va inflyatsion kutilmalar oʻsishining oldini olish, milliy valyutada jamgʻarish faolligini saqlab qolish hamda tashqi xatarlarning iqtisodiyotimizga oʻtuvchi taʼsirini yumshatish orqali mamlakatda makroiqtisodiy va moliyaviy barqarorlikni taʼminlash maqsadida Markaziy bankning asosiy stavkasi yillik 17 foizga oshirildi”, - deyilgan bank izohida.
Bank ichki narxlar keskin oʻsishining oldini olish, toʻlov tizimi uzluksizligi va moliyaviy barqarorlikni taʼminlash maqsadida barcha zaruriy choralarni koʻrib borishini taʼkidlagan.

Tashqi iqtisodiy sharoitlar

Asosiy savdo-hamkor davlatlarda kuzatilayotgan iqtisodiy vaziyat, ularning valyuta kurslaridagi keskin tebranishlar, jahon xomashyo va energiya bozorlarida narxlarning oʻsishi makroiqtisodiy jihatdan noaniqliklar va xatarlarni oshirmoqda.
Aholi va tadbirkorlik subʼyektlari orasida oʻtkazilgan soʻrovlar ularning devalvatsion kutilmalarida sezilarli oʻsish kuzatilayotganligini koʻrsatmoqda.
Ayni paytda mazkur omillar turli kanallar orqali ichki makroiqtisodiy barqarorlikka qisqa va oʻrta muddatli istiqbolda salbiy taʼsir koʻrsatadi.
Bunda qisqa muddatli taʼsirlar eksportdan tushumlar va mamlakatga pul oʻtkazmalari hajmining kamayishi hisobiga ichki valyuta bozorida taklifning qisqarishida, import qilinadigan isteʼmol tovarlari narxining qimmatlashishi orqali ichki narxlarning oʻzgarishida namoyon boʻlsa, oʻrta muddatli taʼsirlar tashqi va ichki talabning qisqarishi hisobiga iqtisodiy oʻsish koʻrsatkichlariga tegishli bosim koʻrsatadi.
Makroiqtisodiy va tarkibiy islohotlar borasida 2022−2023 yillarga moʻljallangan chora-tadbirlarni amalga oshirilishi ushbu salbiy taʼsirlarni yumshatish imkonini beradi.
Umuman olganda milliy valyuta kursi dinamikasida tashqi xatarlar va devalvatsion bosimlar taʼsirlariga javoban toʻgʻrilanish kuzatilib, joriy yil boshidan soʻmning AQSH dollariga nisbatan kursi 6,8 foizga qadrsizlandi.
MB almashuv kursining keskin tebranishlarining oldini olish va bozorning barqaror faoliyatini taʼminlash maqsadida joriy yil mart oyining birinchi yarmida "neytrallik tamoyillari" doirasida ichki valyuta bozorida interventsiyalar hajmini oshirgan.

Ichki narxlar dinamikasi va inflyatsion kutilmalar

Kuzatuvlarga koʻra, respublika hududlarida mart oyining birinchi yarmida eng koʻp isteʼmol qilinadigan tovarlar narxlari — 0,6 foizga oshdi. Bunda, oziq-ovqat mahsulotlari 0,8 foizga, nooziq-ovqat tovarlari 0,4 foizga va xizmatlar 0,2 foizga oʻsgan.
2022 yil fevral oyi soʻrovlari natijalariga koʻra, kelgusi 12 oy uchun aholining inflyatsion kutilmalari 14,0 foizni tashkil etdi. Tadbirkorlarning inflyatsion kutilmalari esa oʻtgan oyga nisbatan 0,3 foiz bandga ortib, 14,6 foizgacha oshdi.
Jahon bozorida asosiy oziq-ovqat tovarlari va energiya resurslari narxlarining sezilarli darajada oʻsayotganligi, tashqi taklifning qisqarishi va geografik jihatdan oʻzgarishi, isteʼmol tovarlari importida logistika bilan bogʻliq masalalar yil soʻngiga qadar ichki narxlarga qoʻshimcha bosimni yuzaga keltirish ehtimollari oshmoqda.
Bu borada Hukumat bilan birgalikda ichki bozorda mahsulotlar taklifini koʻpaytirib borish, logistika bilan bogʻliq masalalarni hal etish, muqobil import yoʻnalishlari orqali isteʼmol tovarlariga boʻlgan talabni qondirish va yuzaga kelishi mumkin boʻlgan uzulishlarni bartaraf etish boʻyicha choralar koʻrib boriladi.
Shuningdek, asosiy stavkani oshirish va valyuta bozorini barqarorlashtirish boʻyicha kurilayotgan javob choralari kelgusida inflyatsion kutilmalarni jilovlash va aholining milliy valyutadagi daromadlari xarid qobilyatini saqlab qolishga ham xizmat qiladi.

Pul-kredit sharoitlari

2022 yilning dastlabki 2 oyida banklararo pul bozoridagi amaliyotlar boʻyicha oʻrtacha foiz stavkalari 13,1 foiz atrofida shakllanib, iqtisodiyotda "nisbatan qatʼiy" pul-kredit sharoitlarini taʼminlashga xizmat qildi.
Banklar tomonidan milliy valyutadagi muddatli depozitlar boʻyicha taklif etilayotgan oʻrtacha tortilgan foiz stavkalari fevral oyida jismoniy shaxslar uchun 20,4 foizni, yuridik shaxslar uchun 15,5 foizni tashkil etib, mos ravishda inflyatsion kutilmalarga nisbatan ham ijobiy tafovut saqlanib qolmoqda.
Pul-kredit sharoitlarini qatʼiylashtirish boʻyicha joriy qaror iqtisodiyotda real foiz stavkalarni saqlab qolish orqali milliy valyutadagi aktivlar daromadliligini va bank tizimida muddatli depozitlarning oʻsuvchi dinamikaga qaytishini taʼminlashga qaratilgan.

Moliyaviy barqarorlik

Tijorat banklarining mavjud tashqi moliyaviy majburiyatlarini bajarish bilan bogʻliq xatarlarning bank tizimi likvidliligiga taʼsiri boʻyicha dastlabki stress-testlar oʻtkazildi.
Olingan natijalariga koʻra, xatarli stsenariy sharoitlarida ham mahalliy banklarning likvid mablagʻlarida maʼlum bir darajada pasayishlar kuzatilsada, yetarli miqdorda likvidlilik buferlarining mavjudligi hisobiga minimal talablardan kamayib ketish holatlari yuzaga kelmaydi.
“Tijorat banklari aholi va tadbirkorlarning talablari boʻyicha toʻlovlarni amalga oshirish va boshqa majburiyatlarni oʻz vaqtida va toʻliq bajarishlari uchun yetarli likvidlik va moliyaviy zaxiralarga ega”, — deyiladi xabarda.

Tashqi xatarlarni minimallashtirish boʻyicha koʻrilayotgan qoʻshimcha choralar

Bank tizimini zaruriy likvidlik bilan taʼminlash maqsadida tijorat banklariga Markaziy bank tomonidan qisqa muddatli likvidlik cheklovlarsiz (REPO va SVOP operatsiyalari orqali) taqdim etib boriladi.
Markaziy bank tomonidan muomalaga chiqariladigan qisqa muddatli obligatsiyalar oylik oʻrtacha qoldigʻi boʻyicha limitlar 20 trln. soʻmgacha oshirildi.
Tijorat banklariga joriy yilning 1 iyuliga qadar:
chakana operatsiyalar boʻyicha valyuta kurslarini belgilashda valyuta birjasida koll auktsion natijasida shakllangan valyuta kursidan foydalanish imkoniyati berildi;
tijorat banklari tomonidan auktsionlarda xarid qilinadigan Markaziy bank obligatsiyalari boʻyicha foiz stavkalari darajasi asosiy stavkaning yuqori chegarasigacha kengaytirildi;
ikki haftalik depozit auktsionlari boʻyicha limitlar bekor qilindi.
Shu bilan birgalikda, MB makroiqtisodiy rivojlanish prognozi tashqi iqtisodiy vaziyatni inobatga olib qayta koʻrib chiqmoqda.
Bunda inflyatsion va devalvatsion kutilmalarning pasayishi, ichki makroiqtisodiy sharoitlarga tashqi bosimlarning pasayishi bilan asosiy stavka darajasi bosqichma-bosqich pasaytirib boriladi.
Asosiy stavkani koʻrib chiqish boʻyicha Markaziy bank boshqaruvining navbatdagi yigʻilishi 21 aprel kuniga belgilangan.
Yangiliklar lentasi
0