Kolumnistlar

Kiyev butun Ukrainani qoʻlga kiritishga urinayotgan NATO sari bormayapti

© AFP 2022 / ROBERT VANDEN BRUGGEDark clouds hang over NATO members' flags outside the alliance's headquarters in Brussels, 12 October. The NATO allies were poised today to vote a critical "activation order" to attack Yugoslavia, as US envoy Richard Holbrooke pressed 11th-hour talks in Belgrade with a recalcitrant President Slobodan Milosevic to avert war in the Balkans.
Dark clouds hang over NATO members' flags outside the alliance's headquarters in Brussels, 12 October. The NATO allies were poised today to vote a critical activation order to attack Yugoslavia, as US envoy Richard Holbrooke pressed 11th-hour talks in Belgrade with a recalcitrant President Slobodan Milosevic to avert war in the Balkans.  - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 17.03.2022
Obuna boʻlish
Yandex newsTelegram
NATOning Rossiya bilan harbiy ixtilofini ogʻizda istisno qilib, Vashington Sharqiy Yevropa mamlakatlarini Moskva bilan bevosita harbiy toʻqnashuvga undamoqda.
Rossiyaning Ukrainani demilitarizatsiya (harbiy infratuzilmalarini yoʻq qilish) va denatsifikatsiya qilishga (millatchilik gʻoyalardan tozalash) oid maxsus harbiy operatsiya ortidan AQSH va NATO Ukraina hududiga kirish va uni oʻzining gʻarazli manfaatlari va maqsadlariga moslashtirishga boʻlgan urinishlarini qoʻymayapti.
NATOning Rossiya bilan harbiy ixtilofini ogʻizda istisno qilib, Vashington Buxarest, Bratislava va Varshavani Moskva bilan bevosita harbiy toʻqnashuvga, Rossiyaning qatʼiy javobiga, NATO Ustavining 5-moddasini muqarrar ishlatilishiga – Shimoliy Amerika va Yevropa uchun voqealarning halokatli rivojlanishiga undamoqda.
AQSH, Germaniya va Frantsiya 15 mart kuni yana bir bir Rossiya bilan harbiy ixtilof va Ukrainadagi NATO taqiqlangan uchish hududini istisno qilishdi.
Ammo xuddi oʻsha kuni Kiyevda Polsha bosh vaziri Yaroslav Kachinskiy Ukrainaga NATOning “keng xalqaro tarkibli” qurolli tinchlikparvar kuchlarini yuborishni taklif qildi.
Kachinskiydan tashqari, Kiyev rejimini u yerga kelgan Polsha, Chexiya va Slovaniya bosh vazirlari – Mateush Moravetskiy, Pyotr Fiala va Yanez Yansha qoʻllab-quvvatlashdi.
Bu orada Ukraina milliy xavfsizlik va mudofaa kotibi Aleksey Danilov “yadroviy davlat bilan mudofaa ittifoqi” haqida ogʻiz ochdi.
Rossiya tashqi ishlar vaziri Sergey Lavrov Kiyev hukumati pozitsiyasini AQSH belgilab berishini eslatdi. Amerika prezidenti Jozef Bayden Kiyevga harbiy ehtiyojlar uchun 1 milliard dollardan ziyod ajratilishini eʼlon qildi. Kuni kecha Ukrainaga 13,6 milliard dollarlik harbiy yordam toʻplamini imzoladi. Oq uy Ukrainaga eng yangi tanklarni yoʻq qilishga moʻljallangan “Switchblade-600” zarba beruvchi uchuvchisiz uchar qurilmalarini yetkazib berish imkoniyatini koʻrib chiqmoqda. Buning ortidan Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiy toʻgʻri tanlangan strategiyadagi ishonchini namoyon qilmoqda – urushni oxirigacha olib borish.
Ammo NATOningt 70 yillik tarixi harbiylarning katta byudjeti gʻalabaga kafolat bermasligini isbotlamoqda.

Keskinlik chegaralari

Alyansning yaqindagi Kengashi “Ukrainaga harbiy yordamni tubdan kengaytirish” toʻgʻrisidagi birlikdagi qarorni qabul qilmadi. NATO mudofaa vazirlarining Gruziya, Ukraina, Finlyandiya, Shvetsiyadan boʻlgan hamkasblari bilan ishtirokidagi navbatdan tashqari uchrashuvi (16 mart) “sharqiy qanotdagi” pozitsiyalarni kuchaytirishga bagʻishlangan. Aftidan, kollektiv Gʻarb Ikkinchi jahon urushining yoʻqotish va musibatlari koʻlamini unutgan. Alyansning Ukrainadagi harbiy interventsiyasi texnik jihatdan imkonsiz.
Ukraina Ukraina hududini avvalgidek qoʻlga kiritishga urinayotgan NATOga bormayapti. Galdagi qaltis ishning “shok va qoʻrqishini” yumshatish uchun amerikaliklar Rossiya bilan qurolli mojaroga asta-sekin yevropalik ittifoqchilarini tortishni rejalashtirishmoqda. “Sharqiy qanotda” birinchi marta alyansning munosabat bildirish kuchlari joylashtirilgan – 40 mingga yaqin harbiy xizmatchilar.
NATO 100 minglarcha askari, jumladan, AQSH armiyasining Yevropadagi 100 ming harbiysi yuqori jangovar shaylikda. HDK, HHK va havo hujumiga qarshi mudofaa tizimi koʻmagida.
Pentagonning zirhli texnikalarini Germaniyadan Polsha va Ruminiyaga yuborish davom etmoqda. Rossiya chegaralari yaqinida Qutb ortida NATOning piyoda, harbiy-dengiz va harbiy-havo kuchlarining 27 ta mamlakatdan 30 mingga yaqin harbiylar, 200 dan ziyod samolyot va 50 ta jangovar kemalar ishtirokidagi “Cold Response 2022” mashgʻulotlari boʻlib oʻtmoqda. Ularga AQSH HHKning V-1V Lancer strategik tovushdan tez uchadigan bombardimonchilari ham jalb qilingan.
Polsha HHKning 24 ta MiG-29 qiruvchilarini Ukrainaga berish rejasi barbod boʻlganiga qaramay, AQSH Sharqiy Yevropa va Yaqin Sharqda Kiyevga zarba beruvchi samolyot va “Buk” zenit-raketa majmualari va Sovet ittifoqida ishlab chiqilgan S-300 larni yetkazib berishning yangi yoʻllarini izlamoqda. Ikki tomonlama rejimda, alyansning barcha aʼzolarining roziligisiz.
Ruminiya, Slovakiya, Polshadan shunga oʻxshash yetkazib berishning ehtimoliy badali Buxarest, Bratislav va Varshavada katta xavotirni keltirib chiqaradi. Amerikaliklar tomonidan maʼqullangan Ukrainaga samolyot va zenit-raketa majmualarini berishning ikki tomonlama formati “avtomatik ravishda” 5-moddani qoʻllashga kafolat bermaydi.
Ruminiya Mudofaa vazirligi taʼkidlaydiki: Jang qilayotgan mamlakatga qiruvchilarni taqdim etish uchun NATO ruxsatini olmoq darkor”. Buni butun alyansni jalb qilmasdan ikki tomonlama asosda qilish mumkin emas, bu yerda “qizil chiziq” oʻtadi (Rossiya Mudofaa vazirligi 12 mart kuni Kiyevga harbiy yordamning xorijiy kolonnalari nishonga aylanishidan ogohlantirgandi).
Bryusseldagi NATOning 24 mart kunidagi navbatdan tashqari sammiti AQShning Sharqiy Yevropadagi ittifoqchilariga qatʼiyat baxsh etar va ularni Rossiya bilan qurolli mojaroga undar.
Pentagon vakili “Air Force Magazine” jurnaliga dediki, NATO bilan muzokaralar AQShning sharqiy qanotda doimiy boʻlishining kengaytirilishiga olib kelishi mumkin.
Agar yevropalik limitroflardan birining boshqa rejalari boʻlsa, ular deyari hech narsani anglatishmaydi va Qoʻshma Shtatlarni toʻxtatolmaydi. Eslataman, 1997 yili Pentagon Moldovada 40 million dollar naqd pulga 20 dan ziyod MiG-29 qiruvchilarini xarid qildi.
Andishasiz “gegemon” ikki fron urushiga tayyorlanishni boshlayapti – Rossiya va Xitoy bilan. Amerikaning “Eng avvalo Xitoy” strategiyasi dolzarbligini yoʻqotgan, zero Pentagon qoʻshinlari va kuchlarining asosan Tinch okeani mintaqasida toʻplanishi Rossiyani “Yevropadagi gʻalaba yoʻli bilan” taʼminlaydi. AQShning yevropalik ittifoqdoshlari katta iztiroblarga hozirlik koʻrishlari zarur.

Xavfli gastrollar

NATO birlashgan kuchlarining bosh qoʻmondoni va AQSH HHKning Yevropadagi qoʻmondoni Tod Uolters Sharkiy Yevropa mamlakatlarining jangovar samolyotlari Ukrainaga katta naf keltirmaydi deb hisoblaydi, zero Rossiya HKK kuniga 200 taga yaqin uchib-qoʻnishlarni amalga oshiradi, Ukraina esa 10 tagacha.
Shunday boʻlsada, Ukraina HHKning urib tushirilgan samolyot va dronlarining soni doimiy oʻsishini nafaqat mamlakat gʻarbidagi harbiy aerodromlarning qayta tiklangani, balki ular chegara yaqinidagi Ruminiya va Polsha aerodromlarida joylashgani bilan tushuntirish mumkin. Bu “hamkorlarning” gʻoyat xavfli oʻyini.
Prezident Zelenskiyning AQSH kongressmenlaridan Kiyevga S-300 majmualarini taqdim etish, Ukrainaga Turkiyaning “Bayraktar” dronlarini yetkazib berish kabi talablari – amerikaliklar tomonidan NATOni Rossiya bilan jangovar harakatlarga tortish maqsadida tashkil qilingan zanjirning bir qismi boʻlib koʻrinadi.
Shunday boʻlsada Vashington qoʻlidan xalqaro reaktsiyalarni samarali “boshqarish” qoʻlidan kelmayapti. Rossiyaning Ukrainadagi adolatli maxsus operatsiyasini “butun jahon qoralashi”ni uyushtirish amalga oshmay qolgani kunday ravshan. “Bir ogʻiz chaqiriqqa” atigi Qoʻshma Shtatlar nazorati ostidagi 15 foizga yaqin insoniyat (NATO mamlakatlari va boshqa qaram boʻlgan mamlakatlar) labbay deyishdi. Osiyo mamlakatlari Rossiya Qurolli kuchlarining majburiy xatti-harakatlarini tushunib munosabat bildirishdi.
Turkiyalik ekspertlar bekam-koʻstlikni tasdiqlashdi va Rossiyaning Ukrainadagi harbiy operatsiyasi muvaffaqiyatini prognoz qilishdi. 23 mingga yaqin suriyalik fuqarolar qoʻllariga qurol olib, Rossiyaga Ukrainani neobanderachilardan ozod qilishga tayyorliklarini bildirishdi.
Britaniyaning “The Guardian” nashri taʼkidladiki, AQSH va Xitoyning 15 mart kuni Rimda boʻlib oʻtgan muzokaralari Pekin Moskva bilan hamkorlik qilishga jiddiy bel bogʻlaganini koʻrsatgan. Xitoy raisi va Rossiya prezidentini “AQSH mustabid degan fikr birlashtirar” ekan, har ikki yetakchi “AQShning global ustunligi davriga chek qoʻyishga shaylanishgan”.
Rossiya prezidenti Vladimir Putin kecha maʼlum qildiki, Ukrainadagi maxsus operatsiya muvaffaqiyatli davom etmoqda, oldinga qoʻyilgan barcha vazifalar shubhasiz hal etiladi. Boshqa tomondan, Ukrainadagi Gʻarb mamlakatlari qoʻshinlari oʻz propogandasi va dushmani texnologiya jihatdan zaifroq boʻlgan afgʻon-iroq “jangovar” tuzogʻiga ilinishlari muqarrar.

Mavzuga oid:

NATOning Norvegiyadagi mashgʻulotlari – keskinlik sari yana bir odim
Zelenskiy: Ukraina NATOga qoʻshilmasligini tan olish zarur
NATO Rossiyaga qarshi urush eʼlon qilyaptimi?
Yangiliklar lentasi
0