Kolumnistlar

“Ukrainada natsistlar yoʻq”: Rossiya va Gʻarb xotirasining farqi

© Sputnik / Stringer / Fotobankka oʻtishUchastniki marsha, priurochennogo k 112 godovщine so dnya rojdeniya Stepana Banderы, v Kiyeve
Uchastniki marsha, priurochennogo k 112 godovщine so dnya rojdeniya Stepana Banderы, v Kiyeve - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 01.04.2022
Obuna boʻlish
Yandex newsTelegram
Ikkinchi jahon urushi toʻgʻrisida turli davlat fuqarolari turlicha xotiraga ega, lekin faqat sobiq Ittifoq davlatlarida 9 may kuni har bir oila yo urushdan qaytib kelmagan qadrdonini yo oʻz qahramonini eslaydi.
Rossiya va Gʻarbning natsizm borasida tarixiy xotirasi juda katta farq qiladi. Yevropada Birinchi jahon urushini Ulugʻ urush deb atashadi, Ikkinchisini emas. Buni tushuntirish oson: olti soatda (Daniya), besh kun ichida (Niderlandiya) yoki bir yarim oyda (Frantsiya) yutqazib qoʻyilgan urushni buyuk deb atash qiyin. Albatta, Qarshilik harakati qahramonliklari hech qachon unutilmaydi. Garchi ... yaʼni bizda unutilmaydi, u yerda- kim bilsin.
Shunday qilib, Ulugʻ Urushda ishtirok etgan barcha mamlakatlarning harbiy va tinch aholi oʻrtasidagi umumiy yoʻqotishlari taxminan 21,5 million kishini tashkil etadi.
Shu bilan birga, faqat SSSRning Ulugʻ Vatan urushidagi ulushi 27 million qurbonni tashkil qildi. Ulardan askar va ofitser soni - 12 mln. Qolganlari - tinch aholi vakillari.
Endi esa ittifoqchilarimiz qisqagina: AQSH – 418 ming qurbon, Buyuk Britaniya – 380 ming. Taqqoslash uchun shuni eslatib oʻtamanki, faqat Stalingrad yaqinida urushda Sovet Ittifoqining yoʻqotishlari 1,1 million kishidan oshgan.
Boshqacha aytganda, bizda “Rossiyada oʻz qahramonini yodga olmaydigan oila yoʻq”. Ularning ota-bobolari esa “laʼnati kommunistlar” Yevropani parchalashni boshlagan dasturxonga oʻz vaqtida kelish uchun ikkinchi frontni ochishdi.
Ammo shunga qaramay, ular umumiy gʻalabaga katta hissa qoʻshdi va minglab sovet fuqarolarining hayotini saqlab qoldi. Ammo Gʻarb tadbirkorlari endi paydo boʻlayotgan Uchinchi Reyxni qanday qoʻllab-quvvatlagani va Yevropa hukumatlari uning shakllanishiga qanday taʼsir qilganini tushuntirib berish qiyinroq. Albatta, lend-liz boʻyicha SSSR uchun yordami natsizm ustidan qozonilgan gʻalabada eng muhim rolni oʻynamagan boʻlsada, ammo buni Gollivudning mashhur blokbasteridagi ibora bilan osongina tushuntirish mumkin: “Mayli, doʻstlar boyishsin, dushmanlar kambagʻallashmasin - koʻramiz kim kimni magʻlub qiladi”.
Keling, kapitalizm timsoli boʻlmish Genri Fordning tarjimai holini batafsil koʻrib chiqamiz. Misol uchun, u Germaniya burguti xizmatlari uchun ordeni bilan taqdirlangan. Natsistlar Benito Mussolini, Franchesko Franko va Yona Antoneskuni NSDAPga alohida minnatdorchilik belgisi bilan taqdirlashgan. Umuman olganda, kompaniyaga mos kelish uchun.
Yoki fashistlar Germaniyasi iqtisodiyoti yaratuvchilaridan biri Yalmar Shaxtning Nyurnberg sudlarida nemis sanoatining rivojlanishiga beqiyos hissa qoʻshgan “Jeneral Motors” va “Ford Motors” rahbarlarini sudga tortishga chaqirganini eslaylik.
Sovet Ittifoqi Gʻarbda qoʻrquv uygʻotar va shuning uchun ham Yevropa va AQSH Gitlerning nayranglariga koʻz yumib, uni “qizil oʻlat”ga qarshi himoyachi sifatida tarbiyaladi.
Shundan beri agar manfaatli boʻlsa – qotillar, zolimlar va terrorchilar “kimga qarshi kurashish kerak boʻlsa” ularni qoʻllab-quvvatlash uchun koʻz yumish- Vashington va Londonning sevimli nayrangiga aylandi.
Bu taktika Franklin Ruzveltning 1939 yilda Nikaragua diktatori haqida aytgan soʻzlari bilan ideal tarzda tasvirlangan: "Somosa balki itvachchadir, ammo u bizning oʻz itvachchamiz”. Va endi topib koʻringchi, kimga u ochiqchasiga hamdardlik bildirgan va kimning portretini Germaniya urush eʼlon qilganidan keyin – Vashington mehmonxonadan olib, yotoqxonaga osib qoʻyishga majburlagan?
Oʻshandan beri Gʻarb bu strategiyaga sodiq qoldi. Axir, birovning qoʻli bilan ayiqni uygʻotish xavfsizroqku.
Misol uchun, 1993 yilda Britaniyaning The Independent nashrida chop etilgan bir maqolani olamiz. Maqola “Sovetlarga qarshi jangchi oʻz armiyasini tinchlikka yoʻnaltirmoqda” deb nomlanadi. Sakkiz yil oʻtgach, bu yoʻl uning qoʻl ostidagilarini 11 sentyabr kuni Jahon savdo markazi binolarini vayron qilgan samolyotlar shturvallariga olib keladi. Ha, bu reportaj ben Laden va uning Afgʻonistondagi Sovet qoʻshinlariga qarshi kurashdagi roliga bagʻishlangan. AQSH uning qurolli birodarlarini qoʻllab-quvvatlash uchun taxminan 40 milliard dollar sarflagan. Bunday narxni Vashington sovuq urushdagi raqibini zaiflashtirish uchun toʻlashga tayyor edi. Biroq, Oq uyda “shartnoma” shartlarini eʼtiborsizlik bilan oʻqib chiqishdi: afsuski, ish pul bilan cheklanib qolmadi, oʻtmishdagi xatolar uchun qon bilan toʻlash kerak boʻldi.
Vakillar roʻyxatida esa afgʻon jangarilari (Gʻarb ularning qoʻllari bilan Rossiyaga qarshi urush olib boradi) yagona emas. Yaqin Sharqdagi radikal islomchilarni ham bu roʻyxatga kiritish mumkin. Endi bunga Ukraina qurolli kuchlari bilan birga Ukraina milliy batalonlari ham qoʻshildi.
Kiyev tomonidan qoʻllanilgan usullar haqiqatan ham davlatlar urush olib borishiga deyarli oʻxshamaydi. Bu yerda tinch aholidan tirik qalqon sifatida foydalanish, harbiy asirlarni qiynoqqa solish, gumanitar yoʻlaklarni oʻqqa tutish, qurollarni nazoratsiz tarqatish terrorchilik tashkilotining “start”iga oʻxshaydi.
Hatto Ukraina qoʻshinlari bayrogʻi ostida harakat qilayotgan “oʻtmish qahramonlari” ham oʻzlarini ajoyib jangchilar yoki generallar sifatida namoyon qilishmadi, balki terrorchilar va jazolovchilar sifatida ancha mohirona harakat qilishdi.
Rossiya va Gʻarb tarixiy xotirasidagi tafovutlar muammosiga qaytadigan boʻlsak, shuni taʼkidlash lozimki, bu nafaqat turli tajribalar, balki, hamkorlarimizning oʻrganmaganliklari bilan bogʻliq. Aks holda Ukrainani qurol-yarogʻ bilan tenbeh berish va bundan bir necha million qochqinlar allaqachon chiqib ketganini tushuntirib berish qiyin.
Kelajakda voqealar qanday rivojlanishini tushunish uchun folbin boʻlish shart emas: bolalari va ayollari orqasidan erkaklar ergashadi va natsistlar ishi juda yomonlashganda, ularning oʻzlari ham yugurib qolishadi. Ana oʻshanda Yevropa yillar davomida uni boqib, qurollantirib kelayotgan oʻsha yirtqich hayvonning yuzini koʻradi. Uning jilmayishi Yevropaga yoqmasa kerak. AQSH esa bularning barchasini okean ortidan tomosha qilishda davom etadi. Achinarlisi shundaki, Bryussel, Parij va Berlin buni tushunmaydi.
Yangiliklar lentasi
0