Kolumnistlar

Gʻarb Ukrainada harbiy quvvatli oʻz kushandasini yaratdi

© Sputnik / Konstantin Mixalchevskiy / Fotobankka oʻtishRossiyskiy voyennoslujaщiy v kolonne voyennoy texniki na shosse vozle granitsы s Ukrainoy v Armyanske
Rossiyskiy voyennoslujaщiy v kolonne voyennoy texniki na shosse vozle granitsы s Ukrainoy v Armyanske - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 13.05.2022
Obuna boʻlish
Yandex newsTelegram
Gʻarb bir xalqning ikki boʻlagini bir-biriga qarama-qarshi qoʻyishga qaror qilgani uchun, hali yuz marta pushaymon qilishga vaqt topadi.
Ukraina atrofidagi vaziyat Gʻarb uchun tobora ziddiyatli va murakkab boʻlib bormoqda. U bir vaqtda hatto “ikkita emas, balki undan ham koʻproq stullarda oʻtirishga” majbur boʻlmoqda.
Bir tomondan, Ukraina Gʻarbning Rossiyaga qarshi kurashida asosiy vositaga aylagan va Gʻarb Kiyevni faol qoʻllab-quvvatlashdan shunchaki bosh tortishi mumkin emas. Aks holda bu uning geosiyosiy magʻlubiyatini tan olishni anglatadi. Amerikaliklar va yevropaliklar hozircha buni qabul qilishga tayyor emaslar.
Boshqa tomondan, gʻarb "lochinlari" oʻzlarining tajovuzkor siyosati bilan nafaqat Ukrainada, balki butun dunyoda keng koʻlamli qarama-qarshiliklarni boshlamoqda, degan ovozlar tobora balandroq yangramoqda. Ularning xulosasiga koʻra, shu ketishda “qaytmas nuqtadan” oʻtish ehtimoli tobora oshib boradi va oxir-oqibat – voqealar rivojining yagona imkoni - yadroviy davlatlarning toʻgʻridan-toʻgʻri toʻqnashuvi boʻlishi ham mumkin.
Vanihoyat bunday ovozlar eshitilganga oʻxshaydi. Har holda, soʻnggi paytlarda Amerika rasmiylarining keskinlikni biroz pasaytirish istagini koʻrsatuvchi xabarlar tobora koʻproq paydo boʻlmoqda. Bunga The Washington Postda yaqinda paydo boʻlgan AQShning Kiyevga yuqori martabali rossiyalik zobitlar qayerda ekanligi haqidagi razvedka maʼlumotlarini taqdim etishdan bosh tortgani haqidagi insaydi misol boʻlishi mumkin. Davlat kotibi Entoni Blinkenning Xitoyga nisbatan oʻta keskin ruhdagi nutqining soʻnggi daqiqada bekor qilinishi ham - yanada yaxshiroq misol boʻla oladi. Oxir-oqibat, amerikaliklar Tayvanga nisbatan oʻz pozitsiyalarining oʻzgarmasligini eʼlon qilib, butunlay ortga chekinishdi.
Va uchinchi tomondan, Ukrainani qoʻllab-quvvatlash Gʻarbga, ayniqsa AQShga qimmatga tushmoqda va uning oqibatlari tobora kuchliroq sezilib bormoqda. Vashingtonning Kiyevga rejalashtirilgan 40 milliard dollarlik yordam paketi, albatta, sezilarli boʻladi, lekin hozir 2011 yildagi kabi vaziyat emas. Oʻshanda Federal rezervning ishga tushgan bosma mashinkasi AQSH va Yevropa aholisi uchun hech qanday oqibatlarsiz istalgan natijani berardi. Iqtisodiyot endi bunday masʼuliyatsiz siyosatning xarajatlariga bardosh bera olmaydi va uni davom ettirish - fuqarolar tomonidan seziladi va Gʻarb tizimining oʻz barqarorligiga zarar yetkazadi.
Sodir boʻlayotgan barcha salbiy oʻzgarishlarda “Putinning tajovuzkorligiga” toʻnkashga urinishlar - unchalik muvaffaqiyatli chiqmayapti – aksariyat amerikaliklar ijtimoiy-iqtisodiy vaziyat va ularning moliyaviy ahvoli yomonlashganida mamlakat rasmiylarini ayblamoqda. Bunday vaziyatda dunyoning narigi chekkasida joylashgan boshidan oxirigacha korruptsiyaga botgan mamlakatga ulkan mablagʻlarni tikish – oʻz uyda kutilmagan ”syuzprizlarga” olib kelishi mumkin. Ulardan birinchisi kecha sodir boʻldi - senator Rend Pol 40 milliardlik qonun loyihasini bloklab qoʻydi. U dastlab mablagʻlarning taqsimlanishini nazorat qiluvchi bosh inspektor tayinlanishini talab qildi va “AQSH iqtisodini halokatga uchratib, Ukrainani qutqara olmaymiz”, dedi.
Yana bir nozik muammo bor - Gʻarbda qurol-yarogʻ va xususan, raketalar taqchilligi oshib bormoqda. Gap shundaki, Ukrainaga yetkazib berilayotgan qurollar juda tez sarflanmoqda: Bloomberg hisob-kitoblariga koʻra, u yerda bir kunda deyarli bir haftalik norma sarflanmoqda. NATO omborlaridagi zahiralar tez tugab bormoqda Amerika harbiy-sanoat majmuasi korxonalari esa zavod quvvatlarining etishmasligi va oldingi davrda malakali kadrlarning yoʻqolishi tufayli ishlab chiqarishni kerakli surʼatlarga oshira olmadi. Yevropada esa vaziyat bundan ham yomonroq. Harbiy harakatlar esa tobora avj olib bormoqda. Ukraina armiyasiga eski sovet qurollari emas (ular aslida tugadi), balki Gʻarbda ishlab chiqarilgan borgan sari ogʻirroq va qimmat qurollarga talab oshib bormoqda.
Shu bilan birga, shuni esda tutish kerakki, Ukraina - global geosiyosiy partiyaning yoʻnalishlaridan biri xolos, AQShning asosiy saʼy-harakatlari hali ham Osiyo mintaqasiga va xususan Xitoyga qarshi qaratilgan. Oqibatda Gʻarb haqiqatan ham boshi berk koʻchaga kirib qolganga oʻxshaydi, garchi unga resurslar boshqa joyda ham juda kerak boʻlib turgan vaqtda, u Ukrainaga tobora koʻproq resurslarni sarflashga majbur boʻlmoqda.
Shuning uchun u yerda NATO va Qoʻshma Shtatlarning ushbu mojaroda uzoq muddatli strategiya yakuniy maqsadi yoʻqligi tobora yaqqol koʻrinib qolmoqda. Shu bilan birga, ular oʻzlarining Ukraina mojarosidagi asl maqsadlarini tan olishda ham ikkiyuzlamachilik qilishmoqda.
Qoʻshma Shtatlar va Yevropaning Ukraina mojarosida aniq maqsadi boʻlgan va hozir ham bor: Rossiyaga geosiyosiy magʻlubiyat yetkazish. Bu maqsadga erishish strategiyasi ham juda aniq: Moskva Ukrainada - harbiy, iqtisodiy va siyosiy jihatdan botqoqqa tushishi kerak edi.
Ammo maxsus operatsiya boshlanganidan deyarli uch oy oʻtgach, nimadir notoʻgʻri boʻlganligi maʼlum boʻldi va Gʻarbning oʻzi aynan shu Ukraina "botqogʻi"ga botib qoldi.
Ushbu holatning sabablari allaqachon faol ravishda tahlil qilingan va aniqlangan. Xususan, Qoʻshma Shtatlar va Yevropa Rossiya iqtisodining kuchini va uning "jahannam" sanktsiyalariga ham tayyorligini baholay olmaganliklarini tan olishdi. Ular, shuningdek, milliy xarakterimizning mustahkamligini va mamlakat uchun qiyin vaziyatda “safarbarlik” rejimiga oʻtishini ham tasavvur qila olishmaganini tan olishadi.
Biroq jangovar harakatlar jarayonini kuzatish Gʻarb Ukrainada yana bir halokatli xatoga yoʻl qoʻyganini koʻrsatmoqda. Bu qanchalik paradoksal tuyulmasin, muammoning kuchayishiga AQSH va NATOning Ukraina armiyasini modernizatsiya qilishda haddan tashqari katta yutuqlarga erishgani ham sabab boʻlmoqda.
Rossiyani (bizning jamiyatimizni) Ukraina qurolli kuchlarining tayyorgarlik darajasi va jihozlanishi hamda ularning yuqori motivatsiyasi hayron qoldirdi. Sakkiz yil ichida NATO shundoq yonginamizda harbiy va mafkuraviy jihatdan bizga qarshi qanchalik “charxlangan” va qudratli kuch tayyorlashga muvaffaq boʻlganini ruslar anglab yetdi.
Ammo soʻnggi vaqtlarda Gʻarbning oʻzi ham bundan xursand emas, degan shubha bor. Qoʻshma Shtatlar va Shimoliy Atlantika alyansi uchinchi mamlakatlarda qurolli tuzilmalarni tayyorlash boʻyicha juda katta tajribaga ega. Biroq, bu tajriba oʻziga xos xususiyatlarga ega.
Amerikaliklar harbiylashgan, tartibsiz tuzilmalar bilan ishlashni juda yaxshi bilishadi. Ular oʻzlari tayyorlagan turli harbiy-siyosiy harakatlar, partizan tashkilotlari, diversion guruhlari va shunga oʻxshash tuzilmalarning qoʻli bilan koʻplab operatsiyalar oʻtkazgan.
Xorijiy muntazam armiyalar bilan ishlash amerikaliklar uchun ancha murakkabroq, bu borada muvaffaqiyatsizliklarga misollar juda koʻp. Eng soʻnggisi - afgʻon armiyasi. AQSH uni uzoq yillar davomida tashkil qilgan boʻlsada u bir necha kun ichida parchalanib ketdi. Oʻz qurolli kuchlariga AQSH bilan hamkorlikda ulkan mablagʻlarni sarflayotgan Saudiya Arabistoni ham bu borada katta muvaffaqiyatga erisha olmagani koʻrinib turibdi. Yamandagi mojaro bunga yaqqol misol.
Umuman olganda, doimiy armiyalar bilan ishlashda Vashington koʻproq salbiy tajribaga ega, bu yaxshi tayyorlangan amerikaliklarning jangovar ishtirokisiz ular tomonidan tayyorlangan qoʻshinlar odatda jang qilishga qodir emasligini koʻrinib qolmoqda.
Bu borada ukrainaliklar oʻzlarining yuqori jangovar tayyorgarligi bilan Gʻarbga katta “syuzpriz” taqdim etishdi. Faqat bu sovgʻv kundan-kunga yoqimsiz boʻlib bormoqda.
Tasavvur qilaylik, agar voqealar Qoʻshma Shtatlar va Yevropa uchun odatiy stsenariy boʻyicha rivojlanganda, vaziyat qanday boʻlishi mumkin edi. Rossiya oʻz operatsiyasini harbiy sanʼatning barcha qoidalariga muvofiq amalga oshiradi, bu esa soʻzsiz - bir necha marta koʻpsonli va kuchli qoʻshin bilan hujum qilishni va qisqa vaqt ichida raqib armiyasini yengib Ukraina hududining katta qismini yoki muhim qismini (masalan, Dneprga yoki Pentagon tahlilchilari taxmin qilgan boshqa joygacha) egallab olgan boʻlar edi.
Lekin bu bilan urush tamom boʻldi degani emas. Aslida qizigʻi ana shundan keyin boshlanadi. Chunki Rossiya harbiy va moliyaviy nazorati ostida boʻlgan hududda koʻp millionli rusofob targʻibotlari bilan miyasi yuvilgan va natsizm gʻoyalariga ishonuvchi aholi boʻlardi. Natijada oddiy armiya sifatida magʻlubiyatga uchragan Ukraina harbiylari partizan, diversion va terrorchilik kurashi uchun ideal sharoitga ega boʻlar edi. Gʻarb "ozodlik harakati" jangchilari uchun yengil va arzon qurollarni koʻproq yetkazib berish bilan ushbu urush oloviga oʻtin tashlab turar edi.
Buning oʻrniga, hamma narsa “notoʻgʻri” stsenariy boʻyicha ketdi. Rossiya juda cheklangan kontingent bilan maxsus operatsiya oʻtkazmoqda. Oʻz navbatida, Ukraina armiyasi chidamlilik namoyish etdi. Gʻarbning yordami (mashqlar, maslahatchilar, aloqa, razvedka, qurol-yarogʻ taʼminoti va boshqalar) bilan birgalikda Ukraina jiddiy raqibga aylantiradi. Natijada fronch chizigʻi sekin harakatlanmoqda. Rossiya unchalik katta boʻlmagan, ammo muhim ahamiyatga ega boʻlgan hududlarni (sanoat markazlari, qishloq xoʻjaligi yerlari, portlar, dengizga chiqish va boshqalar) va hatto asosan Rossiyaga xayrixoh aholiga ega boʻlgan hududlarni oʻz nazorati ostiga oldi.
Shunday qilib, Moskva Gʻarb xohlaganidek, Ukrainada urush botqogʻiga botib qoldi, ammo bu uning uchun ogʻir yuk emasligi aniq koʻrinmoqda.
Shu tariqa Gʻarb, Gʻarb ikkita muntazam armiya oʻrtasidagi jangovar operatsiyalarning klassik variantiga kirishishga majbur boʻldi. Ukraina armiyasining sekin-asta yengilishi Gʻarbga juda qimmatga tushmoqda.
Natija – maʼlum, lekin biz buni koʻrish uchun hali ham yashash kerak va ular toʻlashimiz, toʻlashimiz va toʻlashimiz kerak. Moliyaviy vositalarni topish, turli xil resurslarni izlash, koʻpincha ularni boshqa strategik muhim sohalardan tortib olish va oʻsib borayotgan xalq noroziligini bostirish kerak. Chunki ukrainaliklar amerikaliklar va yevropaliklar kutganidan koʻra ancha yaxshi jangchilar boʻlib chiqishdi.
Gʻarb bir xalqning ikki boʻlagini bir-biriga qarama-qarshi qoʻyish haqidagi "ajoyib" gʻoyani amalga oshirishga qaror qilgani uchun yuz marta pushaymon qilishga vaqt topadi hali.
Yangiliklar lentasi
0