Iqtisod

Birja savdolari orqali eksport-import qilish soddalashadi

© AFP 2022 / SPENCER PLATTUS-MAYOR-ADAMS-RINGS-OPENING-BELL-AT-NEW-YORK-STOCK-EXCHANGE
US-MAYOR-ADAMS-RINGS-OPENING-BELL-AT-NEW-YORK-STOCK-EXCHANGE - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 17.05.2022
Obuna boʻlish
Yandex newsTelegram
Mahalliy mahsulotlarni birjaga olib chiqishni tuman darajasiga tushirish boʻyicha yangi tizim yaratiladi.
TOSHKENT, 17 may — Sputnik. Yil yakuniga qadar birjalarga oʻz mahsulotini olib chiqadigan mahalliy tadbirkorlar soni kamida 2 baravarga, mahsulotlar turi esa 5 baravarga oshiriladi. Prezident Shavkat Mirziyoyev respublika tovar-xom ashyo birjasida savdolarni koʻpaytirish, mahalliy korxonalar ishtirokini kengaytirish yuzasidagi videoselektor yigʻilishida tegishli topshiriqlarni berdi.
Taʼkidlanishicha, Jizzax, Navoiy, Samarqand va Xorazmda birja savdolari ancha faollashgan. Lekin Sirdaryo, Andijon va Surxondaryodagi korxonalarning birja savdolaridagi ishtiroki pastligicha qolmoqda.
Shu munosabat bilan mutasaddilarga mahalliy mahsulotlarni birjaga olib chiqishni tuman darajasiga tushirish boʻyicha tizim yaratish vazifasi qoʻyildi.
“Misol uchun, 1 iyuldan fermer va klasterlar 500 ming tonna gʻallani birja orqali sotishi yoʻlga qoʻyilmoqda. Bu fermerlar uchun 2 trillion soʻm qoʻshimcha daromad degani. Lekin, tuman hokimlarida fermer mahsulotini birjaga qanday olib chiqishi, bu borada kimga murojaat qilishi, yaʼni ishni qanday tashkil etishi boʻyicha aniq rejalar bormi? Bu savolga birorta hokimda ijobiy javob yoʻq”, - deydi prezident.
Mahalliy mahsulotlarni birjada koʻpaytirish boʻyicha yangi tizim Oʻrtachirchiq tumani misolida tushuntirildi.
Yangi tizim boʻyicha:
- tuman hokimi gʻalla yetishtiruvchi fermer va klasterlar kesimida bugʻdoyni birjaga olib chiqish oyma-oy rejasini ishlab chiqadi;
- tuman hokimi va Savdo-sanoat palatasining tuman boʻlimi ushbu fermer va klasterlarni birjada roʻyxatdan oʻtkazishni tashkillashtiradi;
- tadbirkorga qulay boʻlishi uchun Savdo-sanoat palatasi tuman boʻlimida birja savdo maydonchasi tashkil etiladi;
- ushbu savdo maydonchasida tadbirkor, fermer va klasterlarga birja hujjatlarini rasmiylashtirishga koʻmaklashiladi;
- ular shu joyning oʻzida birja savdolarida ishtirok etishga oʻqitiladi;
- fermerlarga bugʻdoyni birjaga qoʻyganda garov talab etilmaydi.
Birja savdosi boʻyicha tadbirkor va fermerlar uchun sodda va loʻnda metodika ishlab chiqiladi.
Sotilgan mahsulotga birja tomonidan bir kunda toʻlov amalga oshiriladi. Bunda fermerga toʻlovlarni oʻz vaqtida va toʻliq kelib tushishini birja kafolatlaydi.
“Bu yangi tizim fermer va klasterlarga maktab, hokimlarga esa sinov boʻladi”, - dedi davlat rahbari

Birjalarda mahalliy tadbirkorlar soni va mahsulotlar turi oshiriladi

Yigʻilishda yil yakuniga qadar birjalarga oʻz mahsulotini olib chiqadigan mahalliy tadbirkorlar sonini kamida 2 baravarga, mahsulotlar turini esa 5 baravarga oshirish zarurligi qayd etildi.
Hozirda 45 mingdan ziyod mahalliy sanoat korxonalarining bor-yoʻgʻi 7 foizi birjaga oʻz mahsulotini chiqarayotgani tanqid qilindi.
Jomboy tumanidagi gʻisht ishlab chiqaruvchi korxona oʻz mahsulotini birjaga olib chiqishi natijasida 21 milliard soʻmlik daromad olgan. Uychi tumanidagi beton qorishmasi ishlab chiqaruvchi korxona 10 milliard soʻmlik mahsulotini birja orqali sotgan.
Prezident viloyat, tuman va shahar hokimlari tomonidan bu tajriba joylarda yoʻlga qoʻyilmaganini tanqid qildi.
24 ta tuman qurilish materiallari ishlab chiqarishga ixtisoslashdi. Ushbu tumanlarda shuyilda umumiy qiymati 1,6 milliard dollarlik 150 ta loyihani amalga oshirish reja qilingan.
Lekin, bugungi kunda gipsokarton, quruq qurilish qorishmalari, lak-boʻyoq, kafel, mix kabi mahsulotlarni birjaga qoʻyish boʻyicha cheklovlar mavjud.

Mahalliy mahsulotlarni birja savdolariga chiqarish soddalashadi

Yigʻilishda mahalliy mahsulotlarni birja savdolariga chiqarish tartibi soddalashtirilishi belgilandi.
Unga koʻra:
1 iyuldan birjada alohida istiqbolli tovarlar sektsiyasi tashkil etiladi va mahalliy tadbirkorlar ishlab chiqargan mahsulotni ortiqcha hujjatlarsiz sotish yoʻlga qoʻyiladi;
eng yaxshi sotilgan tovarlar keyinchalik birjaning asosiy savdo maydonlariga joylashtiriladi;
tadbirkorlarning davlat roʻyxatidan oʻtishi bilan bir vaqtda birjada ham hisobga olish tartibi joriy etiladi;
mahalliy tadbirkorlarning mahsulotlari uchun birja toʻlovlari 2 baravarga qisqartiriladi;
soliq nazoratida tadbirkorlarning birja orqali sotilgan yoki xarid qilingan tovarlari boʻyicha qoʻshimcha oʻrganish oʻtkazilmaydi.

Yuqori likvidli mahsulotlarni birja savdolariga qoʻyilgani ustidan nazorat oʻrnatiladi

Yil yakuniga qadar birjadagi tovar aylanmasini 2 baravarga oshirish uchun barcha zaxiralarni ishga solish zarurligi koʻrsatib oʻtildi.
Suyuq mineral oʻgʻitlar, neft koksi, nafta, kaustik soda, suyuq uglerod oksidi va texnik kislorod, metall prokat list va poʻlat sharlar, barda kabi mahsulotlarni birja orqali sotishni boshlashga koʻrsatma berildi.
Taʼkidlanishicha, ayrim turdagi yuqori likvidli tovarlar birjaga qoʻyilmagani oqibatida ularning narxlarida oʻsish kuzatilmoqda.
Oʻtgan yilgi paxta hosilidan qariyb 1,5 million tonna texnik chigit olingan boʻlsada, shundan birjaga 939 ming tonnasi yoki 56 foizi chiqarilgan. Yoki, birjadan chigit olgan 119 ta yogʻ-moy korxonalaridan 20 tasi paxta yogʻini birja savdolariga umuman qoʻymagan.
Shu bois yuqori likvidli mahsulotlarni birja savdolariga qoʻyilgani ustidan tizimli nazorat oʻrnatish vazifasi qoʻyildi.
Bunda birjaga qoʻyish majburiy boʻlgan tovarlarni, ayniqsa texnik chigit va paxta yogʻini toʻgʻridan-toʻgʻri sotgan korxonalarga nisbatan javobgarlik kuchaytiriladi.

Birja savdolari orqali eksport-import qilishda yengillik beriladi

Yil yakuniga qadar eksport-import mahsulotlarining birja savdolari hajmini 500 million dollarga olib chiqish vazifasi qoʻyildi.
1 iyuldan boshlab eksport uchun 10 ming tonna mis, 50 ming tonna qora metallar, 15 ming tonna oltin-gugurt, 1 million kvadrat metr qurilish oynasi birjaga qoʻyiladi.
Shuningdek, Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligiga xorijdagi elchilar va savdo maslahatchilari bilan birga mineral oʻgʻit, neft mahsulotlari, koʻmir, yogʻoch kabi mahsulotlar boʻyicha birja savdolarini boshlash uchun kamida 100 ta xorijiy yirik ishlab chiqaruvchi va ulgurji savdo korxonalarini jalb qilish topshirildi.
Shu bilan birga, 1 iyuldan boshlab birja savdolari orqali eksport-import qilishda:
xorijiy yetkazib beruvchilarga elektron raqamli imzoni majburiy olish tartibi bekor qilinadi;
xorijiy kompaniyalar uchun oldindan toʻlov va birja xizmatlari toʻlovi bekor qilinadi;
tadbirkorlarga toʻlovlarni kafolatlash bank akkreditivi singari birja kliring tizimi orqali ham taʼminlanadi.
Prezident har bir viloyat, tuman va shahar hokimiga hududdagi tadbirkorlar bilan uchrashib, ularning ishlab chiqarish quvvatlarini tahlil qilish, aniq turdagi va miqdordagi mahsulotlarni birjaga olib chiqish boʻyicha oyma-oy rejalarini tasdiqlashni topshirdi.
Shuningdek, soha uchun har yili kamida 1 mingta mutaxassis tayyorlab, ularning bandligini taʼminlashi zarurligi taʼkidlandi. Bunda kamida 100 ta nogironligi bor yoshlarni bepul oʻqitib, sohada ishga qabul qilish topshirildi.
Birinchi iyundan davlat gʻallani bozor narxlarida sotib olishni boshlaydi
Yangiliklar lentasi
0