Kolumnistlar

Su-57 “havo terminatori”ning maqsadi- Ukraina demilitarizatsiyasi

© Sputnik / Kirill Kallinikov / Fotobankka oʻtishMnogofunktsionalnыe istrebiteli pyatogo pokoleniya Su-57 na repetitsii vozdushnoy chasti parada Pobedы v Moskve
Mnogofunktsionalnыe istrebiteli pyatogo pokoleniya Su-57 na repetitsii vozdushnoy chasti parada Pobedы v Moskve - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 23.05.2022
Obuna boʻlish
Yandex newsTelegram
Ukrainaning razvedka samolyotlari, yerdagi radarlar va NATO kosmik kemalarining dushman elektromagnit nurlanishi bilan oʻrab olingan havo hududi Rossiyaning beshinchi avlod Su-57 ogʻir qiruvchi samolyotlari uchun munosib jang maydoni va texnologik qarama-qarshilikdir.
“Havo terminatori” Su-57 Rossiya Qurolli kuchlarining Ukrainadagi maxsus operatsiyasi davomida ikki oydan ortiq vaqtdan buyon jangovar vazifalarni bajarib kelmoqda. Havoda ustunlikka erishish uchun moʻljallangan yashirin qiruvchi samolyot barcha turdagi havo, yer va suv usti nishonlarini yoʻq qilish uchun moʻljallangan. Ukraina havo hududini 24/7 skanerlaydigan radar va NATO razvedka samolyotlari uchun ushbu texnika deyarli koʻrinmas.
Su-57 qurol tizimi 15 turdagi eng yangi havo-havo va havo-yer raketalari, jumladan kemaga qarshi qanotli raketalarni (250 km gacha boʻlgan masofani) va gipertovushli “Kinjal”ni (1500 km gacha) oʻz ichiga oladi.
Qiruvchi samolyot bortida 2400 km/soat tovushdan tez kreyser tezligida 10 tonnagacha oʻq-dorilarni olib yurishga qodir. Har tomonlama, koʻp kanalli qurollardan, xususan yuqori aniqlikdagi uzoq masofali raketalardan foydalanish qobiliyatiga ega. Jangovar radiusi - 5500 km.
Beshinchi avlod ogʻir qiruvchi samolyotidan Ukraina Qurolli kuchlariga qarshi foydalanish ortiqchalikdek koʻrinadi. Ukrainani demilitarizatsiya qilish - yuqori texnologiyali dushmanga qarshi kurashda eng qiyin vazifalarni hal qilishga qodir Su-57 ning asosiy maqsadi emas deb hisoblayman.
Rossiya Havo-kosmik kuchlarining Ukrainadagi maxsus operatsiyasidagi asosiy qiruvchi samolyotlari Su-30SM va Su-35 hisoblanadi. Shunga qaramay, Su-57 NATOning “koʻzlari va quloqlariga” qarshi turish, taktika, yashirin raketa zarbalari va S-70 “Oxotnik” ogʻir uchuvchisiz samolyoti bilan jangovar integratsiya (bortdagi sunʼiy intellekt asosida) uchun eng samarali hisoblanadi. Rossiya Havo-kosmik kuchlari bugungi kunda alyans aviatsiyasi bilan toʻgʻridan-toʻgʻri toʻqnashuvga tayyorgarlik koʻrishga majbur.
Amerika razvedka xizmatlari bir necha oydan buyon Kiyev rejimiga qurol va pul bilan yordam berib, Rossiya qoʻshinlarining joylashtirilishi va harakatlanishi haqidagi maʼlumotlarni real vaqt rejimida Ukraina Bosh shtabiga uzatib kelmoqda. Yaʼni, ular NATOning Rossiya bilan boʻlgan proksi toʻqnashuvini toʻgʻridan-toʻgʻri harbiy toʻqnashuvga aylantirishni tezlashtirmoqda.

Jangovar ustunlik

Su-57 qiruvchisi 400 kmgacha boʻlgan masofada havo va yerdagi nishonlarni aniqlashga, 62 tagacha obʼyektni kuzatishga, 50 turdagi qurollarni olib yurishga qodir (butun arsenal ikkita ichki boʻlimda joylashgan).
Yuqori darajada toʻsiqlardan himoyalanganlik turli qoʻshinlarning avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlari bilan ishonchli oʻzaro taʼsir oʻtkazish imkonini beradi.
Mumkin boʻlgan toʻqnashuvda Su-57 Amerikaning “koʻrinmas” F-22 va F-35 larini oldindan aniqlab, yoʻq qilishga qodir.
Avvalroq The Military Watch Magazine jurnali “inqilobiy texnologiyalar pioneri” boʻlgan Su-57 uchun maxsus ishlab chiqilgan Rossiyaning yangi K-77 “havo-havo” raketasining imkoniyatlari haqida soʻzlab bergan edi. Nashr maʼlumotlariga koʻra, 190 km dan ortiq masofaga uchadigan K-77 ixcham va oʻta xavfli raketa boʻlib, Amerikaning eng yaxshi AIM-120D raketasining koʻrsatkichlaridan ancha ustun turadi.
Texnika uzoq masofani manevrlik va aniqlik bilan birlashtiradi va faol bosqichli antenna panjarani boshqarish texnologiyasi K-77 ni hatto ekstremal masofalarda ham oʻta samarali qiladi. Raketaning diolokatsion tizimi oʻz atrofida 360 graduslik nishon istilosini ushlab turishga qodir – hech bir dushman qiruvchisi qochib qutula olmaydi.
Qiruvchining kichkina samarali aks ettiruvchi yuzasi Su-57 ni dushman radarlariga koʻrinmas qiladi (dizayndagi kompozit materiallar sirtning 70% va ogʻirlikning 25% ni tashkil qiladi). Samolyotning tekisligi va korpusiga oʻrnatilgan X diapazonli faol bosqichli antenna panjarali radarlar katta koʻrish maydonini taʼminlaydi. Bu uchuvchiga boshqa qiruvchi samolyotlarga qaraganda samaraliroq ishlash imkonini beradi. “Yon RLS" nishonlarni qidirishda avtonomiyani oshiradi va dushman radarlari uchun Su-57 raketalar uchun nishonni belgilash samaradorligini yoʻqotmasdan koʻrinmaslikning sifat jihatidan yangi darajasini yaratadi (bortida va boshqariladigan zarba beruvchi dronlarning arsenalida)
Rossiyaning beshinchi avlod qiruvchi samolyotining asosiy xususiyatlaridan biri - bu kuzatuv va koʻrish tizimlaridan maʼlumotlarni gipotetik qayta ishlashga imkon beradigan, uchuvchiga jangovar foydalanishning eng murakkab vazifalarini hal qilishda yordam beradigan, jangovar yuklarni kamaytiradigan aql bovar qilmaydigan darajadagi mashina razvedkasidir. Mashina jumladan odamga diqqatini taktik manevrlarni bajarishga qaratish imkonini beradi.
Sunʼiy intellekt jangovar boshqaruv tizimiga shu qadar kirib borganki, boshqariladigan Su-57 qiruvchisi oldindan tayyorlangan dastur boʻyicha toʻliq mustaqil harakat qilib, vazifalarning 90%ni avtomatik rejimda boshqarishga qodir.
Jangda uchuvchining jarohati yoki oʻlimining taxminiy holatida boshqaruv tizimi ustuvor nishonlarni aniqlaydi, zarba beradi, soʻngra avtomashina va odamning bazaga avtomatik ravishda qaytishini taʼminlaydi. Amerikaning beshinchi avlod F-22 Raptor qiruvchi samolyoti bunday texnologik choʻqqiga yeta olmaydi.
Dvigatellar ham mutlaq jangovar ustunlik beradi - quvvat va uch oʻlchovli tortish vektori uzoq va yaqin masofadagi janglarda ajoyib manevrlarni bajarishga imkon beradi, Bu esa eng yuqori jangovar chidamlilik beradi. Rossiya qiruvchi samolyoti aerodromlarga texnik xizmat koʻrsatishda oddiy boʻlib, operatsion (oddiy, tuproq) aerodromlarga asoslangan. Kuchli va texnologik jihatdan oldindan aytib boʻlmaydigan Su-57 samolyotlari jangovar vaziyatda dushmanga hech qanday imkoniyat qoldirmaydi.
Biroq, mukammallik - maqsadning oʻzi emas.
Zamonaviy qurolli toʻqnashuvlar tajribasi shuni koʻrsatadiki, Gʻarb tajovuzkorligining asosiy algoritmi miqdoriy va sifat jihatidan havoda hukmronlikdadir. AQSH va NATOning oʻylamay amalga oshirayotgan tashqi siyosatiga qarshi turish uchun kuchli Rossiya havo -kosmik kuchlari zarur. Su-57 qiruvchilarining jangovar ustunligi mamlakat xavfsizligi, aviatsiya sanoatidagi texnologik taraqqiyot va Rossiyaning jahon qurol-yarogʻ bozoridagi yetakchi mavqeini saqlab qolish uchun juda muhim.
Eksperimental Su-57 2018 yilda Suriyadagi Rossiya qoʻshinlari guruhi tarkibida muvaffaqiyatli ishladi. Texnik xususiyatlar, aqlli axborot va boshqaruv kompleksi, raketa qurollari va bort tizimlarini sinovdan oʻtkazishda oʻndan ortiq parvozlarni amalga oshirdi.
Qoʻshin beshinchi avlod Su-57 birinchi seriyali qiruvchi samolyotini 2020 yil dekabr oyida qabul qilgan. Yillik ishlab chiqarish rejasi 15 ta. Rossiya Federatsiyasi Mudofaa vazirligining 76 ta samolyot (uchta havo polki) boʻyicha buyurtmasini sanoat 2027 yilgacha bajaradi.
Yangiliklar lentasi
0