Kolumnistlar

YEI aʼzoligiga nomzod maqomi tufayli Ukrainani och qoldirishmoqchi

© Sputnik / Aleksey VitvitskiyFlagi Ukrainы i Yevropeyskogo Soyuza.
Flagi Ukrainы i Yevropeyskogo Soyuza. - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 20.06.2022
Obuna boʻlish
Yandex newsTelegram
Yevrokomissiya va nihoyat YEI mamlakatlariga Ukrainani potentsial nomzod maqomini koʻrib chiqishga tavsiya qildi.
Ana xolos. Yevrokomissiya va nihoyat YEI mamlakatlariga Ukrainani potentsial nomzod maqomini koʻrib chiqishga tavsiya qildi. 23-24 iyun kunlari Bryusselda boʻlib oʻtadigan sammitda bu masala mohiyatan koʻrib chiqiladi. Agar 27 mamlakatning birortasi qarshi boʻlmasa, Ukraina - Yevroittifoq aʼzoligiga nomzod deb topiladi. Nima ham derdik, albatta, tabriklaymiz. Ukrainlar bunga uzoq vaqt harakat qilishdi.
Nomzod boʻlish yoʻlida SSSRning eng boy mamlakati oʻzining barcha ilm-fani va sanoatini yoʻqotdi, barcha turdagi, jumladan harbiy va kosmik sohalarda yuqori texnologiyalaridan ayrildi, deyarli barcha sohadagi malakali mutaxassislar- shifokordan muhandislargacha, universitet professorlaridan tortib raketa yaratuvchilarini qoʻldan boy berdi.
Aftidan, Rossiya bilan barcha aloqalarni ongli ravishda uzish mamlakat iqtisodiyotini Yevropaga qarab yoʻnaltirishga olib kelishi mumkindek tuyuladi. Biroq, yoʻq, onaxon Yevropa raqobatchilarni yoqtirmaydi. YEI bor kuchi bilan Ukrainani butunlay deindustrializatsiyasini qoʻllab-quvvatlab turgan edi. Va bir vaqtning oʻzida qadrli ukrain kadrlarini, yosh goʻzal qizlardan tortib keksa olimlargacha-barchasini changyutgichdek yutib yubordi. Ukrainada ishlab chiqarish barbod boʻldi, mamlakat qashshoqlikka yaqin qoldi, va aytish mumkinki, qullar bozoriga aylandi.
Bu bilan birgalikda tsivilizatsion degradatsiya ham qashshoqlikka yuz tutib bordi. Shahar madaniyati yovvoyi qishloq madaniyati bilan aralashib ketdi. Bugun esa biz buni butun boʻy-basti bilan koʻrishimiz mumkin- fashizm, satanizm, Rossiyaga va shaxsan Putinga zarar yetkazish uchun oʻtkazilgan qandaydir ommaviy marosimlar. Bir soʻz bilan aytganda, sharmandalik.
Tabiiyki, bunday sharoitda ukrainlarning asosiy orzusi emigratsiya boʻlib qoladi. Mana shunday lanʼatlagan yerda davlatchilik qurish – yoʻq, qoʻysangizchi. Aqlli odamlar tezroq bu hududdan qoʻlidan kelgan hamma narsani sizib chiqarishga va uni nurafshon Gʻarbga yetkazib berishga harakat qilishdi. Ular buni uddaladi. Oʻtgan oʻttiz yil mobaynida Ukraina millionlab oʻzining eng yaxshi fuqarolarini yoʻqotdi. Kiyev rejimi demografik halokatning miqyosini koʻrsatmaslik uchun qayta roʻxatdan olishga qoʻrqadi.
Ammo eng aqlli odamlar qaror qilishdiki, bittagina jomadon bilan emigratsiya qilish- ularga toʻgʻri kelmaydi. Ular Ukrainani bus-butun viloyatlari, shaharlari bilan olib qochib ketishdi. Chunki oddiy odamlar bunday yashay olmasdi- mashʼalar bilan, rus tiliga taqiqlar ila.
Donetsk, Lugansk Ukrainadan tabiiy yoʻl bilan chiqib ketishdi. Soʻnggi oylarda Xerson, Melitopol Mariupol ularga ergashdi. Gʻarbiy viloyatdagi aholining istisnosiz “Polsha karta”lariga ega boʻlishiga bir bahya qoldi va pan Duda ularni Polshaga olib ketishga umid qilishmoqda. Umuman olganda, Ukrainadan oz narsa qolgan.
Va yana - ukrainlar yuqori professionallikka ega rus shartnomachi askarlari va jangovar tajribaga ega boʻlgan DXR va LXR boʻlinmalariga qarshi jang qilish uchun ommaviy ravishda safarbar qilingan va frontga olib ketilgan. Xoʻsh, ular u yerda jang qilib berishadimi? Ular sanoat miqyosida halok boʻlyapti, hato Zelenskiyning oʻzi ham buni allaqachon tan olgan. Bu chindan ham dahshat.
Yaʼni, mamlakat yerlarini, boyliklarini, oʻzining eng yaxshi odamlarini yoʻqotdi- nima sababdan?
Oʻttiz yil avval Yevropadan kelgan aqlli amaki va xolalar Ukrainaning burni oldiga oʻsha orzu qilishgan sabzini osib qoʻyishdi- Yevropa Ittifoqiga aʼzolik. Bunda Bryusselning manfaatlari tushunarli: Sharqiy Yevropaning eng boy mintaqasini vayron qilamiz, hamma narsani arzonga sotib olamiz, eng iflos ishlarda eng kichik narxga qattiq ishlashga, hatto oʻz xoʻjayinlari uchun oʻlishga tayyor boʻlgan millionlab savodli oq tanli odamlarga ega chiqamiz. Millionlab itoatkor, mehnatsevar, oddiy qullar- bu axir goʻzallikku, ayni qarigan va bepusht Yevropa uchun eng keraklisi.
Bu baxtsiz hududni boshqargan oligarxlarning manfaatlari ham koʻrinib turibdi. Ularga Yevropa korporatsiyalaridan keyin qolgan narsalarni talon-taroj qilishga ruxsat berilgan, ularning Shveytsariya banklaridagi kapitalining xavfsizligi kafolatlangan. Ammo bir narsani tushunmayman, oʻttiz yil davomida ukrainlar nimaga erishgan oʻzi?
Ularning bundan hayoti yaxshilanib qolmadi. Ular orasida oʻlim ham kamayib qolmadi. Bularning barchasi uchun shunchaki oʻsha mashhur vizasiz rejimni olishdi – mohiyatan boy mamlakatlar chegarasini tezda kesib oʻtish, va aytish joiz boʻlsa, soha va xizmatlarda noqonuniy ishlash. Biz bilamizku, ularda xizmatlar qanday ekanligini. Har qanday sohada noqonuniy ishlash – bu faqat fohishalikka taalluqli emas- bu cheksiz xoʻrlik va aldanishlar seriyasidir, bu oddiy ijtimoiy maqomdan voz kechish, oʻzini umidsizlikka mahkum etishdir. Nahotki, bu chindan ham shunga arzisa?
Oxirgi paytda ukrainlar oʻzlarining yevropalik xojalarining manfaatlari yoʻlida halok boʻlishyaptiki, shu sababdan Bryussel ularni qoʻllab-quvvatlashga qaror qildi. YEIga aʼzolik maqomi Ukrainaga nima berishi mumkin? Aslidaku, hech narsa.
Shimoliy Makedoniya bu maqomda oʻn yetti yildan buyon ovora boʻlib yuribdi, Chernogoriya - oʻn ikki, Serbiya- oʻn yil, Albaniya- sakkiz, Turkiya – Yevropa ortidan kuvish boʻyicha tan olingan chempion- yigirma uch yil. Ularning hammasi, taʼkidlash lozim, Ukrainaga qaraganda ancha omadliroq va erkinroq.
Nazariy jihatdan nomzod mamlakatga Bryusseldan vizasiz rejim va moliyaviy koʻmak berilishi mumkin. Ammo Ukrainaga vizasiz rejimni allaqachon berishdi. Pullar ham berishdi – milliard yevrolab. Hech boʻlmaganda bir yevro boʻlsa ham oddiy ukrainga yetib bordimi? Savol ritorik.
Ukrainani Yevroittifoqqa toʻla huquqli aʼzo sifatida qabul qilish mumkindek koʻrinmaydi. Iqtisodiyot tomondan- u yerda hammasi tugagan. Ukrainaning “oltin yarim millionlik” yevropaliklardan naqadar uzoq ekanligini tushunish qiyin emas. Faqat bitta raqamni keltirib oʻtamiz: 3%dan koʻp byudjet tanqisligi boʻlgan mamlakatni YEI aʼzolikka qabul qilmaydi. Ukrainaning byudjet tanqisligi esa bu yili 17,8% ni tashkil etdi.
Va bu esa mamlakat hududidagi harbiy harakatlarni hisobga olmaganda. Turkiyaning YEIga qabul qilinmasligiga bahona qilib Shimoliy Kipr ustidagi muzlatilgan mojarolarni koʻrsatishgan. Ammo u yerda hammasi tinchdek. Xullas, diplomatik faollik vaqti-vaqti bilan avj oladi, tamom. Ukrainadachi? U yerda nima boʻlyapti?
Va hatto Rossiyaning maxsus operatsiyasi tugagan taqdirda ham, Ukrainadan qolgan hududlarga tinchlik kelishi dargumon. U yerda oddiy insonlar yashab boʻlmaydigan maxsus “zona”larni qurib boʻlishgan. Ular u yerdan shunchaki qochib ketishadi. Qolganlar esa yana stvollarni qoʻlga oladi.
Aksariyat Yevropa fuqarolari Ukraina kabi shubhali aktivlarning barcha xavf-xatarlarini yaxshi bilishadi. YEI mamlakatlari aholisi uning YEIga kirishi faqat uzoq kelajakda mumkin boʻlishini gapirishadi. “Bunga oʻn yillar ketishi mumkin”, - degan edi bu borada Frantsiya prezidenti Emmanuel Makron.
Yaʼni yevropalik elita ukrainaliklarga bu sammitlarning, Yevrokomissiya qarorlarining, Zelenskiyning tantanali stendaplarining shunchaki- xoʻjakoʻrsinga ekanligini toʻgʻridan toʻgʻri tushuntirishmoqda. Bu tadbirlardan haqiqiy boʻlgan hech qanday maʼno yoʻq, bundan tashqari, ukrainlarga yana va yana “ularning ruslarga oʻxshamasliklarini”, Yevropaning ular bilan birga ekanliklarini, chet el ularga yordam berishini singdirishdan boshqa maʼnosi yoʻq. Eh, qachondan beri ularning quloqlariga bu lagʻmonlarni ilib kelishadi a?!
Boʻlajak sammit Yevropaning boshqa postsovet mamlakatlarida ham istaklari qizdirishga imkon berdi. Ukrainadan soʻng darhol nomzodlik uchun ariza bergan Gruziya va Moldova ham qattiq norozilikni koʻrsatishmoqda.
“Agar ochiq mojaro – maqom olishning qoidalaridan biri boʻlsa, biz buni xohlamaymiz”, - deb xafa boʻladi Gruziya bosh vaziri va uning mamlakati Ukraina va Moldovadan barcha yoʻnalishlar boʻyicha oldinda ekanligini eslatib oʻtadi.
“Biz nomzodlik maqomini iloji boricha tezroq olishga xohlar edik”, - deydi Moldaviya prezidenti Mayya Sandu,- ammo biz vaziyatga real koʻz bilan qaraymiz, va YEI ga aʼzo boʻlish uchun oʻtish kerak boʻlgan jarayonlar borligini bilamiz”.
Mana bu toʻppa-toʻgʻri gap, prezident xonim. Shunday jarayonlar bor va ular depopulyatsiya, qashshoqlik va yovvoyilashuv deb nomlanadi. Moldovada yetarlicha uzoqqa borishganda, mamlakat oʻzining yevropacha imkoniyatiga ega boʻladi. Aytgancha, Rossiya televideniyesi koʻrsatuvlarini taqiqlash bu yoʻlda katta qadam.
2014 yildayoq Ukrainani kuch bilan Yevropaga kirgizishmoqchi boʻlishganda, Moskva iloji boricha Kiyevni oʻziga kelishga, aqlini yigʻib olishga chaqirgan edi. Kreditlar, yordam, shunchaki kutib turish tavsiya qilindi, YEI assotsiatsiyasi boʻyicha shartnomani diqqat bilan oʻqib chiqish, u yerda kichik hafrlar bilan nimalar yozilganiga qarab chiqish maslahat berildi. Yoʻq, mantiqqa chaqirish befoyda boʻlib chiqdi. Kiyev elitasi oʻz xalqiga ularning eng zoʻri, elitar va yevropaliklarga xos ekanliklarini sota oldi. Natija esa maʼlum.
Ukrainaliklar uchun xafa qiladigani shundaki, ular “laʼnatlangan moskvaliklar” ga nisbatan oʻz mamlakatlari va oʻzlari bilan qilishmoqda, moskvaliklar esa qandaydir tarzda butunlay chetda. Biz bir paytlar shunday goʻzal boʻlgan yurtga, uning sarosimaga tushgan aholisiga hayrat va achinish bilan qaraymiz. Nima uchun ular bunday qilishyapti?
Yevropa bilan hamkorlik, aziz va qadrli ukrainlar, sizlar uchun ahmoqona va befoyda ish boʻlib chiqdi. Yevropacha orzuingiz uchun siz vayron boʻlgan ijtimoiy hayot, sogʻliqni saqlash tizimi, deindustrializatsiya va osmon qadar baland narxlar bilan tovon toʻlayapsiz. Endi esa oʻz hayotingiz bilan toʻlang. Va bularning hammasi Zelenskiyning ayoli Londonda shoping qilib yurishi va yaltiroq muqovali jurnallarda koʻz-koʻz qilinishi uchun. U goʻzal, toʻgʻri.
YEIga aʼzolik maqomi bilan, aziz ukrainlar sizlarni yana, (yumshoqroq aytganda) aldashmoqda. Balki shu paytgacha oʻz oyogʻingizga bolta urganingiz yetar?
Yangiliklar lentasi
0