Kolumnistlar

“Bal” va “Bastion” qirgʻoq raketa komplekslari Harpoon, Exocet va NSM'lariga qarshi

© Sputnik / Igor Zarembo / Fotobankka oʻtishNoveyshiye raketnыe kompleksы "Bal" i "Bastion" predstavlenы v Kaliningrade
Noveyshiye raketnыe kompleksы Bal i Bastion predstavlenы v Kaliningrade - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 04.07.2022
Obuna boʻlish
Yandex newsTelegram
Gʻarb xavotirda: Rossiya Kaliningradda “dahshatli egizaklar”- qirgʻoq raketa koʻchma komplekslari (BRK) “Bal” va “Bastion”ni joylashtirdi.
Rossiyaning xalqaro obroʻ-eʼtibori va oddiy hamda yadroviy qurollanish sohasida texnologik ustunligi hech kimga Moskvaga tashqi siyosatning uydirma qoidalarini iddao qilish va sanktsiyalarni jazosiz qoʻllash imkonini qoldirmaydi. AQSH va NATOning Rossiyaga qarshi jazavasida qanday mamlakat boʻlmasin ishtirok etishi koʻp qutbli dunyo haqiqatlariga ogʻriqli qaytishning boshlanishiga olib keladi.
Gʻarb xavotirda: Rossiya Vilnyus va Gʻarbga bosim oʻtkazish, kerak boʻlsa, Boltiq dengizida NATO flotiliyasini choʻktirish uchun Kaliningradda “dahshatli egizaklar”- mobil qirgʻoq raketa komplekslari (BRK) “Bal” va “Bastion” ni joylashtiradi. Bunda his-tuygʻularsiz “qasos”ning sababi, oqibatlari va ehtimolini koʻrib chiqish muhim.
Alohida Boltiq limitroflarning quruqlik va dengizda Kaliningrad viloyatini AQSH va YEI ning BMT Nizomiga tashqarida Rossiyaga qarshi noqonuniy sanktsiyalar asosida qamal qilishga harakatlari - urush eʼlon qilishga teng. Shu sababli Vilnyusga bir nechta notoʻgʻri qadamlar qoʻyish kifoya boʻlib qoladi. Biroq, “Bal” va “Bastion” qirgʻoq mobil komplekslari Rossiya yaqinidagi dengizlarni doimiy ravishda nazorat qiladi va jiddiy sabablarsiz kemaga qarshi raketalar uchmaydi.
Boshqa tomondan, shunga oʻxshash komplekslar uzoq vaqtdan buyon NATO davlatlarining Boltiqboʻyi sohillarida Rossiya dengiz floti kemalariga tahdid sifatida bor. Alyans davlatlari rahbarlari 30 iyun kuni Madridda Rossiyaga qarshi yangi jang strategiyasini qabul qildi va NATOning navbatdagi sammiti Vilnyusda -Rossiya chegarasidan 150 km uzoqlikda (Kaliningrad viloyatida) boʻlib oʻtadi.
Bir paytning oʻzida Qora dengiz mintaqasida Shimoliy Atlantika alyansi Kiyev rejimiga Amerika, Norvegiya va Frantsiyasining kemaga qarshi raketalari yangi modifikatsiyalari Harpoon, NSM va Exocetni butun qatorini qirgʻoqboʻyiga yetkazib berish orqali oʻzining tajovuzkor nutqini qatʼiy ravishda ilgari surmoqda.
Xolbuki, bunda Rossiya manfaatlari aslo hisobga olinayotgani yoʻq. Vaholanki, bu Yevropada barqarorlik va xavfsizlik darajasini siyosiy, iqtisodiy, texnologik jihatdan belgilaydi. Texnologik jihat hatto Rossiya Federatsiyasi AQSH, Norvegiya va Frantsiyada ishlab chiqarilgan “jangovar” kemaga qarshi raketalarning imkoniyatlari taqqoslanganda ham ayon boʻladi.

NATO autsayderlari

Rossiya qirgʻoqlarining “koʻp qatlamli” mudofaasi tandemda ishlaydigan “Bal” va “Bastion” mobil ballistik raketa tizimlari tomonidan ishonchli taʼminlanadi. “Bal” kompleksining jangovar qobiliyatlari dushman kemalarini X-35U raketalari bilan 500 km dan ortiq masofada urish imkonini beradi. Boshqaruv tizimi quruqlikdagi nishonlarni ham koʻradi. Zarurat tugʻilganda, X-35U Kaliningraddan Shvetsiya, Daniya, Germaniya, Polsha va Boltiqboʻyi mamlakatlariga uchadi.
“Bastion” kompleksining 800 km masofali boʻlgan tovushdan tez (soatiga 2500 km gacha) yuqori aniqlikdagi “Oniks-M” raketalari yanada qudratliroq - ular Boltiqboʻyi qirgʻoqlaridan Xelsinki, Oslo, Praga, Vena, Finlyandiya, Norvegiya, Lvov 300 kilogrammli jangovar kallak bilan yeta oladi. Va bu mubolagʻa emas, “Oniks”lar Suriyada va Rossiyaning Ukrainadagi maxsus operatsiyasi davomida oʻz qobiliyatlari yaxshi namoyish etishdi.
Yurituv tizimi kombinatsiyalashgan - inertsial va faol radiolokatsion (oxirgi bosqichida). Bir zalpli raketalar nishonlarni muhimligi boʻyicha mustaqil ravishda tasniflash va taqsimlash, hujum taktikasini tanlash va dushman havo mudofaasini tizimlaridan qochishga qodir. Rossiyalik hamkasblari bilan taqqoslanish Gʻarba ishlab chiqarilgan kemaga qarshi raketalar uchun halokatli.
Amerikaning Harpoon- modernizatsiya qilingan kemaga qarshi raketasi eng ilgʻori boʻlib, 225 kg ogʻirlikdagi jangovar kallak bilan soatiga 850 km tezlikda 220 km gaqa boʻlgan nishonni urishga qodir. (Bu Gʻarbning diapozon va massa jihatdan texnologiya chegarasi). Norvegiyaning NSM (Naval Strike Missile) qirgʻoq raketasi va Frantsiyaning Exocet kemaga qarshi raketalari 1100 km/soat tezlikka mos ravishda 120 kg va 150 kg jangovar kallaklarni olib yuradi. Taʼkidlash joiz, NATOning uchta mahsuloti kam tovushdan past boʻlib, kamroq kuchli jangovar kallaklarga ega.
Jangovar foydalanishga kelsak, nisbatan yangi NSM hamon olovli nuqtalarda foydalanilmagan. Harpoon kemaga qarshi raketa tizimi Amerikaning “Choʻl boʻroni” operatsiyasi paytida (1991) “kichik nishonlarni havo radarlari yordamida aniqlashdashdagi qiyinchiliklar tufayli” 40 km gacha boʻlgan masofada ishlatilgan. Shu bilan birga, raketa kichik kemaning yon tomoniga tegadigan darajada pastga tusha olmadi, ustki tuzilmani teshib oʻtdi va nishon ustidan uchib oʻtib portladi.
“Exocet” kemaga qarshi raketalaridan birinchi jangovar foydalanish 1982 yilda Folklend orollari boʻyicha Britaniya-Argentina mojarosida boʻlib oʻtgan. Argentinaning ikkita raketa tashuvchi samolyoti 37 km masofada “Sheffild” esminetsiga va Britaniya dengiz flotining “Plimut” fregatiga hujum qildi. Raketalardan birining faol radiolokatsion kallagi “Sheffild”ni 12 km masofada tutib oldi, suvdan 2 metr balandlikka tushdi, suv chizigʻidan 1,8 metr balandlikda yon tomonni teshdi, lekin korpus ichida portlamadi - kontaktli portlagich ishlamay qoldi. Ikkinchi raketa yoʻqolgan.
1987 yil 17 maydagi voqea ham qizikarli. Unda Eronning “Miraj” qiruvchilari ikkita Exocet raketasini Amerikaning “Stark” fregatiga yoʻnaltirgan. Ikkita raketa ham fregat bortiga kelib tushgan, biroq faqat bittasi portlagan.
Ehtimol, Ukraina NATOning yuqorida nomlari keltirilgan raketalarini ham qabul qilar. Biroq bu ularning muammolarini hal qilmaydi. Agar nishonlarni koʻrsatish boʻyicha amerikaliklar yordam berishsa, kemaga qarshi raketalardan foydalanish uchun esa Ukraina Qurollari Kuchlari mutaxassislar tayyorlashi kerak. Kollektiv Gʻarb NATO modifikatsiyalarini yetkazish bilan “bugʻdoy olib ketish maqsadida Ukraina bortlarini ochish” uchun emas, (aslida buni Dunay boʻylab yoki temir yoʻlda olib ketish osonroq), balki Nikolayev va Odessa viloyatlarini ozod etishda Rossiyaga xalaqit bermoqchi.
Yangiliklar lentasi
0