Kolumnistlar

“Toifalarga ajratishmoqda”. Yevropada Uchinchi reyx uslubini eslashdi

© © RIA Novosti / Valeriy Melnikov / Pereyti v fotobankrossiyane
rossiyane - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 16.08.2022
Obuna boʻlish
NovostiTelegram
Boltiqboʻyi va bir necha Sharqiy Yevropa mamlakatlari Rossiya va Belarus fuqarolari uchun viza berishni toʻxtatishmoqchi. Vaholanki YEIning yetakchi mamlakatlari bu gʻoyani qoʻllab-quvvatlagani yoʻq.
Yevroittifoqning koʻp aʼzolari rossiyaliklarga shengen vizasi berishni taqiqlashni qoʻllab-quvvatlashmoqda. Boltiqboʻyi mamlakatlari, Chexiya, Polsha, Belgiya cheklovlarni allaqachon kiritishdi va boshqa davlatlarni ham shunday yoʻl tutishga chaqirishmoqda.
Taklif avgust oyi oxirida YEI TIV rahbarlari bilan boʻladigan uchrashuvda koʻrib chiqiladi. Rossiyaliklar uchun temir parda tushiriladimi?- batafsil RIA Novosti materialida.

"Jodugar ovi"

Rossiya fuqarolari uchun shengen vizalari siyosat jihatidan ham, etika tomondan ham eng koʻp muhokamaga sabab boʻlgan masalaga aylandi. Estoniya bosh vaziri Kai Kallasning “Yevropaga kelish- bu inson huquqi emas, balki imtiyoz” degan soʻzlari yonib turgan olovga moy sepdi. 18 avgustdan boshlab Estoniyaga oʻzi bergan ruxsatnomalar bilan kirishga cheklovlar oʻrnatildi.
Rossiya prezidenti matbuot kotibi Dmitriy Peskovning taʼkidlashicha, “oʻz dushmanligi bilan koʻp mamlakatlar hatto aqldan ozish darajasiga borishyapti va shunday bayonotlar berishmoqdaki, ularni biz 80 yil oldin Yevropaning markazidan, bir qancha Yevropa mamlakatlaridan eshitgan edik”. Uning fikricha, “vaqti kelib sogʻlom aql tiklanadi va bunday bayonot berganlar oʻzlariga kelib olishadi”.
Biroq, gʻoyani qoʻllab-quvvatlayotgan mamlakatlar soni ortib bormoqda. 14 avgust kuni birvarakayiga ikkita mamlakat- Polsha va Latviya tashabbusni umumevropa bosqichiga olib chiqishlarini maʼlum qilishdi. Varshava tegishli chora-tadbirlarni ishlab chiqmoqda. Rigada esa respublikada allaqachon berilgan ruxsatnomalar va rezident kartalarini qayta koʻrib chiqishmoqchi.

“Albatta rossiyalik sayyohlar koʻp pul qoldiradigan mamlakatlar bu taklifga xursand boʻlmasliklarini bilaman. Germaniya kantsleri bu borada shubhalarini ham bildirdi. Biroq men bu haqida gapirish kerak deb hisoblayman. Printsip tufayli”, - deydi Latviya prezidenti Egils Levits.

Ayni paytda oʻnta mamlakat rossiyaliklar uchun yopildi yoki oʻz hududiga kirishni murakkablashtirdi. Chexiya 25 fevral kuni Rossiya, keyinchalik Belarus fuqarolari uchun oʻz mamlakatiga kirishni taqiqlagan edi. Slovakiya, Belgiya, Polsha, Niderlandiya, Daniya, Estoniya, Latviya va Litva- bu mamlakatlarga kirish mumkin, faqat boshqa mamlakatlar shengen vizalari orqali.
Shu bilan birga taqiq tarafdorlarining turlicha gapirishmoqda. Estoniyada rossiyaliklarni mamlakatning ichki xavfsizligiga tahdid qilyapti deyishsa, Latviyada Rossiyaga muxolifat kayfiyatidagi koʻproq odamlarni joʻnatish kerak deb hisoblashmoqda.

Qoʻllab-quvvatlamaymiz, qoralamaymiz ham

Yevroittifoqning viza kodeksida kam muddatli vizalarning berishni toʻxtatish yozilmagan deydi Yevrokomissiya vakili Anita Xipper. Viza berish shart boʻlgan fuqarolar toifasi doim boʻladi: gumanitar holatlarda, oila aʼzolari yoki jurnalistlar uchun, deydi u.
Germaniya kantsleri Olaf Sholts ushbu tashabbusning qanday ishlashini tasavvur qilishga qiynalayotganini aytdi. Chunki “oddiy fuqarolar Ukrainada boʻlib oʻtayotganlar uchun javobgar emas”, Rossiyaga qarshi keng koʻlamli sanktsiyalar esa “koʻp-koʻp aniq odamlarga taaluqli”.
Vladimir Zelenskiy Yevroittifoqni oʻta radikal choralar koʻrishga undamoqda. Ukraina prezidenti “Rossiyaning bor aholisini yakkalash kerak” deb hisoblamoqda. Mamlakatdan ketgan muxolifatchilarga esa u qochqin maqomida murojaat qilishni taklif qildi.
Yevropa Ittifoqi Tashqi ishlar vazirlari avgust soʻnggida Pragada viza berishni taqiqlash masalasini koʻrib chiqadi. Va cheklovlar nafaqat sayyohlar, balki fuqarolik jamiyatlari vakillari, Yevropa mamlakatlari fuqarosi boʻlmish odamlarning yaqinlari hamda talabalarga ham taaluqli boʻladi.

Tartibsizlik va bemaʼnilik

“Harakatlanish erkinligi - inson huquqlarining eng asosiylaridan biri, - deydi siyosatshunos Sergey Markov. Uni qoʻpol buzishga chorlagan chaqiriqlar - bu global siyosatda Yevropa tsivilizatsiyasi roliga qarshi chiqish”.
YEI dagi muammoga turlicha qarashlarni siyosatshunos rusofobiya darajasiga bogʻliq deydi. Fuqarolar boʻlmagan institutlari bor Sharqiy Yevropa mamlakatlarida Rossiyaga tajovuz koʻp sodir boʻladi
“Umumiy qoidani kiritish uchun YEI ning barcha mamlakatlarining roziligi kerak boʻladi”, - deydi MGIMO Yevropa huquqi kafedrasi dotsenti Nikolay Toporin.
“Shengenda ichki chegaralar yoʻq, ammo Shengen kodeksini nazorat qiladigan tashqi chegaralar bor. Hozir taxminan oʻnta mamlakat, (asosan kichik davlatlar) rossiyaliklarga viza berishni toʻxtatish tarafdori. Birinchi qaldirgʻoch Estoniya boʻldi. U oʻz hududiga kirishni tashqi chegaralar orqali ham taqiqladi. Boshqa mamlakatlar yoki oʻz pozitsiyasini bildirishmayapti yoki oʻz noroziligini shunday choralar bilan bildirishmoqda”, - deydi ekspert.
"Shengen zonasining agar bitta mamlakati boʻlsa ham rossiyaliklarni kiritishni davom ettirsa, vaziyat bemaʼni boʻladi, - deydi Toporin. -Masalan, hozir Estoniya oʻzi bergan vizalar boʻyicha mamlakat hududiga kirishni taqiqladi. Ammo bu viza bilan Latviya orqali kirish mumkin".
“Estoniyaliklar uzlarning vizalari orqali chegaradan oʻtish taqiqlanganini aytishdi, ammo Latviya yoki Finlyandiya vizalari orqali qirish- taqiqlanmagan. Agar bir qarorga kelishmasa, umuman tartibsizlik va bemaʼnilik boʻladi. Bitta mamlakat cheklovlar oʻylab chiqaradi, boshqalari esa bunga tayyor emasman deydi”.
Qiyinchiklar boshqa joyda paydo boʻlishi mumkin: Rossiyaning YEI bilan faqat uchta quruqlik chegaralari bor - Estoniya, Latviya va Finlyandiya bilan. Agar ular oʻz hududlarini rossiyaliklar uchun yopishsa, bu rossiyaliklar uchun Yevropaning boshqa mamlakatlariga kirish masalasini chindan ham murakkablashtiradi.
Yangiliklar lentasi
0