Kolumnistlar

Kiyev boshqa MAGATE topadi

© Sputnik / Konstantin Mixalchevskiy / Mediabankka oʻtishMissiya MAGATE posetila Zaporojskuyu AES
Missiya MAGATE posetila Zaporojskuyu AES - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 07.09.2022
Obuna boʻlish
NovostiTelegram
Kiyev: "Bu MAGATE missiyasi umidlarni oqlamadi - biz boshqasini topamiz". Birozdan soʻng boshqa missiya yoki muqobil hisobot eʼlon qilinsa ajab emas.
Rafael Grossi boshchiligidagi missiya xulosalari boʻyicha MAGATEning kechagi hisoboti hikoyasi hali tugamagan. Bu mavzuda boshqa hisobot yoki boshqa qogʻoz boʻlishini ishonch bilan taxmin qilishimiz mumkin. Atom energiyasi boʻyicha xalqaro agentlik 52 sahifali hisobot yozgan. Shuning oʻzi yetarli boʻladimi? Bizning yana boshqa ekspertlar, agentliklar yoki hisobot beruvchilar boʻladi.
Chunki Kiyevda bir necha kun oldin aynan shunday vaʼda berishdi - muqobil tekshiruvlar, qandaydir oʻziga xos yadroviy audit ... MAGATEdan tashqari buni qiladigan hech kim yoʻqmi? Bu kulgili emas. Topiladi ham.
Grossi va uning jamoasi ehtimoliy muammolarga duch kelmaslik va hisobotda "ortiqcha narsa" yozib qoʻymaslik uchun yogʻda qovurilgan baliqdek egilib-qiyshayishdi. Hisobotda faqat AESning qayeri va qanchalik vayron boʻlgani btafsil koʻrsatilgan, lekin kim tomonidan vayron qilinganini hech kim bilmaydi. Hisobotda AESni kim oʻqqa tutayotgani aniq koʻrsatilmagan...
Shu bilan birga, unda "umumiy kelishuv asosida" himoya zonasini yaratish zarurligi haqidagi "ajoyib" orzumand gʻoya ilgari surilgan. AESni oʻzi kim oʻqqa tutayapti degan CNNning toʻgʻridan-toʻgʻri savoliga, Grossidan "bunday narsalar uning vakolatiga kirmasligini" aytdi. Xullsa, unga achinsa boʻladi.
Kiyev nuqtai nazaridan, Grossi u yerga umuman kelmasligi kerak edi. Kiyev missiya amalga oshirilmasligi uchun hamma ishni qildi. Lekin buning iloji boʻlmagach, unga boshqa rol tayinlandi: rejaga koʻra ukrainaliklar diversantlar stantsiyani egallab olishadi, keyin Kiyev orqali Grossi keladi va xuddi shu hisobotni, shu jumladan "himoya zonasi tashkil qilish kerakligi" haqida yozadi. Ammo bu taqdir emas ekan.
Zelenskiy MAGATE hisobotni kutmasdan, missiyasining ishi unga maʼqul kelmasligini aytdi va Kiyev rejimi boshqa aqldan ozgan gʻoyalarni ilgari sura boshladi. Masalan, "yadroviy muhandislik auditi" taklif qilindi (bu nima oʻzi?). Keyin Kiyev MAGATEning muqobili topilishi mumkinligini aytdi (qaysi biri? - dunyoda oʻzi bitta agentlik boʻlsa) Masalan - YEI va BMT missiyasini yuborish mumkin (axir MAGATE BMTning bir qismi emasmi?). Ushbu gʻoyani Ukraina bosh vaziri Denis Shmigal va Germaniya kantsleri Olaf Sholts bilan muhokama qildi. Bunday missiya Yevropaning energetik xavfsizligiga katta yordam berishi haqida fikr bildirildi.
Xullas biroz kutish kerak va betaraflikdan darak ham boʻlmagan hisobot paydo boʻlishi muqarrar.
Aynan shunday boʻlishiga nega shubha yoʻq? Chunki bu Xitoy bilan sodir boʻlgan voqeani juda eslatib turibdi. Xitoyning Shinjon provintsiyasida inson huquqlariga rioya etilishi haqidagi xalqaro hisobot esingizdami? Oʻtgan hafta BMTning inson huquqlari boʻlimining hujjati eʼlon qilingan boʻlib, unda yoqimsiz ibora mavjud: Pekin bu provintsiyada ommaviy vahshiyliklar uyushtirgan "boʻlishi mumkin”.
Bundan millionlab xitoyliklar hayratda qoldi: axir qanday qilib? May oyida BMT Inson huquqlari boʻyicha Oliy komissari Mishel Bachelet Shinjonga tashrif buyurgan edi. U safar davomida ham, keyinroq ham “Shinjondagi genotsid” haqida hech qanday bayonot bermadi, hammasi yaxshi oʻtgan edi-ku? Endi qanday qilib bu gʻalati hujjat paydo boʻldi?
Global Times oʻtkazgan diplomatik tekshiruvi natijasida aniqlanishiga koʻra, bu hisobot BMTning oʻsha tuzilmasi ichidan chiqqan, lekin u Mishel Bachelet tomonidan emas, balkim boshqa shaxslar tomonidan tayyordlangan. Ular ushbu qogʻoz ustida 2019 yildan buyon, hech qanday tekshiruv safarlarisiz ishlagan. Qolaversa, ular BMT Inson huquqlari kengashi va boshqalar kabi tuzilmalardan alohida ishlagan. Ha, BMT katta tashkilot, u yerda oʻzingizga kerakli istalgan odamni topishingiz mumkin...
Shu oʻrinda “huquq himoyachilari” dastlab Bacheletning Shinjonga safari hech qachon amalga oshmasligiga ishonch bildirishgan edi. Safar amalga oshganidan soʻng esa "bu xato boʻldi" deganlar ham ancha edi. Xullas qoʻldan kelgancha xalal berishga urinishdi. Safar tugab ijobiy maʼnoli hisobot eʼlon qilinganidan soʻng "Nega u bunday hisobot berdi, kutilgan (salbiy) faktlar nega yoʻq" qabilidagi eʼtirozlar ham koʻp boʻlgan edi.
Xudda shu qabilida, Rafael Grossi va uning Zaporojye AESga tashrifi ham "Bu MAGATE missiyasi umidlarni oqlamadi - biz boshqasini topamiz" qabilida kutib olinmoqda.
Xoʻsh bu tomoshadan qanday xulosa chiqarish kerak? Achinarlisi shundaki, xalqaro siyosatni boshqarish mexanizmlari, yarim asr davomida katta qiyinchiliklar bilan qurilgan xalqaro hamjamiyat tizimi, istasangiz, umuman xalqaro hamjamiyat tushunchasi - Gʻarb tomonidan ataylab yoʻq qilinmoqda.
Nima uchun BMT va uning koʻplab ixtisoslashgan agentliklarini tashkil qilingan edi? Dunyoda barcha mumkin boʻlgan masalalar boʻyicha mustaqil, xolis hakamlar institutini yaratish uchun.
Ha, dunyo Sharq va Gʻarbga boʻlingan, ular oʻzaro raqobatlashmoqda. Undan tashqari murakkabroq narsa “uchinchi dunyo” ham bor, yaʼni oʻnlab davlatlar betaraf boʻlishga harakat qilmoqda. Va hamma bir-biri bilan nimadir haqida bahslashadi, hatto urishadi. Ammo mustaqil, xolis hakamlar borki, ularning mavjudligining maʼnosi - shu mustaqillik va xolislikda. Ular xalqaro hamjamiyatni nisbiy tartibda ushlab turishadi, ideal boʻlmasa-da.
Bu tizim uzoq vaqt davomida, 90 yillardan boshlab tizimli ravishda buzilib kelgan. Oʻshanda bir davlatga dunyoga bir oʻzi egalik qilishi mumkindek tuyulgan. Ixtisoslashgan xalqaro tuzilmalarning har birida uni Gʻarbning qudratini taʼsisi etish uchun soxta tuzilmaga aylantirish uchun zimdan va uzoq davom etgan kurash olib borildi. Ammo bunga qarshilik koʻrsatildi, keyin maʼlum boʻlishicha ushbu agentliklarning koʻpchilligida Xitoyning taʼsiri kuchaygani maʼlum boʻldiyu. Vaziyat yanada murakkablashdi.
Bugun esa, biz neytral hakamlarga boʻlgan ehtiyoj sezilarli darajada oshganining guvohi boʻlmoqdamiz. Demak ular, janglar bilan boʻlsada, kelajakda ham mavjud boʻlishadi. MAGATEning Zaporojye boʻyicha hisobotining asl mohiyati shu boʻlsa kerak.
Yangiliklar lentasi
0