Kolumnistlar

“Shimoliy oqim”da portlashlar: gaz urushi yangi bosqichga chiqdi

© Sputnik / Grigoriy SыsoyevUchastok magistralnogo gazoprovoda "Severnыy potok"
Uchastok magistralnogo gazoprovoda Severnыy potok  - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 28.09.2022
Obuna boʻlish
NovostiTelegram
Rossiya jamoatchiligining butun eʼtibori ozod etilgan hududlardagi referendumlarga qaratilgan, maxsus harbiy operatsiyaning tutashuv nuqtalarida harbiy harakatlar pozitsiya egalariga oʻtgan bir paytda, nomaʼlum mualliflarning mohir qoʻllari yangi yongʻinni yaratishdi.
“Shimoliy oqim” (SHO) gaz quvurlari magistral liniyalaridagi ish bosimi toʻsatdan keskin tushgani haqidagi xabarlar axborot maydonini larzaga keltirdi.
Avvaliga xabar oʻxshamagan hazil sifatida qabul qilindi, ammo eng qoʻrqinchli xayollar tezda tasdiqlandi. Nord Stream AG gaz oʻtkazgichi operatori rasman bosim tushganini tan olib jimlikni buzdi keyinchalik uning hamkasblari. Maʼlum boʻlishicha, birdaniga uchta transport liniyasi shikastlangan - ikkitasi SHO-1da va bittasi SHO-2da. Geografik jihatdan hodisalar Daniyaning Bornxolm orolining (birinchi holat) shimoli-sharqida va (ikkinchi holat) janubi-sharqida sodir boʻlgan.
Operator maʼlumotlarni toʻplash va tahlil qilish, Kreml ehtiyotkor bayonot tayyorlayotgan bir paytda, matbuotda asosiy magistral quvur shikastlanishi tasodifiy boʻlganligi haqida taxminlar paydo boʻldi. Ehtimoliy variant sifatida masalan, hududdagi kemalardan birini langar bilan mustahkamlanayotganda sodir boʻlgan boʻlishi mumkin. Taxmin hatto eng kichik tekshiruvga ham yoʻnaltirilmadi, chunki voqea nuqtalari geografik jihatdan 20 kilometrdan koʻproq masofada joylashgan vaqt quvurning oʻzi qatʼiy konstruktorlik talablariga koʻra har qanday kemalar langar sudralishi yoki tiqilib qolishiga bardosh berishi kerak.
Rossiya prezidenti matbuocht oktibi keyingi soʻzga navbatni oldi : u holatda misli koʻrilmagan jdeb atadi, va rejalashtirilgan diversiyalar boʻlishi mumkinligini istischno etmadi. Mojaro chindan ham misli koʻrilmagan, biroq Gʻarb matbuoti ruslarni avtomatik ayblashni nafaqat esdan chiqarishdi, balki Kreml versiyasini ommaviy qoʻllab-quvvatlashdi. Birinchilardan boʻlib Germaniyaning Tagesspiegel nashri juda aniq bayonot bilan chiqdi, u quvurlar dushanba oqshomida portlagani va bunga Ukraina yoki unga har tomonlama yordam koʻrsatuvchi kuchlar jalb qilinganligini taʼkidladi. Ushbu maqola ortidan shunga oʻxshash yana koʻplab maqolalar chiqdi. Masalan Germaniyaning Berlingske nashridagi maqola ana shunday materiallardan biri boʻldi. Nashr Daniyaning energetika agentligiga taniyab xabar bergan va avariya sodir boʻlgan joyda nafaqat yoriqlar yoki trassa germitligining buzlishi balki katta teshik borligini aytgan.
Keyin esa hodisalar uchayotgan meteorit tezligida rivojlandi.
Yuqoridagi kabi maqolalar eʼlon qilgandan bir necha soat oʻtib Germaniya hukumati avariya boʻyicha federal razvdka xizmatlari ishtirokida maxsus tergov boshlangani haqida bayonot berdi. Berlin sodir boʻlgan voqeani rejalashtirgan va maqsadli diversiya deb koʻrayotganini maʼlum qildi. Bir necha soat oʻtgach, daniyaliklar voqea joyidan olingan videoni eʼlon qilishdi, unda dengiz yuzasi koʻtarilgan gazdan qanday qaynayotgani aniq koʻrsatilgan, u suv bilan aniq koʻrinadigan dogʻ hosil qilgan.
Shu bilan faktlarga oid qismlar tugaydi - endi biz mushohadalarga oʻtamiz. Taʼkidlash joiz, quyida keltirilganlarning barchasi shunchaki faktlar tahlili boʻlib, ular noaniqlik va aniq boʻla olmaydi.
Ikki manfaatdor tomonlar yaʼni Rossiya va Germaniya nafaqat avariya faktini tan olishgan va uni deyarli hech qanday shubhasiy diversiya sifatida talqin qilayotgan boʻlsa, keling voqea sodir boʻlgan joy haqida mushohada qilamiz.
Ikkala “Shimoliy oqim” ham Rossiyaning Boltiqboʻyi qirgʻoqlaridan oʻtadi va Germaniya qirgʻoqlarida tugaydi, gaz quvurlari yoʻnalishlari esa ularning asosiy qismida bir xil yoki parallel emas.
Quvurning oʻrtacha chuqurligi - u tubda joylashgan va yerga koʻmilmagan - 100 metr atrofida. Endi biz Bornxolm oroli hududida chuqurlik oʻlchovlari xaritasini ochamiz va “Shimoliy oqim 1” chuqurligi 45-50 metr oraligʻida oʻzgarib turadigan hududda shikastlanganligini va ikkinchi raqamli “oqim” 50-60 metr chuqurlikda janubi-sharqda vayron boʻlganligini koʻramiz . Bu arzimas narsa boʻlib tuyuladi, ammo faqat birinchi qarashda.
Moskva va Berlinning ogʻzaki bayonotlariga qoʻshimcha ravishda, Shvetsiya seysmik markazidan maʼlumotlar allaqachon olingan boʻlib, ular oqish joyida kamida 2,3 ballik magnitudali tebranishlar qayd etilganligini aniq daʼvo qilmoqda. Soha mutaxassislari buni tegishli qiymatlarga qayta hisoblab chiqishdi va gaz quvurlari kamida 100 kilogramm trotil ekvivalentli zaryadlar bilan (ehtimol) portlatilgan degan xulosaga kelishdi.
Va aynan shu yerda biz fitna nazariyalari tuproqlari sepilgan ingichka muz ustiga yuramiz. Bir yarim yil oldin, aniqrogʻi, 2021 yil aprel oyida Boltiq dengizida NATO davlatlarining harbiy-dengiz mashqlari boʻlib oʻtdi, unda Polsha dengiz flotining harbiy kemalari asosiylardan boʻlib ishtirok etdi. Nomaʼlum sabablarga koʻra mashgʻulotlar oʻtkaziladigan maydon oʻsha paytda Fortuna kemasi “Shimoliy oqim 2” quvurini yotqizayotgan maydonga yaqin joyda joylashgan edi.
Xuddi boshqa maqsadlari boʻlmagandek Polsha kemalari va samoletlari oʻta tinch Fortuna atrofida aylanishgan. Shu bilan birgalikda Varshava Gʻarb matbuotida jazava koʻtardi va quvurga qandaydir rus josuslik uchkunalari oʻrnnatilishi bilan butun dunyoni qoʻrqitdi.
Yana bir aql bovar qilmaydigan tasodifga koʻra, mashgʻulotlar tugagandan soʻng darhol Boltiqboʻyi quvuri qurilishi faollashdi v bu gazga boy Norvegiyani energetikaga muhtoj Polsha bilan abadiy bogʻlashi kerak edi. Shunisi eʼtiborga loyiqki qurilish nafaqa may oyi boshida, balki Norvegiya - Polsha quvurini “oqimlar” magistralining kesishmasi bilan yotqizish boʻyicha uzoq va oʻta shov-shuvli kelishuvdan soʻng boshlangan.
Va oʻshandayoq rossiyalik harbiylar buni byuizning gazoʻtkazgichlarimiz uchun jiddiy xavf ekanligiga eʼtibor qaratishgan edi va unda aynan diversion xususiyatlarga ega xavf boʻlgan. Shimol oqimini jangovar suzuvchilardan foydalanish yoki nomaʼlum suv osti transport vositalarini urib yuborish orqali oʻchirish ehtimoliy usullaridan biri hisoblangan. Birinchi versiya (voqea sodir boʻlishining muhim chuqurligi tufayli) kam ehtimoliy sifatida qaralgan, ikkinchisi esa deryali kafolatlangan, ayniqsa nomaʼlum suvosti kemalari gʻarbiy harbiy blokning mintaqaviy mamlakatlari qurollari safida juda koʻplab topiladi. Ushbu turdagi qurol optik tolali kabel orqali boshqariladi, yoʻl koʻrsatuvchi kamera, gidrolokator va yuk koʻtarish qobiliyatiga ega boʻlib, u yuz yoki undan ortiq kilogramm portlovchi moddalarni zarba joyiga yetkazish imkonini beradi.
Yana bir oʻta gʻalatiliklarga u yerda soʻnggi paytlarda USS Kearsarge desant kemasi qoʻmondonligi ostida AQSH harbiy dengiz flotining borligidadir. Aviatrekerlarning ochiq maʼlumotlariga koʻra, zarba beruvchi vertolyotlar deyarli bir oydan buyon Bornxolmga iloji boricha yaqinroq boʻlgan. Bunga Sea Power, mutaxassislik jurnalida iyul oyida eʼlon qilingan maqolani ham qoʻshish mumkin - xususan materialda suvosti zarba beruvchi qurilmalarining muvaffaqiyatli sinovdan oʻtishgani haqida gap boradi. Ular sir emaski - BALTOPS 22 ning soʻnggi mashgʻulotlari doirasida boʻlib oʻtgan. Ular Daniya oroli yaqinidan oʻtib kecha tugagan. Rossiya gaz quvurlaridagi portlashlardan soʻng zudlik bilan tugagan.
Tasodiflarning yangi marjonlarini xotira ipida tizishda davom etamiz va Rossiya gaz quvuqrlari dushanba kuni ishdan chiqqanini va seshanba kuni Polsha Baltic Pipe gaz quvurlari ishga tushirilgani haqida tantanali ravishda eʼlon qilganini eslaymiz.
Boʻlib oʻtgan voqeahaqida hammadan koʻproq Qoʻshma Shtatlar jim turdi va kecha oqshom axborot olamida quruq bayonot bilan cheklangan davlat bosh kotibi paydo boʻldi. Uning aytishicha, “Shimoliy oqim”lardagi sabotaj hech qayi tomonlar manfaatlariga toʻgʻri kelmasligini aytdi. Janob Blinken aynan qaysi tomonlar haqida gap ketayotganini aniqlashtirmagan, shu sababli yuzaki tahlil qilib koʻramiz.
SHO-1 va SHO - 2 ishlarining asosiy manfaatdori agar davlatchilik nuqtai nazaridan qaraladigan boʻlsa faqat ikkita - Rossiya va Germaniya. Rossiya uchun bu dollardan qimmat boʻlgan kuchli valyutada toʻlov amalga oshiriladigan barqaror savdo bozori, Germaniya uchun aholini muzlatib qoʻyishdan qoʻrqmasdan atom energiyasidan qoz kechish kabi tajribalaorni oʻtkazishga imkon beruvchi ishonchli energiya bazasi.
Birinchi quvur yotqizilganidan buyon “Shimoliy oqim 2” Gʻarb liberal tuzumi va ommaviy axborot vositalarining misli koʻrilmagan jazavasiga duch keldi – tarixda Gʻarb demokratiyasi bu qadar nafratlanadigan loyiha boʻlmagan. Quvur, barcha qiyinchiliklarga qaramay, Grayfsvaldga yetib bordi va hatto texnik gazga toʻldirildi, shundan keyin oʻsha maʼlum voqealar sodir boʻldi va oʻta norozilik koʻrsatgan Berlin jamoaviy bosim ostida loyihaga chek qoʻyishga majbur boʻldi.
“Shimoliy oqim -1” Portovaya kompressor stantsiyasidagi gaz nasos agregatlari rejali profilaktik taʼmirlashga chiqarilgunga qadar aynan maksimal yuklamada ishlagan. Germaniyaning Siemens quvurlarni Kanada oʻgʻirladi, uni u yerdagi zavodlarga olib borilgan. Germaniya jangu-jadallar bilan oʻz mulkini qaytarib oldi ammo bunda boshqa agregatlar muddati tugadi - va nemislar SHO-1 ning toʻliq quvvatiga umid bogʻlamasliklari kerakligi maʼlum boʻldi.
Alohida taʼkidlash joiiz, ushbu ikkita loyiha ham hamma bir ovozdan qandaydir energetika quroli sifatida foydalanadigan Rossiya tomonidan emas, balki AQSH boshchiligida Gʻarb tomonidan amalga oshirildi. AQSH gaz quvurlarini oʻtkazmaslik, Rossiya va Germaniya pul va tabiiy gazga ega boʻlmasligi uchun barcha saʼy harakatlarni qildi.
Natijada esa Rossiya Yevropadan jisman uzildi, quvurlarni taʼmirlash esa nomaʼlum muddatgacha choʻzilishi mumkin. Germaniya isitish mavsumiga toʻliq tezlikda uchmoqda, faqat oʻzining yerosti omborlarida manyovr zaxiralari bilan qurollangan, Polshada zarur gazni sotib olgan boʻlsada, koʻp oʻn yillar davomida buning aksi boʻlgan. Polsha esa allaqachon yangi gaz quvurlarini ishga tushirmoqda, Yevropa bozorida oʻz obroʻsini koʻtarmoqda va yoʻl-yoʻlakay tarixiy dushmani hisoblangan Germaniyani Yevroittifoq taxtidan tushirmoqda. Germaniya esa okean ortidan suyultirilgan gaz yetkazilishi tufayli vassal mamlakat holatiga tushib qolmoqda.
Boʻlib oʻtayotgan voqealar fonida Yevropaada tabiiy gaz narxi osmonga koʻtarilishda davom etmoqda, bir sessiyada 400 dollardan qimmat va ming kubometr uchun 2100 dollardan ham qimmat boʻlmoqda.
Bunday tarixiy tarang vaziyatda esa sahnada Ukrainaning “Naftgaz”i paydo boʻlmoqda. U “Gazprom”ni Ukraina GTS orqali gaz oʻtkazmaslikda ayblamoqda va yo yetkazib berishni davom ettirish yoki katta jarima toʻlashni talab qilmoqda.
Agar boʻlib oʻtayotgan voqealarga ziyraklik bilan nazar solinsa, qanchadan qancha tasodiflar borligini koʻramiz.
Gazoprovod Severnыy potok - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 27.09.2022
Dunyoda
“Shimoliy oqim”lardagi favqulodda vaziyat bu katta ehtimollik bilan diversiya - ekspert
Yangiliklar lentasi
0