Kolumnistlar

“Shimoliy oqim”da favqulodda holat: Yevropa eng yomon holatga tayyorlanmoqda

© KustbevakningenMesto utechki na gazoprovode "Severnыy potok"
Mesto utechki na gazoprovode Severnыy potok - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 29.09.2022
Obuna boʻlish
NovostiTelegram
“Shimoliy oqim”da boʻlib oʻtgan misli koʻrilmagan favqulodda holatlarni oʻrganish zarur. Hozircha iqtisodiy zararlarni baholash qiyin. Qaysi tomon hisobidan quvurlar taʼmirlanishi va bu qancha vaqt olishi maʼlum emas.
Yevropada ishlab chiqarishlar toʻxtatilishi va gaz narxi yanada keskin oshishi prognoz qilinmoqda. YEI butunlay gaz quvurlarisiz qolishdan sarosimada. Avariyarining oqibatlari haqida - batafsil RIA Novosti materialida.

Milliardlab zararlar

Gaz oqishi “Shimoliy oqim” va “Shimoliy oqim-2”ning birvarakayiga uchta liniyalarida sodir boʻlgan. Bu Rossiya uchun ham, Yevropa Ittifoqi uchun ham birdek kutilmagan hodisa boʻladi. Ikki tomon ham holatning rejalashtirilgani va diversiyalar haqida aytmoqda.
Barcha liniyalarning quvvati 110 milliard kub metrni tashkil qiladi. Yevropada qoʻq yoqilgʻi narxi esa ming kubometr uchun 2000 dollardan ham qimmatroq. Garchi ikkala gaz quvurlari ham avariyapaytida ishlatilmagan boʻlsada, ularda yuz million kubometr texnologik gaz yigʻilib qolgan.
Milliy energiya xavfsizligi jamgʻarmasi ekspertlari hisob-kitoblariga koʻra, har bir liniyada taxminan 100 million kubometr boʻlishi mumkin. Agar hozirgi narxlarda hisoblansa, bu 500-600 million dollar zarar degani. Bundan tashqari, atrof-muhitga zarar yetkazganlik uchun regulyatorlarning ehtimoliy sanktsiyalari.
Boshqa maʼlumotlarga koʻra, ushbu uch liniyaning har birida 150 dan 360 million kubometr gaz boʻlgan, yaʼni jami 450-1080 million zarar.
“Bu quvurlardagi bosimga ham bogʻliq boʻlib, tortib olish paytida talab qilinganidan kamroq boʻlishi mumkin. Gazning hammasi sizib chiqqanmi yoki uning bir qismi texnik jihatdan toʻxtatilganmi - bular nomaʼlum. Shunga koʻra, sizib chiqishning bozor qiymati 0,9 2,1 milliard dollarni tashkil qilishi mumkin” , - deb taxmin qilmoqda TeleTrade axborot tahliliy markazining bosh iqtisodchisi Mark Goyxman.

Kim zararni toʻlashi kerak?

Tahlilchilar infratuzilmani tiklash uchun kerak boʻlgan xarajatlarni hozircha hisoblashmagan. Bu yerda asosiy savol- kim bularni toʻlashida. Shartnomalarga koʻra, Shimoliy oqim operatorlari - “Gazprom”ning shoʻba korxonalari taʼmirlashlari kerak. Va ular ehtimol bunday ishlarni amalga oshirishga qodir tashkilotlarni jalb qilishlari kerak boʻladi.
“Kimning hisobidan taʼmirlanadi? Aslida sizib chiqishda aybdor boʻlganlar mablagʻ ajratishi kerak. Toʻgʻri, ularni qanday qilib javob berishga chaqirish nomaʼlum. Ehtimol, Stokgol arbitraji yoki boshqa xalqaro sud instantsiyasi shugʻullanar”, - deydi mustaqil sanoat eksperti Leonid Xazanov.
Sugʻurta bozoridagi ikkita manbaning RIA Novostiga xabar berishicha, “Shimoliy oqim” va “Shimoliy oqim 2” gaz quvurlari xorijiy kompaniyalarda sugʻurtalangan va sugʻurta shartlari ham nomaʼlum.
Agar sodir boʻlgan voqea sugʻurta hodisasi sifatida topilsa- sugʻurtalovchi toʻlaydi, ammo bu uchun sud jarayonlari talab etiladi deydi energetika sohasidagi mustaqil tahlilchi Dmitriy Adamidov. Ammo uning aytishicha, muammo pulda emasyu
Yevropa sanoati va logistika bilan bogʻliq mavjud muammolarni, shuningdek, oʻzaro sanktsiyalarni hisobga olgan holda, quvur liniyasi va agregatlarni tiklash uchun buyurtma berish unchalik oson emas. Va koʻpchilik dengiz quvurini taʼmirlash qobiliyatiga ega emas.
Yevropada eng yomon holatga tayyorlanishmoqda. Tagesspiegel ning hukumatdagi manbalari tayanib xabar berishicha, hukumat “Shimoliy oqim” va “Shimoliy oqim 2” gaz quvurlari butunlay yaroqsiz boʻlib qolishidan havotirda. Nashr maʼlumotiga koʻra, agar magistrallar yaqin vaqtda taʼmirlanmasa, korpus germetligi yoʻqolishi sabab quvur ichiga koʻp tuzli suv kirishi va bu korroziyaga olib kelishi mumkin.

Ekstremal narxlar

Taʼmirlash ishlari tezda sodir boʻlishini kutish kerakmas. Voqea sodir boʻlgan joyni tekshirish bir necha hafta davom etishi mumkin va tiklanish bir necha oyga choʻziladi.
Hozir Yevropaga gaz yetkazib berish faqat Ukraina hududi (kuniga taxminan 42 million kub metr) va “Turk oqimi” quvuri orqali amalga oshirilmoqda. “Shimoliy oqim”dan geosiyosiy kurashni yumshatish va sanktsiyalarni bekor qilish evaziga koʻk yoqilgʻi olish uchun foydalanish mumkin, deyli investitsiyalar boʻyicha konsultant, mustaqil direktorlar uyushmasi aʼzosi Nikolay Neplyuyev.
Shuningdek, Yevropa muammoni hal qilish va Rossiyadan normal gaz olishni tiklash imkoniyatini yoʻqotdi. Yoqilgʻi narxi faqat koʻtariladi, yaʼni koʻp gaz talab qiluvchi sanoat eng katta narxlarni toʻlaydi yoki ishlab chiqarishni toʻxtatadi.

Korxonalarning toʻxtatib qoʻyilishi

Xavf maydonida - koʻp energiya talab qiladigan yuzlab Yevropa zavodlari. Avvalgidek, metallurgiya va oʻgʻitlar ishlab chiqarish katta zarba ostida qoladi - azotli oʻgʻit ishlab chiqarish quvvatlarining 70 foizi allaqachon toʻxtab qolgan.
Qitʼaning asosiy alyuminiy yetkazib beruvchilaridan biri boʻlgan Slovalco sentyabr oyidan Slovakiyada ishlab chiqarishni qisqartirmoqda. Niderlandiyaning Budel rux zavodi ham xuddi shunday maʼlumot bergan. Ruminiya giganti Chimcomplex, yelim, plomba va lak ishlab chiqarish uchun zarur boʻlgan poliollar, oktanol va izobutanol ishlab chiqarishni toʻxtatdi. Polshaning ANWIL kompaniyasi ham toʻxtatilgan, Norvegiyaning Yara quvvatini 35 % ga kamaytirdi. Germaniyada Stickstoffwerke Piesteritz filiallari yopilmoqda.
“Agar Rossiyadan tabiiy gaz eksporti toʻxtatilsa, fosfor va kaliyli oʻgʻitlar ishlab chiqaruvchi barcha korxonalar toʻxtaydi. Shu bilan birga, metallurgiya, avtomobil, oziq-ovqat va boshqa sanoat korxonalari, koʻk yoqilgʻidan foydalanadigan koʻplab elektr stantsiyalari ham bunga duchor boʻlishi mumkin. Yoʻlovchi va yuk poyezdlari qisqarishi ham mumkin”, - deya taxmin qilmoqda Leonid Xazanov.
Shunday qilib, Yevropadagi energiya inqirozi qishda yangi jiddiy bosqichga oʻtadi. Rossiya, oʻz navbatida, nomaʼlum muddatga gaz yetkazib berishdan oladigan potentsial daromaddan mahrum boʻladi. Rossiya TIV allaqachon Moskva Bryussel bilan birgalikda “Shimoliy oqim”dagi avariyalarni tekshirishga tayyorligini bildirgan. 30 sentyabr juma kuni BMT Xavfsizlik kengashining gaz quvurlariga qarshi diversiya bilan bogʻliq shoshilinch yigʻilish boʻlib oʻtadi.
Yangiliklar lentasi
0